فایده روابط عمومی چیست؟
ناصر بزرگمهر - نویسنده و روزنامه نگار
به نام او که هرچه بخواهد همان میشود
ـ آقا اجازه؟
*بله بگو...
ـ آقا ما بگیم؟
*گفتم بگو، بگو دیگه...
ـ آقا گاو فایده بسیاری دارد، شیر دارد، ننه از شیرش ماست و پنیر و کشک و دوغ و قیماق درست میکند، گوشتش خیلی خوشمزه است، ما حتی استخوان هایش را هم لیس میزنیم و بعد از ما (واق واق) هم همه استخوان را میخورد، کله پاچهاش هم خیلی خوب است، چشم و گوش و زبان و پوست و روده و همه جایش به درد میخورد.
*خب، کافیه، همه فهمیدیم که گاو حیوان مفیدی است.
ـ آقا اجازه، حیوان نجیبی است.
ـ آقا اجازه، اون اسب است.
ـ آقا اجازه، خیلی هم وفادار است.
ـ آقا اجازه، او سگ است که وفاداره
*خب بسه دیگه، شلوغ نکنید، کلاس را بهم نزنید، خودم توضیح میدهم...
ـ آقا اجازه؟
*دیگه چیه..
ـ آقا اجازه، گل به روتون، ببخشید، کود گاو هم بسیار به درد میخورد، همیشه سر کودش، پدرمون با مش رجب و مش حسن دعواشون میشه...
ـآقا اجازه، پدرمون میگه شاشش هم برای درد کمر خوبه....
ـ آقا اجازه؟
*نخیر، بسه دیگه....چرت و پرت نگید.
سالها از دوران کودکی و کلاس درس انشا گذشته، حالا وقتی دانشجوی جوانی از من میپرسد فایده روابط عمومی چیست؟
یاد انشاهای کودکی میافتم، که میپرسیدند فایده گاو چیست؟
تقریبا همه شاگردان کلاس، شبیه هم مینوشتیم، گاوحیوان نجیبی است، از شیر آن ماست و پنیر و کره و دوغ و خامه و سرشیر درست میکنیم، گاوها درشخم زدن زمین به کشاورزان کمک میکنند، گوشت گاو بسیارمقوی است، وقتی ما مریض میشویم مادرم با گوشت گاو برای ما آبگوشت درست میکند که خیلی خوشمزه است. بیبی میگوید که ما از پوست گاو هم استفادههای فراوان میکنیم و حتی از روده گاو هم برای نخ جراحی استفاده کرده و اگر بیتربیتی نباشد از فضولات گاو هم برای کود درختان بهره میبریم. خلاصه بر همه واضح و مبرهن است که گاو حیوان بسیار مفیدی است و همه جای آن به درد میخورد، این بود انشا من.
وقتی میخواهم در مورد روابط عمومی هم، بعد از نیم قرن حضور در آن حیطه، یادداشتی بنویسم، یاد همان فایده گاو میافتم و فکر میکنم آیا هنوزکسی هست که در هزاره سوم میلادی و یا قرن ۱۵شمسی لازم باشد برایش از فایده شیر و محصولات لبنی بگوییم؟
آیا هنوزکسانی هستندکه نمیدانند دوغ یا ماست برای هر انسانی چه خاصیتی دارد؟
آیا در شرایطی که حتی یک حیوان هم از خوردن شیر و لیس زدن به بستنی لذت میبرد، چه لزومی دارد که ازمزایای آن برای همگان بگوییم؟
اما ظاهرا بایدبرای همیشه تاریخ به کودکان در مورد خواص شیر و لبنیات و جایگاه آن در رشد و تکامل انسان توضیح داد و توصیه کرد و گاهی حتی به اصرار، اگر دوست ندارد به خوردشان داد.
و به قول اون دانش آموز روستایی، گلاب به روتون، از مدفوع و شاشش هم که خواص بسیاری دارد به خورد آدمهای نادانی داد که هنوز فایده گاو و فایده روابط عمومی را در جامعه بشری و علوم انسانی نمیدانند.
