بازار نیکل با مازاد عرضه قابل‌توجه روبه‌رو است

اگرچه بازار نیکل با مازاد عرضه قابل‌توجه روبه‌رو است، اما عوامل زیر باعث تقویت احساسات سرمایه‌گذاران شده‌اند: ریسک‌های فزاینده تولید در اندونزی، بزرگ‌ترین تامین‌کننده نیکل جهان، سیل سرمایه‌گذاری در بازار فلزات داخلی چینپف این ترکیب باعث شده حتی در شرایط مازاد عرضه، قیمت‌ها به سرعت رشد کنند. این جهش، تغییر مسیر چشمگیری برای نیکل است که در سال‌های اخیر با مازاد تولید اندونزی و تقاضای کمتر از حد انتظار در باتری خودروهای برقی مواجه بود. همچنین این روند، بازگشت قراردادهای نیکل LME را پس از سقوط حجم معاملات به‌دنبال شوک کوتاه‌مدت تاریخی در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دهد. افزایش اخیر نشان می‌دهد که بازارهای فلزات پایه همچنان به تحولات عرضه و تقاضا در چین و اندونزی حساس هستند. سرمایه‌گذاران به‌ویژه به رشد تقاضای باتری و سیاست‌های صنعتی چین توجه دارند که می‌تواند شتاب صعودی نرخ نیکل و دیگر فلزات را تقویت کند.

سرمایه‌گذاران چینی محرک اصلی رشد شدید نرخ فلزات پایه

تحرکات معاملاتی نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران چینی نقش مهمی در افزایش شدید نرخ فلزات پایه از جمله نیکل، مس و قلع در این هفته داشته‌اند. قیمت‌ها در بورس فلزات لندن (LME) طی معاملات با حجم بالا در ساعات آسیایی افزایش یافت و با آغاز معاملات شبانه در بورس آتی شانگهای (SHFE) بار دیگر رشد کرد.

شاخص LMEX که نرخ شش فلز اصلی را رصد می‌کند، به بالاترین سطح خود از مارس ۲۰۲۲ رسید؛ زمانی که بخش فلزات پایه به اوج نرخ خود رسیده بود. در همین بازه، مس بیش از ۲۰ درصد افزایش یافته و آلومینیوم به بالاترین سطح از آوریل ۲۰۲۲ رسیده است.

مس این هفته پس از عبور از 13.۰۰۰ دلار به ازای هر تن برای نخستین بار، روند صعودی خود را ادامه داد. سرمایه‌گذاران باتوجه به کاهش عرضه و ریسک‌های محدودیت تولید و بهبود تمایل ریسک‌پذیری در بازارهای مالی جهانی به خرید این فلز روی آورده‌اند. قراردادهای آتی سه‌ماهه LME روز سه‌شنبه تا ۳.۱ درصد افزایش یافته و رکورد جدید ۱۳.۳۸۷.۵۰ دلار به‌ازای هر تن را ثبت کردند؛ رکوردی بالاتر از سقف روز دوشنبه.

فشار تقاضا از چین و امریکا

باوجود کاهش نسبی تقاضا در ماه‌های اخیر، به‌ویژه در چین به عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده جهان، خریداران چینی وارد رقابت شدید برای تامین منابع شده‌اند. مس در حال جذب به‌سمت بازار امریکا است و انتظار می‌رود دولت ترامپ تعرفه‌ای بر فلزات تصفیه‌شده اعمال کند؛ این موضوع باعث شده حجم بالایی از موجودی به امریکا منتقل شود و در نتیجه سایر نقاط جهان با کمبود عرضه مواجه شوند، در حالی که تولیدکنندگان با چالش افزایش تولید روبه‌رو هستند.

این روند نشان می‌دهد که بازار فلزات پایه با تعامل بین عرضه محدود، تقاضای سرمایه‌گذاران و سیاست‌های تجاری امریکا و چین به‌شدت نوسانی است. تحلیلگران معتقدند؛ ادامه این رقابت‌ها و جریان سرمایه‌گذاری در بازارهای آسیایی و جهانی می‌تواند نرخ فلزات پایه را در کوتاه‌مدت به شکل چشمگیری بالا نگه دارد.

