تحقیق و پژوهش بخش جداییناپذیر از تولید و صنعت
عبدالله تیمورینیا فعال صنعتی
![]()
در حالی امروز شاهد پیشروی واحدهای صنعتی و معدنی جهان بهسمت انقلاب صنعتی چهارم در کشورهای در حال توسعه و حرکت آنها در راستای انقلاب صنعتی پنجم در کشورهای توسعهیافته هستیم که هیچگاه نقش تحقیق و پژوهش در پیشبرد اهداف این مجموعهها کمرنگ نخواهد شد و بهجرأت میتوان گفت که تولید و صنعت بدون این مهم، محکوم به فناست. آنچه در این بین بسیار حائراهمیت است و تاثیر بسزایی در تحقق امور مرتبط با تحقیق و پژوهش در کارخانجات معدنی و صنعتی کشور دارد، حضور مراکز تحقیقاتی و پژوهشی است که از جمله معتبرترین و مجهزترین این مراکز میتوان به مرکز تحقیقاتی و پژوهشی کیمیا فرآوران زرین اشاره کرد. همانطور که مستحضر هستید، دامنه کاری مرکز تحقیقاتی و پژوهشی کیمیا فرآوران زرین منحصر به شرکتهای زیرمجموعه هلدینگ باما و خدماترسانی به آنها در 4 حلقه بخش معدن یعنی اکتشاف، استخراج، فرآوری و استحصال شامل نظارت بر راهاندازی خطوط تولید، کشف رگههای جدید اکتشافی در معادن و بهبود روشهای فرآوری است، بنابراین میتوان گفت؛ ما عملا فعالیتی خارج از حیطه کاری هلدینگ نداریم. در همین راستا، در فروردین امسال موفق به راهاندازی کارخانه فرآوری مس صاحب دیوان واقع در شهرستان مشگینشهر شدیم که در این کارخانه، ماده معدنی با عیار حداکثر ۰.۲ درصد به کنسانتره مس با عیار بالای ۲۰ درصد تبدیل شده و در ادامه ۱۰۰ درصد آن روانه بازارهای صادراتی میشود. لازم به ذکر است که کلیه امور مرتبط با بهینهسازی و بهرهبرداری از این کارخانه تحتنظارت مرکز تحقیقاتی و پژوهشی کیمیا فرآوران زرین انجام شده و فازهای توسعهای آن نیز شامل استخراج مولیبدن از معدن مذکور است. علاوهبراین، در حال فعالیت در معدن مس دیگری در استان سیستان و بلوچستان هستیم که اکنون بهرهبرداری از آن به شکل پایلوت انجام پذیرفته است و پیشبینی میکنیم که اگر امور مرتبط با «Scale Up» و فرآوری و پرعیارسازی آن در حد صنعتی انجام شود، در سال ۱۴۰۵ بهصورت رسمی به بهرهبرداری برسد. همچنین، نظارت بر کلیه امور مرتبط با راهاندازی کارخانه فرآوری دیگری در شهرستان فاریاب متعلق به شرکت معدنکاری گنبد آراسته میثاق جنوب را برعهده داشتیم که امروز در این کارخانه کنسانتره کرومیت تولید و در بازارهای صادراتی عرضه میشود. در کنار اینها، کماکان در حال نظارت بر فعالیت مجموعههایی که از قبل در آنها حضور داشتهایم، از جمله شرکتهای هلدینگ باما هستیم و پرقدرت به حضور در حیطه کاری خود ادامه خواهیم داد.