قصه روابط عمومی و جایگاه آن در سازمانها و وزارتخانهها و دولتها و کلیه مشاغل مرتبط با مردم، و حتی خود مردم، و روابط فردی هرانسان با انسان دیگر، قصه فایده گاو و شیر و ماست و کره و پنیر با همه خواص موجود درآن است.
بعد از یک عمر چند هزارساله انسان بر زمین و تاریخ مدون هفت هزارساله و درهزاره سوم میلادی و ثبت علمی دویست ساله شدن دانش روابط عمومی، ارتباطات، تبلیغات، بازاریابی و در نهایت پاسخگویی به افکارعمومی و خصوصا بعد از دوران تاریخی صنعتی و فرا صنعتی در جهان که همه به فایده روابط عمومی وپاسخگویی ایمان آوردند، ما بازهم باید در کشورمان ازاهمیت جایگاه این نهاد صنفی بگوییم.
حداقل حدود صد سال از روابط عمومی مدرن در همین سرزمین بلاخیز خودمان که با نخستین فوران نفت سیاه از دکلهای مسجدسلیمان آغاز شد، میگذرد و ما هنوز باید به وزیر و وکیل و مدیر و رئیس و شنگول و منگول توضیح دهیم که روابط عمومی علمی و برنامهریزی شده نیاز واقعی و تکمیلکننده پازل مدیریتهای عالی یک سازمان و یک سرزمین است و مثل گاو، برای مردم و مخاطبین درون و بیرون سازمان فایده بسیار دارد.
هرمقامی، قبل از آن که مورد استیضاح نمایندگان ملت و خود ملت واقعی و افکارعمومی و برآیند آنها یعنی رسانهها و دنیای مجازی قرار گیرد باید از روابط عمومی توانمند برخوردار شود که بتواند هنر متقاعد کردن مخاطبین را داشته و بر افکار عمومی و روزنامه نگاران به عنوان نماینده رسانهها تاثیر بگذارد.
باید یک روابط عمومی باسواد رسانهای در کنار مدیریتها قرارگیرد، تا با ایجاد واحدهای پژوهشی و بر اساس شناخت از خواستههای مخاطبین و جامعه، به انتظارات آنها پاسخ مناسب داده و به استحکام جایگاه مدیریت عالی و سازمان و وزارتخانه کمک نماید.
انتخاب روابط عمومی فامیلی و خانگی و رفاقتی و افراد بیکار و غیر متخصص و کم سواد، مثل مرغ محلی است و میتواند نهایتا روزانه یک تخم به شما تحویل دهد و با نخستین فریاد، دچار شوک شود و از تخمگذاری هم فاصله بگیرد.
روابط عمومی یک سازمان بزرگ، یک وزارتخانه، یک کارخانه، روابط عمومی خانگی نیست، شعارهای پوپولیستی مثل، خوب باشید، مهربان باشید، زیبا باشید، دست و رویتان را بشویید، کافی نیست.
روابط عمومی باید دارای دانش بینالمللی باشد، جهانی بیندیشد و از همه علوم مرتبط بهره بگیرد و با معیارهای دنیای امروز، ارتباطات را با خلاقیت در مسیر ملی و سازمانی مورد استفاده قرار دهد.
روابط عمومی هوشمند با استفاده از همه تکنولوژیهای روز و ابزار گوناگونی که در اختیار میگیرد و کارشناسانی تحصیلکرده و مرتبط، به جمع آوری اطلاعات و پالایش آنها در جهت ارائه به مدیران ارشد سازمان خود میکوشد.
روابط عمومی، یک دانش تخصصی است و با متخصصین این حوزه تعریف میشود، تا بتواند بین نیروهای درون سازمانی و افکارعمومی برون سازمانی تاثیر لازم را بگذارد و به همبستگی و یکپارچهسازی سازمان با مخاطبین و یا به عبارت ساده تر رابطه بین فروشنده و خریدار، بین تولیدکننده و مصرف کننده، از کالا تا اندیشه به صورت اجرایی عمل نماید.
