پیچیدگیهای روند صدور مجوز
محمود نجفیسهی_کارشناسان حوزه صنعت
فرآیند صدور مجوز در کشور، پیچیده و زمانبر بوده و همین امر ما را در رتبه انتهایی جدول صدور مجوزهای کسبوکار قرار داده است. بهعنوان مثال، اگر سازمان ملی حفاظت محیطزیست به شهرکهای صنعتی مجوز میدهد، لزومی ندارد صنعتگری که در این شهرکها و نواحی صنعتی میخواهد کسبوکاری ایجاد کند، دوباره برای گرفتن مجوز از این سازمان اقدام کند. یک سلسله مشخصات موردنیاز برای صدور مجوز باید تعریف شود و در اختیار شهرکهای صنعتی قرار گیرد. در ادامه مدیریت شهرکهای صنعتی باید این موارد ضروری برای راهاندازی یک کسبوکار را در اختیار صنعتگر قرار دهد و اگر فعالیت صنعتگر جزو موارد ممنوعه نبود مجوز فعالیت در زمان کوتاهی صادر شود. چرا باید تولیدکنندگان برای داشتن فعالیت به سازمان حفاظت محیطزیست ارجاع داده شوند؟
این موضوع نباید فقط روی کاغذ باشد. در این راستا باید همکاریهایی بین واحدهای مستقل که در حالحاضر از آن بهعنوان پنجره واحد نام برده میشود، برقرار شود. انجام این اقدامات برای تمام صنایع از خرد گرفته تا کلان مفید خواهد بود.
در بخشی از صنایع که مشکل زیستمحیطی دارند و مسئله آلاینده بودن آنها مطرح است، روند صدور مجوز طولانیتر است و مراحل صدور مجوز برای صنایعی که این مشکل را ندارند، ممکن است کوتاهتر باشد اما باز هم زمانبر است. موارد زیستمحیطی ضروری که باید رعایت شود هم باید در فهرست تعریفشده برای شهرکهای صنعتی بیاید. بهعنوان مثال، مواد شیمیایی در زوم خاص خود قرار میگیرند (زوم به معنای تقسیمبندی در شهرکهای صنعتی)، برق و الکترونیک بخش خود را دارد و باقی صنایع هم همینگونه است. بنابراین شهرکهای صنعتی باید بدانند واحدهای تولید مواد شیمیایی چه مواردی را باید رعایت کنند تا لازم نباشد صنعتگر برای کسب مجوز به سازمان حفاظت محیطزیست مراجعه کند. مدیریت شهرکهای صنعتی در محلی که قرار است مجوز فعالیت بدهد یا مجوز ساختمان آن را تایید کند، همانجا هم باید موارد زیستمحیطی که باید رعایت شود، موردتوجه قرار گیرد. اگر هم قرار است این مجوز از سوی کارشناسان محیطزیست تایید شود، دستکم یک مجری داشته باشد و به عبارتی صنعتگر یک روز محیطزیست نباشد و روز دیگر اداره برق و روز دیگر فلان نهاد. لازم است تمام ضروریات و شرایط لازم یکجا تعریف شود و در اختیار صنعتگر قرار گیرد. براساس ضوابط تعریفشده، دیگر نیاز نیست صنعتگر برای کسب مجوز هر روز کارش را در یک اداره پیگیری کند. در حالحاضر تاکید بر دولت الکترونیک بوده و تمام امور در قالب نرمافزار قابل پیگیری است. هر نهادی میتواند از یک پنجره واحد، موارد مربوط به حیطه وظایف خود را کنترل کند. بیان این نکته شاید طنز تلقی شود اما صدور یک مجوز بستگی به مسائل زیادی دارد. مثلا فردی که در فلان اداره یا نهاد حق امضا دارد، حال مساعدی دارد یا خیر. یکی از موارد مهم برای کسب مجوز به این مسئله برمیگردد. باید دید آیا افراد دارای حق امضا میخواهند پاسخ اربابرجوع را بدهند یا خیر. تمام این موارد در روحیه کارمند و پاسخ به اربابرجوع تاثیر دارد. از اینرو هر قدر دخالت افراد کمتر باشد و امور سیستمی و الکترونیکی پیگیری شود، فرآیند صدور کسب مجوز کوتاهتر خواهد شد. اگر افراد دارای حق امضا بخواهند کار در زمان کوتاهی انجام میشود و اگر نخواهند بهانههای قانونی زیادی میگیرند تا کار روند پیچیدهای پیدا کند و زمان و انرژی زیادی برای راهاندازی یک واحد تولیدی صرف شود.
برای جلوگیری از این بهانهتراشیها باید یک ضابطه و دستورالعمل برای صدور مجوزها و یک متولی و مجری در این روند وجود داشته باشد و چند نهاد گوناگون روی پروانه بهرهبرداری صنعتگر اظهارنظر نکنند.
همچنین یک دستورالعمل تعریفشده باید از سوی شهرکهای صنعتی به صنعتگر داده شده و ضروریات در آن به صنعتگران گوشزد شود. علاوهبر این، با یک پنجره واحد بهجای تردد تولیدکنندگان از این اداره به آن اداره، نهادهای متولی، طرح راهاندازی واحد صنعتی را پیگیری و کنترل کنند.