دخالتهای دولت عامل مشکلات اقتصادی
قدرتالله اماموردی کارشناس اقتصاد
![]()
حذف ارز ترجیحی و انتقال آن به انتهای زنجیره مصرف اقدامی مطلوب است، زیرا با این اقدام شاهد یک نرخ ارز در بازار خواهیم بود؛ کما اینکه همین امروز، با گذشت تنها یک روز از اجرای رسمی این طرح، نرخ ارز در بازار مبادله ارز و طلا با نرخ تالار دوم تفاوت چندانی نداشت و بسیار به هم نزدیک بودند.
حذف ارز ترجیحی و تکنرخی کردن آن باید پیش از اینها انجام میشد. بخش اصلی مشکلات اقتصادی ما متاثر ار دخالتهای دولت در روند بازارها و قیمومیتاش در حوزه اقتصاد پیش میآید. شکی وجود ندارد نتیجه چنین روندی کاهش رفاه در تمامی بخشها از اجتماع گرفته تا اقتصاد و بازارها خواهد بود.
البته باید در نظر داشته باشیم موفقیت این برنامه مشروط به مقابله با رانتجویان و بهرهبرداران ارز ترجیحی است، زیرا ممکن است دریافتکنندگان ارزهای ترجیحی که گاها نهادهایی خاص هستند در برابر اجرای این طرح و روندی که در پس آن شکل میگیرد مقاومت کنند و سیاستگذار باید در این زمینه هم فکر و تدبیری در نظر داشته باشد. درباره آسیبهای معیشتی این طرح هم باید بگوییم نمیتوان منکر آسیبهای این برنامه در بخش رفاه اجتماعی بود، اما باید در نظر داشته باشیم این اقدام مانند جراحی است که باید برای نجات جان یک بیمار –در اینجا اقتصاد- انجام شود. بر همین مبنا بهطور قطع -البته متاثر از انتظارات و هیجانات روانی- در کوتاهمدت شاهد رشد قیمتها دستکم در بخش کالاهایی که مشمول ارز ترجیحی بودند خواهیم بود، اما بهمرور زمان آثار مثبت این اقدام بر پیامدهای منفی آن میچربد و قیمتها در وضعیتی باثبات تر قرار میگیرند.
اساسا تخصیص یارانه به انتهای زنجیره مصرف اقدامی مطلوب است و حمایت دولت از اقشار آسیبپذیر و کمبرخوردار نیز ضروری؛ بر همین مبنا توزیع کالابرگ الکترونیک اقدامی موردتایید است، اما اینکه این اعتبار به تمامی اقشار جامعه تحت عنوان حق شهروندی پرداخت شود درست نیست و از اثربخشی و کارآمدی طرح خواهد کاست. شرط دیگر موفقیتآمیز بودن طرح کالابرگ اجرای کوتاهمدت آن است. نمیتوانیم طرح کالابرگ را در مدتی طولانی اجرا کنیم و باید همزمان با این اقدام برنامههایی را در راستای کنترل و کاهش تورم در دستور کار قرار دهیم، زیرا اگر کاری برای کنترل تورم انجام ندهیم، با روندی که اکنون این شاخص طی میکند، سرانه یکمیلیونی آن، سال دیگر همین روزها حتی نصف ارزش این روزها را ندارد. مسئله مهمتر اینکه رشد تولید دیگر مزیت تخصیص کالابرگ است. اگر در کنار کنترل تورم سیاستهایی را در راستای کمک به تولید به اجرا در آوریم، میتوانیم امیدوار باشیم با ابزار کالابرگ و رشد تقاضای ناشی از آن بخش تولید نیز تقویت شود.
نکته پایانی اینکه گاها مطرح میشود اجرای طرح کالابرگ خود زمینهساز تورمی جدید خواهد شد که این توجیه تاحدودی درست است و بهطور قطع اختصاص یارانه در هر قالبی از آنجایی که موجب تحریک تقاضا میشود، سبب رشد تورم -هرچند اندک- خواهد شد؛ آنهم یارانهای که در قالب کالابرگ و مختص کالاهایی خاص پرداخت میشود. بر این مبنا اگر این اعتبار برای تامین کالا به انتخاب و خواست مشتری پرداخت میشد، آثار بهمراتب بهتری داشت.