روابط عمومی حرفهای و متخصص جای پسرخاله و دخترعمه نیست، روابط عمومی اندیشمند محل جمع شدن بیکارهها و رانده شدگان کارگزینیها نیست.
روابط عمومی باید محل نخبگان و اندیشمندان و کسانی باشد که باضریب هوشی بالاتر و با خلاقیت بتوانند کاستیهای کل سازمان را پوشش دهند.
داشتن برنامه هدفمند و استراتژی شغلی با رعایت استانداردهای ملی و نگاه به الگوهای جوامع و شرایط بینالمللی و رعایت کیفیت و استفاده از تکنولوژیهای روز و بهره گیری از اینترنت و همه رسانهها و ابزارها در جهت برندسازی سازمان از وظایف یک روابط عمومی علمی و دانشگاهی است.
روابط عمومی باید بتواند به صراحت به جامعه بگوید که وجود سازمان در گرو مخاطبین آن است و توجه به افکارعمومی بزرگترین دغدغه مدیران ارشد سازمان است و پاسخگویی به موقع و شفافیت و صراحت بیان مهمترین وظیفه سازمانی او است.
روابط عمومی اقناع گر باید همیشه چهارگوش داشته و یکپارچه زبان نباشد.
روابط عمومی وظیفه سخنگویی و پاسخگو بودن را داشته و موظف است که با بهترین ارتباطات از همه رسانههای موجود در فضای مجازی تا مکتوب و خیابانی و سایر ابزارتبلیغاتی به نحو موثر استفاده نماید و منتقدین را ارج گذاشته و از دانش آنها در جهت بهبود سازمانی بهره ببرد.
تلاش روابط عمومی جهت برندسازی سازمان، وزارتخانه، دولت و حتی یک کاسبی کوچک با خوشنامی مدیران و کارکنان آن و نحوه پاسخگویی به مخاطب و پرهیز از دروغگویی، پنهان کاری، و بیارزش دانستن مردم همراه خواهد بود تا بتواند از این سرمایه اجتماعی مهم در جهت اعتمادسازی و تاثیرگذاری وسودآوری بهره
ببرد.
روابط عمومی باید نخستین منتقد سازمان بوده و از به به گویی مدیریتها دوری کرده و بیشتر به بخش خالی لیوان توجه کند و به هیچ عنوان سرپوشی بر حقایق نگذاشته و چون چشم و گوش مدیران ارشد عمل کرده و رازدار و محرم دوطرف عمل نماید.
روابط عمومی تنها یک اداره در چارت سازمانی نیست، روابط عمومی در هرسازمانی شامل همه کارکنان از نگهبان درب ورودی و تلفنچی تا وزیر و مدیرعامل و هیات مدیرهها میشود.
نقش و تاثیری که یک منشی ساده و یک نگهبان درب ورودی میتواند در افکارعمومی مخاطبین بگذارد را گاهی یک مدیر عالی نمیتواند.
اهمیت نیروهای صف در دانش روابط عمومی فردی آنها بروز و جلوه گر میشود، و بعد به دانش تخصصی فرد ختم میگردد.
روابط عمومی یک سخنگوی دروغگو و حراف نیست.
روابط عمومی در بحرانها و دورانهای سخت مثل جنگ و تحریم و این روزها، برای تشخیص و درمان درد دولتها و جامعه، پزشک مورد نیاز مردم است که باید به نسخه او عمل کرد.
روابط عمومی با یک سلام آغاز میشود و با یک لبخند به شکوفایی میرسد و در دامنه تخصص و دانایی به گل مینشیند.
اما واقعا فایده روابط عمومی چیست؟
روابط عمومی فایده بسیار دارد و بر دانایان و اهل خرد و اندیشه کاملا واضح و مبرهن است و بر فرهنگ نادانی، آب در هاون کوفتن است، این بود انشا امروز من.