طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها را می‌توان یکی از رویکردهای نوآورانه در مسیر اصلاح حکمرانی مالیاتی دانست؛ رویکردی که تلاش می‌کند رابطه میان مؤدی و نظام مالیاتی را از یک رابطه صرفا مبتنی بر پرداخت، به رابطه‌ای مبتنی بر مشارکت و مسئولیت متقابل تبدیل کند. در این طرح، مؤدیان می‌توانند در چارچوب سازوکارهای پیش‌بینی‌شده، محل مصرف مالیات خود را در میان پروژه‌های مشخص انتخاب کنند. همین امکان انتخاب، اهمیت زیادی در افزایش شفافیت دارد؛ زیرا مالیات‌دهنده می‌تواند بداند منابع پرداختی او در چه حوزه‌ای و برای چه پروژه‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای چنین سازوکاری، ایجاد ارتباط قابل مشاهده میان مالیات پرداختی و پروژه‌های عمومی است. زمانی که پروژه محل مصرف مالیات مشخص باشد و اطلاعات مربوط به میزان اعتبار اختصاص‌یافته و روند اجرای آن در اختیار مردم قرار گیرد، امکان پیگیری و مطالبه‌گری نیز افزایش پیدا می‌کند. به این ترتیب، شفافیت تنها به اعلام رقم درآمدهای مالیاتی محدود نمی‌شود، بلکه نحوه تخصیص و آثار هزینه‌کرد این منابع نیز برای مؤدیان قابل مشاهده‌تر خواهد شد. استمرار این فرآیند و ارائه گزارش‌های دقیق از نتایج پروژه‌ها می‌تواند نظارت عمومی بر منابع مالیاتی را تقویت کند.

در همین راستا نظرات آقایان علی جعفری‌ آذر، نماینده تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس و همچنین محمدحسین سحری کارشناس اقتصادی را در ادامه می‌خوانید.

جعفری‌آذر نماینده مجلس:

تقویت نقش مودیان مالیاتی در حکمرانی کشور با گسترش حجم طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها در سال 1405

جعفری‌ آذر، نماینده تبریز، آذرشهر و اسکو در مجلس با اشاره به گسترش طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها خاطرنشان کرد: گسترش طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها نیز اقدام مناسبی از سوی وزارت اقتصاد است. اینکه پروژه‌های تعریف شده در این طرح در سال جاری نسبت به دو سال گذشته افزایش چشمگیری داشته و مبلغی که نشان‌دار می‌شود نیز بالا رفته است، مثبت ارزیابی می‌شود.

وی ادامه داد: نشان‌دار کردن مالیات‌ها به افزایش اعتماد مودیان و مردم به روندهای مالیاتی کشور می‌انجامد. شفافیت را جایگزین بی اعتمادی می‌کند و در نهایت به نفع کشور است.

این نماینده مجلس خاطرنشان کرد: لازم است اطلاع‌رسانی بیشتری در خصوص طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها صورت بگیرد. بسیاری از مردم و مودیان هنوز از جزئیات این طرح و نحوه عملکرد آن‌ مطلع نیستند. باید این طور طرح‌ها به صورت کامل برای مردم شفاف‌سازی شوند.

وی در پایان گفت: طرح نشاندار کردن مالیات رویکردی متفاوت برای مشارکت مردم در حکمرانی مالیاتی در کشور ایجاد کرده است. مؤدیان مشمول تبصره ماده ۱۰۰ می‌توانند هنگام ثبت اظهارنامه، پروژه مورد نظر خود را انتخاب کنند. در سال ۱۴۰۵، ۲ هزار و ۸۳ پروژه ملی و استانی برای انتخاب در دسترس مؤدیان قرار گرفته است.

سحری کارشناس اقتصادی:

هدایت ۵.۶ همت مالیات مردم به سمت زیرساخت‌های آموزشی در طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها 1405

سحری کارشناس اقتصادی با اشاره به سومین دوره اجرای طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها گفت: طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها به عنوان موفق‌ترین طرح در حوزه مشارکت دادن مردم در حکمرانی کشور به سومین دوره اجرایی خود رسیده است. یکی از ویژگی‌های مهم طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها این است که مؤدی را از یک پرداخت‌کننده صرف منابع عمومی به مشارکت‌کننده در تعیین محل مصرف بخشی از این منابع نزدیک می‌کند.

وی ادامه داد: تمرکز بالای انتخاب‌های مؤدیان بر حوزه آموزش و پرورش، نمونه‌ای از این مشارکت است. مردم و فعالان اقتصادی از طریق انتخاب پروژه‌های مورد نظر خود، عملاً بخشی از اولویت‌های مورد توجه در مصرف مالیات را مشخص می‌کنند و همین مسئله می‌تواند فاصله میان نظام مالیاتی و جامعه را کاهش دهد. در این چارچوب، مالیات علاوه بر نقش درآمدی خود برای دولت، به ابزاری برای مشارکت عمومی در توسعه زیرساخت‌ها تبدیل می‌شود.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به اینکه بخش آموزش یکی از محورهای اصلی طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها در سال 1405 است. یکی از مهم‌ترین جلوه‌های طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها در سال ۱۴۰۵، تمرکز قابل توجه منابع مالیاتی بر توسعه زیرساخت‌های آموزشی کشور است. بیش از ۹۱۰ پروژه در حوزه آموزش و پرورش و ساخت، تکمیل و بهسازی مدارس در چارچوب این طرح تعریف شده و اعتباری بالغ بر ۵.۶ همت برای آنها در نظر گرفته شده است. این تمرکز نشان می‌دهد که مؤدیان مالیاتی در انتخاب محل مصرف منابع خود، توجه ویژه‌ای به حوزه آموزش و نیازهای زیرساختی مدارس دارند؛ موضوعی که می‌تواند به تقویت مشارکت مردم در تأمین مالی پروژه‌های عمومی منجر شود.

سحری ادامه داد: نگاهی به عملکرد سال‌های گذشته نیز روند رو به رشد تأمین مالی پروژه‌های آموزشی از محل مالیات‌های نشان‌دار را نشان می‌دهد. در مجموع سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، تعداد ۷۹۳ پروژه در حوزه آموزش و پرورش با اعتباری بالغ بر ۳.۶ همت تأمین مالی شده‌اند. در سال ۱۴۰۵ اما تعداد پروژه‌های آموزشی به بیش از ۹۱۰ مورد رسیده است؛ یعنی در یک سال، تعداد پروژه‌های مشمول این حمایت مالیاتی افزایش قابل توجهی پیدا کرده و منابع بیشتری برای توسعه فضاهای آموزشی اختصاص یافته است.

وی در پایان گفت: اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که سهم پروژه‌های آموزشی از کل پروژه‌های طرح نشان‌دار کردن مالیات‌ها را مورد توجه قرار دهیم. در سال ۱۴۰۵، بیش از ۴۳ درصد از کل پروژه‌های تعریف‌شده در این طرح به حوزه آموزش و پرورش اختصاص دارد. چنین سهمی بیانگر آن است که ساخت و بهسازی مدارس در میان اولویت‌های مؤدیانی قرار گرفته که امکان انتخاب محل مصرف مالیات خود را داشته‌اند. به بیان دیگر، بخشی از جامعه مالیاتی کشور، توسعه زیرساخت‌های آموزشی را به عنوان یکی از نیازهای مهم و ملموس جامعه مورد توجه قرار داده است.