کانادا، تامین‌کننده نیکل و کبالت جهانی

کانادا با ذخایر فراوان مواد معدنی حیاتی و چارچوب قانونی پایدار، در مسیر تبدیل شدن به تامین‌کننده اصلی جهانی نیکل، لیتیوم و کبالت به‌صورت مسئولانه قرار دارد، این کشور با سرمایه‌گذاری در کل زنجیره ارزش، توسعه فناوری‌های نوین و ایجاد شراکت‌های بین‌المللی، نقش خود را در امنیت و تنوع‌بخشی زنجیره تامین جهانی تقویت می‌کند.

از سال ۲۰۲۳، آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) اقدام به انجام بررسی‌های مواد معدنی حیاتی کرده، بررسی‌های عمیق کشوری درباره سیاست‌ها و امنیت مواد معدنی حیاتی که بخشی از کار پیشگامانه آژانس برای تضمین زنجیره‌های تامین امن مواد معدنی بوده است، آخرین بررسی مواد معدنی حیاتی کانادا نشان می‌دهد که در زمان افزایش خطر تمرکز منابع، از جمله به‌دلیل محدودیت‌های صادراتی توسط تامین‌کننده غالب، کانادا ظرفیت بالایی برای کمک به توسعه زنجیره‌های تامین جهانی امن، متنوع و رقابتی برای مواد معدنی حیاتی دارد.

وجود ذخایر فراوان از مواد معدنی حیاتی در کانادا

کانادا می‌تواند به‌عنوان تامین‌کننده عمده مواد معدنی حیاتی کلیدی عمل کند و این کشور ذخایر فراوانی از بسیاری از مواد معدنی حیاتی موردنیاز فناوری‌های انرژی دارد؛ چارچوب قانونی پایدار و توسعه‌یافته‌ای از جمله استانداردهای قوی محیط‌زیستی، اجتماعی و حاکمیتی را داراست و در کل زنجیره ارزش، از فرآوری و تصفیه میانی تا صنایع پایین‌دستی، سرمایه‌گذاری می‌کند، این ویژگی کانادا را از بسیاری کشورهای دیگر متمایز می‌کند که معمولا تنها بخشی از زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی را در قلمرو خود دارند، دسترسی به منابع انرژی کم‌انتشار مانند برق آبی و هسته‌ای نیز می‌تواند مزیت رقابتی در توسعه بخش مواد معدنی حیاتی این کشور باشد.

طرح‌ها و پروژه‌های موجود و اعلام‌شده کانادا می‌توانند نقش آن را به‌عنوان تامین‌کننده عمده جهانی نیکل، لیتیوم، گرافیت، کبالت و عناصر کمیاب زمین تقویت کنند؛ استخراج مس، کبالت، لیتیوم، نیکل و گرافیت در چندین استان و قلمرو گسترده است و در سال ۲۰۲۴، ۵۶ پروژه فعال وجود داشته است و کانادا هم‌اکنون یا قصد دارد چندین مرحله از زنجیره ارزش را به‌صورت داخلی پوشش دهد، همچنین ظرفیت دارد تا تولید خود را به‌طورقابل‌توجهی افزایش دهد. به‌عنوان‌مثال ذخایر لیتیوم کانادا می‌تواند حدود نیمی از تقاضای جهانی تجمعی از سال ۲۰۳۰ تا ۲۰۵۰ را تامین کند.

