شیرآلات از تورم مصالح ساختمانی جلو زد
بر اساس تازهترین گزارش مرکز آمار ایران، شیرآلات بهداشتی در تهران طی یک سال بیش از دو برابر گران شده و رشد قیمت آن از میانگین تورم نهادههای ساختمانی هم جلو زده است؛ تغییری که حالا در رفتار خریداران راستههای فروش این کالا هم دیده میشود.
سهم تأسیسات از هزینه ساختوساز سنگین تر شد
مرکز آمار ایران در گزارش شاخص قیمت نهادههای ساختمانهای مسکونی شهر تهران در فصل بهار ۱۴۰۵، عدد شاخص گروه شیرآلات بهداشتی را ۳۶۱.۵ اعلام کرده است. این شاخص نسبت به فصل قبل ۲۵.۵ درصد و نسبت به فصل مشابه سال گذشته ۱۱۴.۶ درصد افزایش داشته است.
در همین فصل، تورم نقطهبهنقطه کل نهادههای ساختمانی ۱۰۶.۸ درصد و تورم فصلی آن ۲۰.۷ درصد بوده است. به این ترتیب، شیرآلات هم در مقایسه سالانه و هم در مقایسه فصلی، سریعتر از سبد کل مصالح گران شدهاند.
شیرآلات البته تنها گروه پرشتاب این گزارش نیست. گروه تأسیسات مکانیکی و عایقهای حرارتی با رشد نقطهبهنقطه ۱۸۹.۷ درصدی، فاصله بیشتری با میانگین گرفته است. اما شیرآلات از معدود اقلامی است که مستقیم به دست خریدار نهایی میرسد و تغییر قیمتش زودتر از بقیه در بازار خردهفروشی حس میشود.
از ۲۴ درصد تا ۱۱۴ درصد
مرور گزارشهای فصلی مرکز آمار نشان میدهد این شتاب یکباره ایجاد نشده است. تورم نقطهبهنقطه شیرآلات بهداشتی در پاییز ۱۴۰۳ حدود ۲۴ درصد بود. این رقم در بهار ۱۴۰۴ به ۴۴.۱ درصد و در تابستان همان سال به ۴۵.۴ درصد رسید.
جهش اصلی اما در بهار ۱۴۰۵ ثبت شد؛ جایی که این عدد از ۱۰۰ درصد عبور کرد. مرکز آمار در گزارش جدید، سال پایه شاخص را از ۱۳۹۰ به ۱۴۰۲ تغییر داده است. به همین دلیل عدد خود شاخص در گزارشهای قدیم و جدید قابل مقایسه مستقیم نیست، اما درصدهای تغییر، مسیر را بهروشنی نشان میدهند.
خیابان شیرازی؛ جایی که تورم زودتر دیده میشود
خیابان شیرازی در محدوده ملاصدرا را بسیاری از فعالان این صنف، قلب فروش لوازم بهداشتی تهران میدانند. فروشندگان این راسته معمولا اولین کسانی هستند که تغییر رفتار سازندهها و خانوارها را از نزدیک میبینند.
وحید خجسته اقبال، مدیر و از شرکای بازرگانی تیام، مجموعهای که سالهاست در بازار شیرآلات و لوازم بهداشتی فعالیت میکند، درباره ریشه این گرانی میگوید: «بدنه شیرآلات از برنج ساخته میشود و برنج ترکیبی از مس و روی است. کارتریج و آبکاری هم دو بخش پرهزینه دیگرند. هر سه به نرخ ارز و قیمت جهانی فلزات وابستهاند و وقتی تولیدکننده مواد اولیه را با نرخ تازه میخرد، چارهای جز بهروز کردن لیست قیمت ندارد.»
او اضافه میکند: «در یک سال گذشته فاصله بین دو لیست قیمت کوتاهتر شده است. سازندهای که بودجه پروژه را چند ماه قبل بسته، حالا با رقمی متفاوت روبهرو میشود و همین، برنامهریزی خرید را سخت کرده است.»
خریدار زودتر میخرد
به گفته خجسته اقبال، بخشی از سازندهها و پیمانکاران حالا ترجیح میدهند شیرآلات کل پروژه را یکجا و پیش از رسیدن به مرحله نصب تهیه کنند. هدف، فرار از موج بعدی افزایش قیمت است؛ حتی اگر به معنای خواباندن بخشی از نقدینگی پروژه باشد.
او میگوید این رفتار در خرید خانوارها کمتر دیده میشود. خانواری که فقط یک حمام را نوسازی میکند، معمولا خرید را تا آخرین مرحله عقب میاندازد و همین باعث میشود بیشتر از سازندهها در معرض نوسان قیمت قرار بگیرد.
توکار؛ جایی که اشتباه گرانتر تمام میشود
بابک شاهمرادی، دیگر مدیر و شریک بازرگانی تیام، معتقد است گرانی، حساسیت خریدار را در همه اقلام یکسان بالا نبرده است. او میگوید: «در شیرآلات روکار اگر انتخاب اشتباه باشد، تعویضش کار سادهای است. اما بدنه شیرآلات توکار پشت کاشی میرود و هر ایرادی یعنی تخریب دیوار و هزینه دوباره کاشیکاری. برای همین حتی در این شرایط، خریدار در بخش توکار کمتر سراغ ارزانترین گزینه میرود.»
شاهمرادی رایجترین اشتباه خریداران را خرید بدون مشورت میداند: «بعضی مشتریها بدنه را از یک جا و ست رویی را از جای دیگر میخرند و بعد متوجه میشوند این دو با هم سازگار نیستند. در بازاری که هر قلم چند برابر شده، چنین اشتباهی دیگر هزینه کوچکی نیست.»
بازسازی، تقاضا را بالا نگه میدارد
سمت تقاضا هم به آرام شدن بازار کمکی نمیکند. به گفته یک عضو کمیسیون عمران مجلس، بر اساس برآوردها بیش از ۱۱۵ هزار واحد مسکونی و تجاری در جریان حملات آسیب دیدهاند و اولویت بازسازی با واحدهای مسکونی است. اندیشکده اقتصاد مقاومتی نیز هشدار داده است که در دوره بازسازی، تقاضا برای سیمان، فولاد، شیشه و تأسیسات افزایش مییابد و اگر تأمین مصالح مدیریت نشود، قیمتها بالا میرود.
خجسته اقبال این فشار را در سفارشهای بازار هم میبیند: «بخشی از تقاضای امروز، تقاضای بازسازی است؛ خریدی که نمیشود عقبش انداخت.»
سخن پایانی
جهش ۱۱۴ درصدی شیرآلات در یک سال، فقط یک عدد در جدول مرکز آمار نیست. این رقم یعنی سهم تأسیسات در هزینه ساخت و نوسازی بزرگتر شده و خطای خرید هم گرانتر تمام میشود.
شاهمرادی جمعبندی میکند: «وقتی قیمتها اینطور حرکت میکنند، بهترین صرفهجویی این است که آدم یک بار درست بخرد. اینکه کل سیستم، از بدنه تا ست رویی و فلاش تانک، قبل از خرید با هم دیده شود، بیشتر از هر تخفیفی به نفع خریدار است.»