حضور کارآفرینان در تولید انرژی؛ کلید توسعه صنعتی و اقتصادی کشور
محمود پوربهزاد - کارشناس انرژی

امروزه هر آنچه به عرصه تولید میرود، نیاز غیرقابلانکار به انرژی دارد. دیگر نمیتوان شغلی را متصور شد که نیاز به انرژی الکترونیکی نداشته باشد و خدمت یا کالایی را تولید کند. اما در سالهای گذشته، مشکل ناترازی انرژی و قطعی برق یکی از مشکلات اساسی هر کارآفرینی است که میخواهد به تولید کالا یا خدمات بپردازد. بیشک حضور کارآفرینان در بخش تولید انرژی، میتواند ابتکاراتی را به این عرصه بیاورد که پیشتر شاهد آن نبودهایم.
کارآفرینان نقش تعیینکنندهای در تولید انرژی برق دارند و حضور فعال آنها میتواند تحولی چشمگیر در صنعت و تولید کشور ایجاد کند. بهگفته کارشناسان، نخستین نیاز هر فعالیت صنعتی و تولیدی، انرژی است و بدون تامین آن، هیچ کارخانه یا مجموعه صنعتی قادر به ادامه فعالیت نخواهد بود و این نکته اهمیت سرمایهگذاری در حوزه انرژی و بهویژه نیروگاههای پراکنده را برجسته میکند.
در سالهای گذشته، دولت تلاش کرد با تشویق سرمایهگذاران و کارآفرینان برای راهاندازی نیروگاههای پراکنده، ظرفیت تولید انرژی را افزایش دهد. این طرح با استقبال نسبی مواجه شد و بسیاری از افراد دارای سرمایه، به این حوزه وارد شدند. اما بهدلیل عدمهمکاری برخی نهادهای دولتی، این حرکت با چالش مواجه شد و بسیاری از سرمایهگذاران انگیزه خود را از دست دادند.
نتیجه این شد که اکنون تعداد قابلتوجهی از نیروگاههای پراکنده تعطیل شده و فرصتهای اقتصادی بالقوه از بین رفته است.
با این حال، تجربه نشان میدهد که نیروگاههای پراکنده مزیتهای زیادی دارند. هر شهری که در آن یک نیروگاه مستقر باشد، بهطور قابلتوجهی از قطعی برق در آن شهر جلوگیری میشود و صنعت و تولید آن منطقه میتوانند بدون نگرانی از ناپایداری انرژی فعالیت کنند. این موضوع نشان میدهد که ارتباط مستقیمی میان سرمایهگذاری در حوزه انرژی و توسعه صنعتی وجود دارد.
اگر دولت شرایط مناسبی برای همکاری با کارآفرینان فراهم کند، حضور آنها در تولید انرژی میتواند به سوددهی بالا و توسعه اقتصادی قابلتوجهی منجر شود. این همکاری شامل برطرف کردن ناترازیهای موجود در تامین گاز و ایجاد بستر قانونی و مالی مناسب برای سرمایهگذاران است. در صورت رفع این موانع، نیروگاههای پراکنده میتوانند برق و سیستمهای گرمایشی خود را مستقیم به تولیدکنندگان عرضه کنند و حتی گلخانهها و کارخانههای تولیدی را بدون وابستگی به شبکه اصلی برق تامین کنند.
مشکلات گذشته، مانند خرید برق با نرخ ثابت توسط وزارت نیرو و سوبسید محدود، باعث شده بود حدود ۶۰ درصد نیروگاههای پراکنده تعطیل شوند. این وضعیت باعث زیان سرمایهگذاران و کاهش بهرهوری صنعت شد. اما اخیرا با پیگیریهای انجمن صنفی نیروگاه ایران و سیاستگذاری جدید، بخشی از برق تولید نیروگاهها وارد بورس شده و تولیدکنندگان صنعتی توانستهاند برق را بدون سوبسید و به نرخ واقعی خریداری کنند. این اقدام باعث شده است نیروگاهها دوباره فعال شوند و کارخانههایی که قبلا بهدلیل محدودیت انرژی مجبور به تعطیلی موقت بودند، بتوانند به کار خود ادامه دهند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که سرمایهگذاری در حوزه انرژی برق با شرایط آزاد و بدون سوبسید، بازدهی مناسبی دارد و برای کارآفرینان سودآور است. این نوع سرمایهگذاری نهتنها به رشد تولید و صنعت کمک میکند، بلکه فرصتهای شغلی ایجاد کرده و باعث توسعه پایدار اقتصادی میشود.
بهطورکلی، حضور کارآفرینان در تولید انرژی میتواند بهمثابه محرکی برای کل زنجیره صنعتی کشور عمل کند. از یکطرف، تولید انرژی پایدار، صنایع را از بحرانهای ناپایداری برق و انرژی محافظت میکند و از طرف دیگر، سرمایهگذاری در این حوزه موجب تولید ثروت و رونق اقتصادی میشود. بنابراین، حمایت دولت و فراهم کردن بسترهای مناسب برای سرمایهگذاران، شرط لازم برای توسعه این بخش است.
در نهایت، تجربههای اخیر نشان میدهد که ترکیب توان کارآفرینان و سیاستگذاری هوشمندانه میتواند بحرانهای انرژی و تولید را تبدیل به فرصت کند. هر اقدامی که موجب فعالسازی نیروگاههای پراکنده و بهرهبرداری بهینه از منابع انرژی شود، مستقیما به رشد تولید، اشتغال و توسعه اقتصادی کشور کمک خواهد کرد.