دیه انواع مختلفی دارد و در قانون برای هر یک از اعضاء بدن به طور جداگانه تعیین تکلیف شده است، در فقه اسلامی معمولا جراحات وارده بر سر و صورت از سایر جراحات تفکیک شده اند و به دلیل آشکار بودن آن ها و تاثیر سوء آن ها بر زیبایی فرد، برخورد خاصی با آن ها شده است.

برای بسیاری از افراد آسیب‌های وارده به سر و صورت و به دلیل شدت یا عمق ضربه باعث ورود خسارت جبران ناپذیری بر زیبایی وحتی آینده فرد می‌شود. هرچند که دیه به عنوان یک مجازات مالی نمی‌تواند تمام مشکلات ناشی از ورود چنین عیب هایی را حل کند اما در موارد بسیاری پرداخت دیه زیبایی صورت برای بهبود مشکلات ناشی از آسیب وارده و حتی درمان کامل آن‌ها قانون مجازات اسلامی هم به تبعیت از همین دیدگاه دیه جراحات وارده به سر و صورت را در نه حالت پیش بینی کرده که در ادامه این مقاله به بررسی آن ها می پردازیم.

محاسبه دیه جراحات سر و صورت

برای خیلی از افراد آسیب‌های وارده به سر و صورت و به دلیل شدت یا عمق ضربه باعث ورود خسارت جبران ناپذیری بر زیبایی و حتی آینده فرد می‌شود. هرچند که دیه به عنوان یک مجازات مالی نمی‌تواند تمام مشکلات ناشی از ورود چنین آُیب‌هایی را حل کند اما در موارد بسیاری پرداخت دیه زیبایی صورت برای بهبود مشکلات ناشی از آسیب وارده و حتی درمان کامل آن‌ها موثر است.

در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، علاوه بر دیه زیبایی صورت، آسیب ها و جراحات وارده به سر و اعضای متصل به آن نیز به طور کامل تعیین شده است.

ماده ی 709 قانون مجازات اسلامی جهت تعیین تکلیف دیه جراحات سر و صورت که مطابق تبصره ی 1 آن شامل گوش، بینی، لب، زبان و داخل دهان هم می شود، در نه بند وضع شده است

مطابق این ماده، جراحات سر و صورت و دیه ی آن ها به ترتیب زیر است:

1) دیه حارصه؛ که عبارت از خراش پوست بدون آن که خون از آن جاری شود، می باشد یک صدم دیه کامل است.

2) دیه دامیه؛ که عبارت از خراشی است که از پوست بگذرد و مقدار اندکی وارد گوشت شده و با جریان خئن کم یا زیاد همراه باشد، دو صدم دیه کامل است.

3) دیه متلاحمه؛ که عبارت از جراحتی است که موجب بریدگی عمیق گوشت شده ولی به پوست نازک روی استخوان نرسد، معادل سه صدم دیه کامل است.

4) دیه سمحاق؛ که عبارت از جراحتی است که از گوشت بگذرد و به پوست نازک روی استخوان برسد، چهر صدم دیه کامل است.

5) دیه موضحه؛ که عبارت است از جراحتی که از گوشت گذشته و با کنار زدن پوست نازک روی استخوان آن را آشکار کند، معادل پنج صدم دیه کامل است.

6) دیه هاشمه؛ به معنای شکستن استخوان، برابر با یک دهم دیه کامل است.

7) دیه مُنقّله؛ یعنی جراحتی که درمان آن جز با جا به جا کردن استخوان میسر نباشد، پانزده صدم دیه کامل است.

8) دیه مأمومه؛ یعنی جراحتی که به کیسه مغز برسد ثلث دیه کامل است.

9) دیه دامغه؛ به معنای جراحتی که کیسه مغز را پاره کند، معادل ثلث دیه کامل به علاوه ارش ( زیان پاره شدن کیسه مغز ) است.

مطابق تبصره ی 2 این ماده، ملاک دیه در جراحت های مذکور مقدار نفوذ جراحت بوده و طول و عرض آن تاثیری در میزان دیه ندارد. بنابراین ملاک قانون‌گذار برای تعیین آسیب‌های وارده به سر و دیه زیبایی صورت عمق جراحت و میزان نفوذ آن به بدن است و طول و عرض جراحت، کم یا زیاد تاثیری در تعیین مقدار دیه نخواهد داشت.

تبصره ی 3 این ماده نیز، در مورد جنایت بر گونه، که یکی از مهم‌ترین اعضای بیرونی صورت بوده و بر زیبایی شخص تاثیر زیادی می‌گذارد اینطور مقرر می کند: «جنایت بر گونه درصورتیکه داخل دهان را نمایان نسازد، موجب یک بیستم دیه کامل و اگر به نحوی باشد که داخل دهان را نمایان سازد، موجب یک پنجم دیه کامل است در این مورد چنانچه پس از بهبودی جراحت، اثر و عیب فاحشی، درصورت باقی بماند، علاوه بر آن، یک بیستم دیه دیگر نیز باید پرداخت شود.»

در نهایت تبصره 4 این ماده، شرایطی را پیش بینی می‌کند که اثر جنایت پس از بهبودی نیز باقی بماند، به موجب این تبصره: «هرگاه جنایت موضحه (از جراحتی که از گوشت گذشته و با کنار زدن پوست نازک روی استخوان آن را آشکار کند، معادل پنج صدم دیه کامل است) صورت بعد از التیام، اثری از خود بر جای بگذارد، علاوه بر دیه موضحه، یک هشتادم دیه کامل نیز ثابت است و هرگاه جنایت در حد موضحه نبوده و بعد از التیام اثری از آن باقی بماند، علاوه بر دیه جنایت، یکصدم دیه کامل نیز ثابت است و چنانچه جنایت، شکافی درصورت ایجاد کند دیه آن هشت صدم دیه کامل است.»

منبع : دادواره