رویای یک شهر مطلوب
متن را با این سوال آغاز میکنیم که آیا شهرها هستند که شهروندان را میسازند؟ یا شهروندان و الگوهای مصرف آنها شهر را دگرگون میکنند؟ اگر شهروندان را تنها نیروهای محرکی در نظر بگیریم که موجب حیات و پویایی شهر هستند، شهر موظف است در خدمت شهروندان و رفع نیازهای آنها باشد و در قامت شهری سازگار با نیازهای مردم بنا شود.
سیمون پارکر، استاد دانشگاه یورک کانادا در کتاب نظریه شهری و تجربه شهری با اشاره به 4 عنصر فرهنگ، مصرف، تضاد و اجتماع نشان میدهد چگونه این عوامل در تعامل با یکدیگر تجربه شهری شهروندان را طی سالها دگرگون کردند. شناخت درست شهر نیز تنها با آگاهی از نظریههای شهری میسر است. در ادبیات جغرافیای شهری، جامعهشناسی شهری و تاریخ شهری گویای ظهور شهرهایی نوین هستند؛ از این رو نظریههای شهری بخشی جداییناپذیر از تاریخ شهرشناسی هستند و همه فعالیتهای انسان مدرن و تجربههای روزمره او در شهر بهنوعی با این نظریههای شهری آمیختهاند؛ بهویژه شهرهایی که در قرن ۲۱ دگرگون شدند و شکلی دیگر یافتند.
گزارش تصویری این شماره صمت با اشاره به ساختار شهری و زیستی کلانشهر تهران در نظر گرفته شده است؛ کلانشهری نامطلوب و سرشار از ساختارهای شهری اشتباه و صرفا مقلد؛ شهری که مدعی ساختاری شبهمدرن است اما تاکنون موفق نشده جایگاه درستی برای شهروندانی با ویژگیهای خاص حرکتی در نظر بگیرد.
شهرپژوهان، بیش از اینکه استادان شهرشناسی باشند، مصلحان اجتماعی هستند که در واکنش به گرفتاریها و مصائب ناشی از دگرگون شدن ماهیت شهرها برخاسته و شیوه نگرش جامعه را نسبت به شهر و شیوه نگرش سیاستمداران را نسبت به خطمشیها تغییر دادند و زمینه اقتصاد سیاسی شهر مدرن را فراهم کردند. مباحث مربوط به شناخت شهرهای بزرگ آمیخته در نظریههای گوناگون اقتصاد سیاسی، جامعهشناسی و مردمنگاری مدرن است که در این نوشتار کوتاه نمیگنجد. مخاطب علاقهمند با مطالعه این علوم از گفتمان غالب کلانشهری که در آن در حال زیستن است آگاهتر خواهد بود.