در پی گرانی مصالح، تقاضا برای جایگزینهای اقتصادی افزایش یافت
بازار مصالح دیگر آن بازار قبل از اسفند 1404 نیست. جنگی که از 9 اسفند 1404 آغاز شد و پیامدهای ناشی از آن، به علاوه فشارهای تورمی انباشته شده از سالهای قبل، معادلات اقتصادی ساختوساز را از بنیان دگرگون کرد. در حال حاضر سازندگان، پیمانکاران و کارفرمایان در میانه نیمه اول 1405 با واقعیتی روبهرو شدهاند که دیگر نمیتوان آن را با کمک محاسبات پیشین مدیریت نمود.
در این بین آن چه بیش از هر چیز دیگری در بازار دیده میشود، تغییر نگرش فعالان صنعت به مقوله انتخاب متریال است؛ این نگرش تا دیروز بر عادت استوار بود و حالا بر ضرورت. فشار همزمان افزایش قیمت مصالح، اختلال در زنجیره تأمین و همچنین کاهش قدرت خرید، سازندگان را مجبور کرده تا هر گزینهای که بتواند هزینه تمام شده را پایین بیاورد، جدیتر از گذشته مورد بررسی قرار دهند. به عبارتی، همین فضا باعث شده متریالهای جایگزین که قبلاً در حاشیه بودند، بیشتر مورد توجه قرار گیرند.
افزایش قیمت مصالح، معادلات ساختوساز را تغییر داد
آن چه که اخبار اقتصادی نیمه اول 1405 به وضوح به ما نشان میدهد، یک شوک قیمتی بیسابقه در بازار مصالح ساختمانی است. طبق دادههای رسمی که مرکز آمار ایران منتشر کرد، قیمت مصالح ساختمانی در زمستان 1404 به طور متوسط 61 درصد در مقایسه با زمستان 1403 رشد داشت که این رقم در برخی از اقلام مهم مثل چوب به 96 درصد رسیده است. همچنین، بعد از جنگ 40 روزه و برقراری آتشبس، رشد قیمت مصالح ساختمانی بین 40 الی 100 درصد به ثبت رسیده است.
چه عواملی این شوک را تشدید کردند؟
بعد از جنگ اخیر، سازندگانی که از قبل زیر فشار تورم تولید، نبود قدرت خرید و محدودیت تسهیلات بانکی بودند، با یک سری چالشهای جدید نیز روبهرو شدند.
- توقف فعالیت کارگاهها در دوره درگیری و کاهش راندمان بعد از آن
- خروج اتباع خارجی از بازار کار ساختمانی و افزایش دستمزد نیروی انسانی داخلی
- اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه؛ به خصوص مشتقات پتروشیمی و فولاد
- انتظارات تورمی که منجر به ایجاد عطش خرید شد و عرضهکنندگان را به نگه داشتن محصول در انبار ترغیب کرد.
ناگفته نماند که قیمت میلگرد در بازار ایران در بازه جنگی به طور متوسط 15 الی 20 درصد رشد کرد و این افزایش به طور مستقیم روی تیرچه، بتن آماده و مصالح سبک تأثیر گذاشت. در فضای کلیتر، بانک جهانی رشد اقتصادی ایران در سال 1405 را منفی 2.8 درصد پیشبینی نموده است.
افزایش توجه بازار به چوب پلاست همزمان با رشد هزینهها
در چنین شرایطی پیدا کردن جایگزینهای اقتصادی اهمیت زیادی پیدا میکند. چوب پلاست یا WPC که پیش از این اتفاقات در حاشیه بازار قرار داشت، حالا به یک گزینه جدی تبدیل شده است. در اوضاعی که قیمت چوب طبیعی 96 درصد رشد پیدا کرده، بررسی و مقایسه قیمت چوب پلاست برای بسیاری از سازندگان و کارفرمایان به یک اولویت مهم تبدیل شده است. محصولی که بتواند ظاهر و کارکرد چوب را با هزینهای کمتر ارائه کند، به طور مستقیم بر معادله سود و زیان پروژههای ساختمانی تأثیر میگذارد.
کاربردهای چوب پلاست که در بازار پساجنگ جذابتر شدند
رئیس انجمن صنعت ساختمان صریحاً از ساختوساز به عنوان موتور محرک اقتصاد در دوره پساجنگ یاد کرده است. در این دوره بازسازی و رونق ساخت، چوب پلاست در 3 حوزه بیشترین مصرف را دارد:
- کفپوش تراس، بالکن و فضای باز: وزن سبک، مقاومت در برابر رطوبت و نگهداری آسان چوب پلاست باعث میشود که نسبت به چوب طبیعی در این حوزه به صرفهتر باشد.
- نمای دیوار خارجی و داخلی: از چوب پلاست به عنوان یک جایگزین مقرونبهصرفه برای نماهای سنگی و کامپوزیت که هر دو با افزایش قیمت فولاد و مواد اولیه گرانتر شدند، میتوان استفاده کرد.
- فضاهای تجاری و رستورانها: در زمانی که صاحبان کسبوکار با فشار اقتصادی دستوپنجه نرم میکنند، چوب پلاست ترکیبی از جذابیت ظاهری و صرفه اقتصادی را به صورت یکجا ارائه میکند.
چشمانداز بازار متریالهای اقتصادی در ماههای آینده
کارشناسان پیشبینی میکنند که التهاب بازار مصالح یک مسئله دائمی نخواهد بود. پراکندگی جغرافیایی کارخانههای تولید مصالح در سراسر کشور و دسترسی نسبی به مواد اولیه داخلی، این امید را زنده نگه میدارد که با بازگشت تدریجی تولید به روال عادی، بخشی از فشار قیمتی کمتر شود. اما یک واقعیت را نباید نادیده بگیریم؛ قیمتهای پیش از اسفند 1404 دیگر باز نخواهند گشت. پایه جدید قیمتها روی سطحی بالاتر تثبیت شده و بازار باید با این واقعیت کنار بیاید؛ همین مسئله باعث شده رفتار خرید سازندگان به طور بنیادی تغییر پیدا کند.
آن دسته از سازندگانی که در ماههای اخیر ناگزیر شدند سراغ متریالهای جایگزین بروند، در عمل با محصولاتی آشنا شدند که نه تنها ارزانتر، بلکه در بسیاری از مصارف در مقایسه با گزینههای سنتی کاربردیتر بودند. به بیان ساده، بحران اسفند 1404 ناخواسته نقش یک شتابدهنده را ایفا کرد؛ تحولی را که شاید در شرایط عادی سالها طول میکشید، در چند ماه به سرانجام رساند. در مجموع، سازندهای که امروز با چوب پلاست کار کرده و نتیجه را دیده، فردا برای استفاده از آن نیازی به توجیه اقتصادی نخواهد داشت.
