سال ۲۰۲۵ را می‌توان یکی از سال‌هایی دانست که شکاف میان جامعه و ساختارهای قدرت، بیش از آنکه پنهان شود، آشکار شد. این سال نه الزاما به‌خاطر یک رویداد ناگهانی یا یک بحران بزرگ، بلکه به‌دلیل انباشت نارضایتی‌ها، بی‌اعتمادی‌ها و مطالبات پاسخ‌داده‌نشده، در حافظه اجتماعی ماندگار شد. جامعه در ۲۰۲۵ بیش از هر زمان دیگری نشان داد که از شنیدن شعارهای تکراری خسته است و به‌جای وعده، خواهان شفافیت، عدالت و پاسخگویی واقعی است. فساد، مهم‌ترین کلیدواژه‌ای بود که در تمام طول سال ۲۰۲۵ در گفت‌وگوهای عمومی، فضای مجازی و حتی بحث‌های روزمره مردم تکرار شد. دیگر فساد صرفا به‌عنوان یک تخلف فردی یا خطای محدود دیده نمی‌شد، بلکه به‌عنوان مشکلی ساختاری و ریشه‌دار در ذهن جامعه شکل گرفت. افکار عمومی به این جمع‌بندی رسید که وقتی نظارت موثر وجود ندارد، وقتی اطلاعات شفاف در دسترس نیست و وقتی برخوردها گزینشی و نمایشی است، فساد نه یک استثنا بلکه بخشی از روند عادی اداره امور می‌شود. همین نگاه باعث شد حساسیت جامعه نسبت به کوچک‌ترین نشانه‌های رانت، تبعیض و سوءاستفاده از قدرت افزایش پیدا کند.

در سال ۲۰۲۵، یکی از تغییرات مهم جابه‌جایی مرکز مطالبات مردم بود. اگر در سال‌های قبل تمرکز اصلی روی افراد، چهره‌ها یا تغییرات مقطعی بود، در این سال نگاه‌ها بیشتر به‌سمت ساختارها رفت. جامعه کمتر پرسید چه کسی مسئول است؟ و بیشتر پرسید چرا این سیستم اجازه تکرار خطا را می‌دهد؟ این تغییر لحن نشان‌دهنده بلوغ نسبی مطالبه‌گری اجتماعی بود؛ مطالبه‌ای که به‌دنبال اصلاح سازوکارهاست، نه صرفا قربانی‌کردن چند نام

از نظر اقتصادی، ۲۰۲۵ سال فشار مداوم بر زندگی روزمره مردم بود. تورم، ناامنی شغلی و کاهش قدرت خرید، مفاهیمی انتزاعی نبودند؛ بلکه به تجربه‌ای ملموس در زندگی خانوارها تبدیل شدند. همین فشار اقتصادی باعث شد مطالبه عدالت، از یک مفهوم اخلاقی به یک ضرورت حیاتی تبدیل شود. مردم بیش از گذشته احساس کردند که فساد و ناکارآمدی، مستقیما با کیفیت زندگی آنها گره خورده است. برای جامعه مسئله دیگر فقط فساد بد است، نبود، بلکه این بود که فساد، هزینه‌ای است که ما هر روز می‌پردازیم.

نقش شبکه‌های اجتماعی در سال ۲۰۲۵ غیرقابل‌انکار بود. این فضا به بستری برای طرح پرسش، مقایسه روایت‌ها و زیرسوال بردن تناقض‌ها تبدیل شد. هرچند این فضا همیشه دقیق و بی‌خطا نبود، اما یک واقعیت را تقویت کرد: انحصار روایت شکسته شده است. جامعه دیگر به‌راحتی روایت‌های رسمی را بدون سند نمی‌پذیرد و انتظار دارد ادعاها با داده، شفافیت و پاسخ روشن همراه باشند. همین موضوع، فشار افکار عمومی برای پاسخگویی را افزایش داد، حتی اگر در عمل پاسخ‌ها ناکافی یا دیرهنگام بودند.

نسل جوان در ۲۰۲۵ نقش پررنگ‌تری در شکل‌دادن به این فضا داشت. این نسل که با دسترسی گسترده به اطلاعات رشد کرده، کمتر مایل است مشکلات را طبیعی یا اجتناب‌ناپذیر بداند. برای بسیاری از جوانان، آینده مبهم، بزرگ‌ترین نگرانی است. آنها نه‌تنها به وضعیت موجود انتقاد دارند، بلکه از نبود چشم‌انداز روشن نیز ناراضی‌ هستند. مطالبه آنها صرفا اعتراض نیست؛ خواسته‌شان آینده‌ای قابل‌پیش‌بینی، عادلانه و مبتنی بر قانون است. در نگاه این نسل، مبارزه با فساد فقط یک شعار سیاسی نیست، بلکه شرط اولیه ماندن ساختن و امید داشتن است.

یکی از ویژگی‌های بارز سال ۲۰۲۵ ،کاهش تحمل جامعه نسبت به برخوردهای نمایشی بود. اعلام برخورد با فساد، بدون انتشار جزئیات، بدون اصلاح فرآیندها و بدون پیشگیری از تکرار، دیگر اقناع‌کننده نبود. جامعه بیش از هرچیز به‌دنبال شفافیت بود: شفافیت در تصمیم‌گیری، در هزینه‌کرد منابع در انتصابات و در پاسخگویی. این مطالبه نشان می‌داد که مردم به این درک رسیده‌اند که بدون شفافیت هیچ اصلاح پایداری شکل نمی‌گیرد.

در نهایت، ۲۰۲۵ را می‌توان سالی دانست که جامعه صدای خود را واضح‌تر از قبل بیان کرد. صدایی که نه لزوما پرهیاهو، بلکه پیوسته و مصر بود. پیامی که بارها و بارها تکرار شد این بود که مشکلات، تنها با تغییر افراد حل نمی‌شود و بدون اصلاح ساختارها، هر وعده‌ای موقت خواهد بود. جامعه در این سال بیش از هر زمان دیگری تاکید کرد که عدالت، پاسخگویی و شفافیت امتیاز یا لطف نیستند، حقوقی هستند که باید تحقق پیدا کنند.

اگر بخواهیم سال ۲۰۲۵ را در یک جمله خلاصه کنیم، می‌توان گفت این سال، سالی بود که جامعه از توجیه عبور کرد و پاسخ خواست؛ پاسخی روشن، صادقانه و مبتنی بر عمل، نه صرفا کلام.