افزایش شدید واردات مس به امریکا و رشد نرخ فلزات پایه

رشد اخیر نرخ فلزات پایه تحت‌تاثیر افزایش واردات مس به ایالات‌متحده و تحرکات سرمایه‌گذاران جهانی در بازارهای فلزات بوده است. 

تحلیلگران می‌گویند؛ سیاست‌های تجاری امریکا و جریان‌های ذخایر انبارها نقش مهمی در شتاب‌گیری قیمت‌ها ایفا کرده‌اند.

در نیمه نخست سال گذشته، رئیس‌جمهور وقت امریکا، دونالد ترامپ، باعث شتاب جریان صادرات مس به امریکا شد. سپس وی فلز تصفیه‌شده را از تعرفه‌ها مستثنا کرد که باعث توقف موقتی این روند شد. در ماه‌های اخیر، با احتمال بازبینی تعرفه‌ها، نرخ محلی مس دوباره با افزایش مواجه شد و واردات امریکا در دسامبر به بالاترین سطح از جولای رسید. حجم مس در انبارهای تحت نظارت Comex اکنون بیش از نیم میلیون تن کوتاه است، پس از ۴۴ روز متوالی ورود خالص موجودی. موجودی در انبارهای LME در یک سال گذشته تقریبا نصف شده است، اما هنوز بالاتر از کف اخیر در ژوئن باقی مانده است.

بزرگ‌ترین ذخایر نیکل روی کره زمین

اندونزی بزرگ‌ترین ذخایر نیکل روی کره زمین را در اختیار دارد و به‌عنوان برترین تولیدکننده این فلز معدنی در سطح دنیا شناخته می‌شود که آمار منتشرشده نشان می‌دهد اندونزی سال ۲۰۲۴ حدود ۶۳ درصد از نیکل عرضه‌شده در بازار جهانی را تولید کرد، در حالی که این میزان سال ۲۰۲۰ حدود ۲۸ درصد بود. تولیدکنندگان نیکل در اندونزی سال گذشته درمجموع ۲.۲۵ میلیون تن از انواع نیکل را تولید کردند که این رقم از رشد ۱۶ درصدی تولید نیکل در این کشور نسبت به سال ۲۰۲۳ حکایت می‌کند. علاوه بر این اندونزی میزان عرضه نیکل خود را در طول سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ حدود ۱.۵ میلیون تن افزایش داد که نتیجه آن تعطیلی تعداد زیادی از معادن نیکل در سایر کشورها بود. طبق پیش‌بینی شرکت خدمات مالی مکواری، تولیدکنندگان نیکل در اندونزی طی 3 تا ۵ سال آینده ۷۵ درصد از نیکل موردنیاز در بازار جهانی را تولید خواهند کرد و بازار جهانی نیکل در انحصار کامل این کشور آسیای جنوب‌شرقی درمی‌آید، چراکه اندونزی‌ها در 4 سال گذشته با حذف رقبای خود موفق به کاهش ۵۰۰هزار تنی نیکل غیراندونزیایی در بازار جهانی شدند.

خطر کاهش سنگ معدنی نیکل بیخ گوش اندونزی

نیمی از نیکل تولیدی در سطح جهانی طی سال‌های اخیر به کشور اندونزی اختصاص دارد، تا جایی که بررسی‌ها از کاهش نرخ سنگ معدن این فلز به واسطه افزایش عرضه در بازار جهانی توسط اندونزی حکایت می‌کند و تعداد زیادی از معادن نیکل در سایر نقاط جهان به مرزی تعطیلی رسیده‌اند. با این حال مقامات این کشور در تلاش‌ هستند، بهره‌برداری از معادن نیکل را بالا ببرند تا بازار جهانی و قیمت‌گذاری نیکل به‌طورکامل تحت سلطه اندونزی درآید. در مقابل کارشناسان حوزه صنعت و معادن بارها درباره استخراج نیکل هشدار داده‌اند و بر این باورند این کشور آسیای جنوب‌شرقی به‌دلیل سرعت سرسام‌آور گسترش معادن نیکل خود در آینده نزدیک با مشکلات جدی در تامین سنگ معدن نیکل مواجه خواهد شد.

