۹ پیشنهاد برای رفع مشکلات صنعت چاپ
بابک عابدین عضو اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان صنعت چاپ
صنعت چاپ بهعنوان یک صنعت زیرساختی برای کشور مهم است، این صنعت از مباحث گرافیک و آمادهسازی آغاز میشود و به سختافزارها و مباحث پس از چاپ میرسد. در این میان، اکوسیستم اقتصادی و زنجیره تامین هر یک از بخشهای صنعت چاپ نشاندهنده وسعت و بزرگی این صنعت است. طی سالهای اخیر، کارآفرینی و نوآوری و فعالیتهای استارتاپی در هر یک از این حوزهها به شکل گسترده وجود دارد، اکنون ۵۱ درصد صادرات غیرنفتی، مواد پلیمری هستند که خیلی از این تولیدات برای صنعت چاپ و بستهبندی شامل فیلم بستهبندی و سایر مواد استفاده میشود.
در ایران سرانه درآمد کل صنعت چاپ ۴ نیم میلیارد دلار است که نسبت به سرانه ۵۰ میلیارد دلاری ترکیه، تقریبا صفر، به حساب میآید. ترکیه از نظر منابع زیرزمینی با ما اصلا قابلمقایسه نیست، اما سالانه حدود ۱۰ تا ۱۵میلیارد دلار به اروپا صادرات محصولات چاپی دارد.
این در حالی است که صادرات کالاهای مختلف در کشور به صنعت چاپ نیاز دارد، شرکتها برای اینکه کالاهای خود را در بازارهای هدف بفروشند باید با بهره از بستهبندی، برندسازی استفاده کنند؛ رشد صادراتمحور اگر برمبنای بستهبندی مناسب و مطابق با استاندارد جهانی استفاده نشود، به صادرات نخواهد رسید.
از سوی دیگر نمیتوان از اهمیت روزافزون صنعت چاپ در ابعاد ملی و اقتصادی آن گذشت و بهدلیل این گستردگی، کشورها به بازنگری در سیاستگذاریها نیاز دارند. این در حالی است که باتوجه به مشکلاتی مثل تامین قطعات و ماشینآلات، فعالان این صنعت با چالشهای زیادی دست و پنجه نرم میکنند، زیرا بخشی از این مشکلات بهدلیل اینکه بخشی از صنعت چاپ زیرمجموعه وزارت صمت رفته، حل آن را با چالشهایی روبهرو کرده است.
در گذشته که همه مسئولیت و تولیگری چاپ با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود، میتوانست بخشی از مسائل خود را حل کند، اما با این دگرگونی که دیدگاه تخصصی و فنی هم پشت آن نیست، گاهی ماهها طول میکشد تا مسائل حل شود، زیرا کارشناسان، اغلب آگاهی کافی ندارند؛ بنابراین درخواست این است که مباحث صنعت چاپ را طبق قانون در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متمرکز کنید و مسائل و مشکلات را در آن وزارتخانه حل کنید. از سوی دیگر پذیرش فناوریهای نوین در این حوزه اجتنابناپذیر است. این فناوری هرچند سال یکبار تغییر میکند، همکاران هر سال در نمایشگاههای مختلف مرتبط حضور دارند و این موضوع نشان میدهد که به فناوری توجه دارند؛ البته اگر توجه نکنند، سهم خود را در بازار از دست میدهند. در صنعت چاپ به مدرنسازی تجهیزات نیاز داریم. باتوجه به هزینههای گران نوسازی و اهمیت واردات فناوری پیشرفته، ضروری است که برای این حوزه گامهای موثری برداشته شود.
همچنین لازمه گسترش بازارهای بینالمللی برگزاری نمایشگاههای تخصصی در داخل کشور بوده و برای اینکه حضور و توانمندی خود را بهتر به دنیا معرفی کنیم، باید روابط خود با کشورهای مختلف را توسعه بدهیم و برپایی نمایشگاههای تخصصی و بینالمللی طی سالهای اخیر به این موضوع کمک کرده است.
البته در این سالها، دفتر امور چاپ با اتحادیه همکاری منظمی در زمینه حمایت از تولیدات داخلی و جلوگیری از هدررفت سرمایهگذاریها داشته است. در همین راستا باید حلقه ارتباط و اتصال با سایر نهادها از طریق وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان متولی، انجام شود تا در مجلس، وزارت اقتصاد، وزارت صمت و سایر نهادها، مشکلات صنعت چاپ با حضور کارشناسان خبره این صنعت بررسی شود.
در نهایت چندین راهکار و پیشنهاد برای رفع مشکلات این حوزه پیشنهاد میشود که عبارتند از: تدوین برنامه ملی توسعه صنعت چاپ و بستهبندی با تمرکز بر رشد صادرات، پایداری و ارتقای فناوری، تخصیص کمکهزینهها و مشوقهای مالیاتی برای سرمایهگذاری در ماشینآلات پیشرفته و مواد سازگار با محیطزیست، تشکیل کارگروه ویژه برای استانداردسازی و تسهیل صدور گواهیهای بینالمللی و ایجاد زیرساختهای آموزشی و پژوهشی برای تربیت نیروی انسانی و حمایت از نوآوری. در این بین توسعه دیپلماسی فرهنگی و اقتصادی برای ارتقای روابط تجاری و جذب سرمایهگذاران خارجی، حمایت از هیاتهای تجاری و بازاریابی برای شرکت در نمایشگاههای بینالمللی و ایجاد شبکههای همکاری، همکاری با تشکلهای تخصصی برای حذف قوانین دستوپاگیر و بهبود محیط کسبوکار، تدوین برنامههایی برای تفویض حکمرانی به تشکلهای تخصصی و کاهش تمرکزگرایی و تشویق به تحقیق و توسعه (R&D) در حوزه مواد و فناوریهای نوین نیز ازجمله مباحثی است که باید به آن توجه کرد.