سه‌شنبه 14 آذر 1402 - 05 Dec 2023
تاریخ انتشار: 1402/07/08 01:09
کد خبر: 94370

ناگفته‌های «آتش‌نشانی»

آتش‌نشانان، علاوه بر تحمل فشارهای اقتصادی، سیاسی و سایر مشکلات مجبور به رویارویی با مسائلی هستند که هر روز روح و جسم آنها را می‌فرساید و بیماری‌های متعددی را گریبانگیر آنها می‌کند. روز آتش‌نشانی بهانه‌ای شد تا به این شغل، نگاهی دقیق‌تر داشته باشیم.
ناگفته‌های «آتش‌نشانی»

تاسیس نخستین ایستگاه آتش‌نشانی در تبریز

در کشور ما بیش از ۱۶۰ سال از تاسیس نخستین ایستگاه آتش‌نشانی در شهر تبریز و نزدیک به ۸۰ سال از تاسیس آتش‌نشانی پایتخت می‌گذرد. بعد از شهر تبریز، دومین و سومین واحدهای آتش‌نشانی رسمی در جنوب کشور و در شهرهای مسجد سلیمان و آبادان برای حفظ تاسیسات ایجاد شده در پالایشگاه آن شهرها تاسیس شد.پس از انقلاب اسلامی، با انحلال سازمان دفاع غیرنظامی، فلسفه وجودی آتش‌نشانی‌های کشور توسط بندهای ۱۴ و ۲۰ ماده ۵۵ قانون شهرداری تعریف شد و از همین‌رو سازمان‌های آتش‌نشانی زیرمجموعه شهرداری‌ها قلمداد می‌شود.براساس این قانون، شهرداری‌ها ملزم هستند برای حفظ شهرها از خطر سیل، حریق و دیگر مخاطرات تدابیر مؤثری اتخاذ کنند. نظر به اینکه کشور ایران، حادثه‌خیز است و از ۴۰ حادثه طبیعی شناخته شده، ۳۰ مورد آن در ایران امکان وقوع دارد، توجه به بحث ایمنی و تهیه و تدوین ضوابط و مقررات ایمنی، امری ضروری به‌شمار می‌رود.

هدف سازمان‌های آتش‌نشانی

سازمان‌های آتش‌نشانی با هدف نجات جان و اموال انسان‌ها تشکیل شده‌اند؛ بنابراین یک آتش‌نشان قادر است در بحرانی‌ترین شرایط محیطی و زیان‌آورترین و سخت‌ترین شرایط کاری به یاری حادثه‌دیدگان بشتابد. آتش‌نشانان در محیط‌های پرمخاطره‌آمیز از جمله انفجارها و حریق‌های گسترده به امدادرسانی و انجام عملیات می‌پردازند و آتش‌نشانی جزو یکی از مشاغل سخت به‌شمار می‌آید.

مهم‌ترین وظایف سازمان

سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی با حفاظت و صیانت از سرمایه‌های ملی در برابر آتش‌سوزی و حوادث می‌تواند نقش مهمی را در توسعه اقتصادی کشور داشته باشد. به طور کلی قبل از آن که بشر به آتش دسترسی پیدا و از آن استفاده کند، آثار و خطرات را مشاهده کرد؛ به عنوان مثال زمانی که بر اثر اصابت صاعقه جنگل دچار آتش‌سوزی می‌شد، بشر اولیه مشاهده کرد که در نتیجه آتش نور و حرارت تولید می‌شود و مرگ حیوانات مختلف که در محاصره آتش قرار گرفتند و حوادث دیگر مواردی بود که خطرات آتش از بدو پیدایش آن ثابت کرد.

آتش‌نشانی یا اطفای حریق، مجموعه اقداماتی است که برای مقابله با آتش به وسیله خاموش کردن، کنترل یا هدایت آتش‌های ناخواسته انجام می‌شود. اهداف آتش‌نشانی حفاظت از سلامت افراد، جلوگیری از آسیب به اموال و حفاظت از محیط‌زیست است. در همه کشورها سازمان آتش‌نشانی وجود و وظیفه مقابله با آتش، سوانح و حوادث مختلف را برعهده دارد.

ارتباط، همکاری، هماهنگی و مشورت با مراکز علمی، نظامی، پزشکی و سایر سازمان‌ها و اشخاص مربوطه، تعیین صلاحیت فنی و امکانات شرکت‌های خصوصی و دولتی با عنوان‌های مختلف اعم از طرح ایمنی یا شارژکننده و فروشنده و سازنده ماشین‌ها، قطعات، ادوات و تجهیزات مختلف مربوط به امور ایمنی و نجات و آتش‌نشانی در سطح جامعه و اشاعه و بکارگیری رشته‌های ورزشی بین کارکنان سازمان به‌ویژه نیروهای عملیات به منظور تقویت آمادگی جسمانی و بالا بردن روحیه افراد که لازمه این حرفه است.