صنعت رو به رشد نیکل اندونزی انتقادات تعداد زیادی از دوستداران طبیعت را برانگیخته و نگرانی‌های زیست‌محیطی فراوانی را درباره جاه‌طلبی‌های این کشور درگذار به انرژی‌های تجدیدپذیر در مقیاس جهانی ایجاد کرده است. با تغییر ذائقه مصرف‌کنندگان جهانی به‌سمت استفاده از خودروهای الکتریکی و انرژی‌های تجدیدپذیر، تقاضا برای نیکل به‌عنوان یکی از مواد اولیه کلیدی به‌کاررفته در تولید باتری‌های لیتیوم‌یون به‌شدت افزایش یافته است. افزایش تمایل مصرف‌کنندگان برای تهیه این ماده معدنی، تمرکز جهانی را به‌سمت مناطقی مانند کشورهای آسیای جنوب شرقی، به‌ویژه اندونزی که نزدیک به ۲۵ درصد از ذخایر نیکل جهان را در خود جای داده، معطوف ساخته است.

نیکل چیست؟

نخستین‌بار عنصر نیکل توسط شیمی‌دان سوئدی اکسل کرونستد در سال ۱۷۵۱ شناسایی شد. در قرن ۱۹ به‌دلیل استفاده از این عنصر در آبکاری و ساخت آلیاژها منجمله «نقره نیکل» (نقره آلمانی) که نیکل را با روی و مس آلیاژ می‌کردند، اهمیت پیدا کرد. 

این آلیاژ فقط به‌دلیل رنگ آن نام‌گذاری شده بود و هیچ نقره‌ای در داخل آن نداشت. همچنین در سال ۱۸۵۷ برای نخستین‌بار در امریکا سکه‌ها با آلیاژی از مس و نیکل ساخته شدند. این سکه‌ها از جنس نیکل خالص نبودند و نخستین‌بار در ۱۸۸۱ در سویس سکه‌هایی از جنس نیکل خالص استفاده شد.

فولادهای زنگ‌نزن در قرن ۲۰ ام شناخته و ساخته شدند و نقش مفید استفاده از نیکل در بسیاری از گریدهای مختلف این فولادها کاملا شناخته شده ‌است. آلیاژهای پایه ـ نیکل دارای مقاومت در برابر خوردگی بسیار عالی بوده و می‌توانند در دمای بالا مقاومت کنند که این خاصیت آنها را برای کارخانه‌های شیمیایی بسیار مناسب می‌سازد و همچنین امکان اجرایی کردن ساخت موتور جت را فراهم می‌کند.

عنصر نیکل درجه ذوب بالایی دارد و در مقابل خوردگی و اکسید شدن بسیار مقاوم است. همچنین بسیار چکش‌خوار بوده و به‌راحتی با سایر عناصر آلیاژ می‌شود. این عنصر در دمای اتاق مغناطیسی بوده و می‌توان به‌راحتی در آبکاری فلزات از آن استفاده کرد. گفتنی است، با خاصیت کاتالیزوری که دارد، می‌توان آن را صددرصد بازیافت کرد. معمول‌ترین حالت اکسیداسیون نیکل، ۲+ است، در حالی که نیکل ۳+ و ۱+ نیز به‌ندرت مشاهده می‌شوند.

سخن پایانی

نیکل یکی از فلزات اساسی در تولید فولاد ضدزنگ و باتری‌های لیتیوم یونی به‌حساب می‌آید که نرخ این فلز معدنی طی سال‌های اخیر به‌دلیل کاهش تقاضا در صنایع فولادی و افزایش تولید جهانی افت پیدا کرده است.