باتوجه به اینکه جنگ تحمیلی ۱۲روزه یکسری اهداف خاص و مشخص را دنبال میکرد و چندان مرتبط با حوزه کاری ما در بخش معدن و صنایعمعدنی نبود، بر همین اساس خوشبختانه بهطورمستقیم آسیبی به مجموعه وارد نشد و تنها بهلحاظ جو روانی حاکم در آن ایام که کوتاه و گذرا نیز بود، ناچار به تعطیلی چندروزه برخی دفاتر خود شدیم. برخلاف این مسئله، برگشت تحریمها و امور مرتبط با اسنپبک، نگرانیهای بسیاری را نهتنها برای ما بلکه تمامی صنعتگران بههمراه داشته است و قطع به یقین، آثار سوء ناشی از تحریمها بر بدنه تولید و صنعت کشور در آینده نزدیک بیش از پیش نمایان خواهد شد. در کنار اینها، معضلات مربوط به ناترازی انرژی که اخیرا کمبود آب نیز به آن اضافه شده، دغدغههای فراوانی را برای اهالی صنعت ایجاد کرده است؛ بهنحویکه برخی شرکتهای زیرمجموعه هلدینگ باما از جمله شرکت ذوب و روی اصفهان و شرکت سرمه فیروزآباد در تابستان امسال زیر سایه تشدید ناترازی برق، ناچار به ادامه فعالیت خود با حداقل ظرفیت تولید شدند. در ادامه امیدواریم که با رسیدن روزهای سرد سال، با محدودیت تامین گاز همچون سال گذشته مواجه نشویم و تمهیدات لازم توسط دولت و مسئولان ذیربط در راستای تامین پایدار گاز صنایع از قبل اندیشیده شده باشد. مسئله حائزاهمیت دیگری که باید به آن اشاره کنیم، محدودیتهای ارزی و مسائل مرتبط با برگشت ارز حاصل از صادرات است. در حالی که قرار بر این بود دولت جدید جز در بخشهای دارویی و غذایی، نقشی در تعیین نرخ ارز حاصل از صادرات نداشته باشد و صنعتگران بتوانند ارز حاصل از صادرات خود را بهصورت توافقی عرضه کنند، اما متاسفانه هنوز این امر بهطورکامل محقق نشده و قیمتگذاریهای دستوری نرخ ارز بهشدت عملکرد صادرکنندگان را تحتتاثیر قرار داده است؛ بهنحویکه امروز شاهد تولید برپایه نرخ ارز آزاد در واحدهای صنعتی و برگشت ارز حاصل از صادرات آنها، براساس نرخ ارز در مرکز مبادله ارز و طلای ایران هستیم. همانطور که از اسم مرکز تحقیقاتی و پژوهشی کیمیا فرآوران زرین پیداست، فعالیت مجموعه ما برپایه (R&D) تعریف شده است و از اینرو همواره تمام تلاش خود را بهکار گرفتهایم که فعالیت مرکز تحت هیچ شرایطی متوقف نشود؛ در حالی که باید بپذیریم اکنون فعالیت در این حوزه، چه از لحاظ تهیه مواد شیمیایی و چه در زمینه تامین قطعات و ماشینآلات بسیار هزینهبر شده است و زمانی که یک واحد تولیدی و صنعتی از لحاظ تامین نقدینگی با چالش روبهرو شود، خواسته یا ناخواسته از حوزه تحقیق و پژوهش فاصله میگیرد تا بتواند هزینههای جاری و ضروری خود اعم از حقوق و دستمرد، بیمه، مالیات و… را بپردازد. در شرایط فعلی، باتوجه به رشد چشمگیر هزینههای جاری در کارخانجات تولیدی و صنعتی، شاهد کاهش نقش تحقیق و پژوهش هستیم و این در حالی است که معتقدیم تولید و صنعت بدون این مهم، محکوم به فناست. کمااینکه امروز شاهدیم بسیاری از شرکتهای مطرح جهان در عرصه تحول دیحیتال، هوشمصنوعی و…، بخش عمده هزینههای خود را صرف تحقیق و پژوهش کرده و در غیر این صورت از رقابت در بازارهای جهانی عقب خواهند ماند. تحقق ظرفیت اسمی تولید در پروژههایی که تحت نظارت مرکز تحقیقاتی و پژوهشی کیمیا فرآوران زرین فعالیت خود را آغاز کردهاند، مهمترین هدفگذاری ما تا پایان امسال است و امیدواریم با برنامهریزیهای مدونی که از قبل انجام دادهایم، بتوانیم به کلیه اهداف خود جامه عمل بپوشانیم.