سختی شغل آتش‌نشانی

شغل آتش‌نشانی یک کمک و امدادرسانی فوری است که می‌تواند درجات متفاوتی داشته باشد. آتش‌نشانان در حوادثی از یک تصادف تا انفجاری مهیب حضور خواهند داشت و شرایط پیچیده و استرس‌زایی را مدیریت می‌کنند. کار کردن با آتش موجب افزایش استرس می‌شود و دیدن صحنه‌های دلخراش نیز یکی از آسیب‌های این شغل است. آسیب و جراحت‌های وارده به خود آتش‌نشانان نیز از دیگر عواملی است که آتش‌نشانان طی مدت خدمت خود، با آن سر و کار خواهند داشت. در واقع آتش‌نشانی از دسته شغل‌هایی است که علاوه بر توان جسمی بالا، نیازمند توان روحی بالایی نیز است و اگر توان روحی آتش‌نشانان متناسب با شغل‌شان نباشد، هنگام انجام وظیفه خطرات زیادی گریبان خودشان و دیگران را می‌گیرد. شغل آتش‌نشانی در دنیا جزو مشاغل پراسترس محسوب می‌شود.این شغل ریسک و حساسیت بالایی دارد. آتش‌نشانان مواجهه مستقیمی با انواع حوادث دارند که این حوادث، اثرات زیانباری را به همراه دارد. شرایط کاری یک آتش‌نشان پیچیده و نامشخص است و نوبت‌های کاری طولانی دارند. این افراد نیاز به آمادگی ذهنی بالا در هر ساعتی از شبانه‌روز دارند. شرایط کاری این افراد معمولا دشوار است و اضطراب‌ها معمولا برای آنها زیاد است و به صورت اضطراری باید خود را در شرایطی قرار دهند که این شرایط از مهار آتش تا نجات کودکی که دستش لای چرخ‌گوشت گیر کرده را شامل می‌شود. با توجه به مسائل ذکر شده و اینکه کارکنان آتش‌نشانی نیازمند برخورداری از سطح مطلوب سلامت روانی هستند، متاسفانه در ایران هنوز پژوهش‌های زیادی در این خصوص انجام نشده؛ به این معنی که در ایران پژوهش‌ها توجه کمتری را به نسبت بقیه کشورها در رابطه با خصوصیت و ویژگی‌های روحی آتش‌نشان‌ها انجام دادند. در همین راستا معمولH به نظر می‌رسد برای اینکه فردی بتواند در شغلی کار کند بیشتر نیازمند این است که از نظر جسمانی ارزیابی شود، در حالی که در شغل آتش‌نشانی با توجه به شرایط خاص لازم است بدانیم که بررسی شرایط روحی بسیار اهمیت دارد. آتش‌نشانان می‌توانند به علت قرار گرفتن در معرض حوادث و شرایط ناخوشایند دچار PTSD شوند و اختلال پس از سانحه را تجربه کنند. این افراد معمولا استرس و اضطراب بیشتری را نسبت به سایر مشاغل تجربه می‌کنند و باید به این دقت کنیم که هر چه استرس شغلی بالاتر باشد افسردگی افزایش پیدا می‌کند و بیماری‌های جسمانی نیز بیشتر پدیدار می‌شوند.

ضرورت ارزیابی روانی آتش‌نشانان

لازم است که هر چند وقت یک‌بار تست‌های ارزیابی انجام شود تا اگر فرد آتش‌نشان در حیطه‌ای دچار ضعف شده است با آموزش به او کمک کنیم تا شرایط را به حد نرمال قبلی بازگرداند. معمولا به نظر می‌رسد که سالی یک‌بار یا دو سال یک‌بار زمان مناسبی برای انجام این ارزیابی باشد؛ همچنین برای سایر مشاغل نیز سنجش هوشی و شخصیتی می‌تواند کمک‌کننده باشد.زمانی که فردی در زمینه‌ای استعدادی دارد، اگر بتوانیم او را با توجه به استعدادش سنجش کنیم و مورد ارزیابی قرار دهیم، می‌توانیم فرد را در شغلی قرار دهیم که دوست دارد. در این صورت فرسودگی شغلی به شدت کاهش پیدا می‌کند و فرد می‌تواند با توانمندی‌های خاصی که دارد بهترین کارآیی را داشته باشد و به بهترین بهره‌وری اجتماعی برسیم. پیشگیری مقدم بر درمان است و بهتر است مداخله‌های پیشگیرانه داشته باشیم. در این صورت با سنجش و ارزیابی ساده که توسط مشاوران انجام می‌شود می‌توان به فرد کمک کرد تا در شغل مناسب خود قرار گیرد.

ویژگی‌های شخصیتی یک آتش‌نشان

ناگفته پیدا است که شغل آتش‌نشانی متضمن چه مخاطراتی است. احساس مسئولیت، ریسک و خطرپذیری بالا، توانایی‌های کامل و آمادگی بالای جسمانی، آموزش‌های مستمر، ابتکار و خلاقیت در کنار احتیاط و عقلانیت، بخشی از این شغل مهم است. این شغل آرامش و دقت بالایی می‌طلبد تا فرد بتواند در مقابل خسارت‌های وارده، حجم زیان‌ها را کاهش دهد یا از وقوع خسارت‌های احتمالی جلوگیری کند. آتش‌نشان‌ها اغلب افرادی از جان گذشته، داوطلب و علاقه‌مند به نجات جان انسان‌ها هستند که در زمان جنگیدن با آتش یا سایر اقدامات نجات‌بخش ممکن است خود دچار حادثه شوند و حتی جان خود را در این راه از دست بدهند یا بر اثر تماس با دود، حرارت، گازها و مواد شیمیایی مختلف دچار انواع بیماری‌ها شوند و سلامتی خود را به خطر اندازند.

سخن پایانی

علاوه بر موارد یاد شده ضرورت به‌روز شدن تجهیزات آتش‌نشانی، حرف‌های ناگفته بسیاری دارد؛ چراکه پایانی برای تامین تجهیزات در سازمان آتش‌نشانی وجود ندارد و هر روز جامعه درحال تغییر است و بنابراین باید تجهیزات آتش‌نشانی نیز به روز شوند. در حقیقت به این علت که سرعت عمل و حضور به موقع آتش‌نشان‌ها در محل حریق بر میزان ایجاد خسارت‌های مالی و جانی مردم نسبت مستقیم دارد، شایسته است درخصوص به روز شدن وسایل و ادوات اطفای حریق کوشش بیشتری انجام شود.


کپی لینک کوتاه خبر: https://smtnews.ir/d/4ya56j