کانادا، میزبان نیمی از شرکت‌های بزرگ معدنی در دنیا

کانادا که میزبان حدود نیمی از شرکت‌های معدنی و اکتشافی فهرست‌شده جهان است، هم‌اکنون قطب اصلی صنعت معدن جهانی محسوب می‌شود. اگرچه استخراج مواد معدنی در تمام استان‌ها و قلمروها انجام می‌شود، بریتیش کلمبیا، انتاریو، کبک و ساسکاچوان حدود سه‌چهارم کل هزینه‌های اکتشافی داخلی و ۸۵ درصد کل سرمایه‌گذاری‌های سرمایه‌ای را تشکیل می‌دهند. شهرهای بزرگی مانند تورنتو و ونکوور نیز به‌عنوان مراکز جهانی برای معدن و اکتشاف معدنی، تامین مالی و خدمات شرکتی شناخته می‌شوند. تولید فناوری‌هایی که از مواد معدنی حیاتی استفاده می‌کنند، در حال رشد است، اما چالش‌ها باقی هستند. بررسی آژانس بین‌المللی انرژی نشان داد که کانادا همچنین ظرفیت بالایی برای رشد پایه تولید خود در زمینه فناوری‌های انرژی تجدیدپذیر، باتری‌ها و قطعات باتری و سایر کاربردهای استراتژیک دارد که با منابع فراوان انرژی کم‌انتشار و مواد معدنی حیاتی خود پشتیبانی می‌شود. از سال ۲۰۲۰، کانادا سرمایه‌گذاری‌های کلان در زنجیره‌های تامین خودروهای برقی و باتری از سوی شرکت‌های خارجی مختلف جذب کرده است.

توسعه ظرفیت کانادا برای تولید فناوری‌هایی که از مواد معدنی حیاتی استفاده می‌کنند، نیازمند غلبه بر چالش‌هایی مانند کمبود زیرساخت، هزینه‌های سرمایه‌ای بالا و رقابت با تولیدکنندگان تثبیت‌شده است. همکاری بین‌المللی قوی‌تر و تعهدات به توسعه پایدار مواد معدنی می‌تواند یک عامل کلیدی برای رقابت‌پذیری بین‌المللی کانادا باشد.

علاوه بر این، در حالی که تولید داخلی می‌تواند تا حدی نیاز برخی مواد معدنی مانند نیکل استخراج‌شده را تامین کند، برای تامین نیازهای دیگر و توسعه زنجیره ارزش فناوری پایین‌دستی، پیشرفت بیشتری لازم است. مشارکت مداوم شرکت‌های جهانی در اکوسیستم داخلی مواد معدنی حیاتی کانادا برای تقویت نقش این کشور در زنجیره‌های تامین جهانی ضروری است.

ایجاد ۳۰۰ هزار شغل در صنعت معدن

زنجیره‌های تامین مواد معدنی حیاتی می‌توانند شغل و فرصت‌های اقتصادی برای جوامع محلی ایجاد کنند، اگر شکاف‌های مهارتی برطرف شوند.

صنعت معدن و خدمات کانادا بیش از ۳۰۰ هزار شغل ایجاد می‌کند، اما بازار کار برای مواد معدنی حیاتی محدود است و تقاضا برای نیروی کار ماهر در حال افزایش است، در حالی که نیروی کار فعلی در حال پیر شدن است؛ بخش مواد معدنی حیاتی کانادا بیش از ۱۱۰ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد می‌کند که نیمی از آن در استخراج، فرآوری و خدمات مرتبط است.

با کاهش ثبت‌نام در آموزش‌های عالی مرتبط با معدن، خط لوله استعدادها در حال کوچک شدن است. مشاغل معدنی در مناطق روستایی و دورافتاده ممکن است برای جوانان جذاب نباشد و جذب و نگهداری کارگران از جوامع کم‌نماینده دشوار است، صنعت کانادا تخمین می‌زند که برای جایگزینی بازنشستگان و پرکردن مشاغل جدید جهت دستیابی به اهداف تولید پایه، بین ۱۰۰ هزار تا ۲۲۰ هزار نیروی کار تا سال ۲۰۳۳ نیاز خواهد بود.

چندین برنامه کانادایی برای کمک به موسسات و کارفرمایان در آموزش و بازآموزی نیروی کار برای پاسخگویی به تقاضای روبه‌رشد ناشی از گسترش بخش مواد معدنی حیاتی وجود دارد، از جمله این برنامه‌ها تلاش می‌کنند تا نیازهای مهارتی آینده را پیش‌بینی کنند و آموزش‌های هدفمند برای نیروی کار ارائه دهند. همکاری با استان‌ها و قلمروها، سازمان‌های بومی و سایر ذی‌نفعان، از جمله دانشگاه‌ها و کالج‌ها، برای افزایش آگاهی و فهم صنعت مواد معدنی ادامه دارد.

برای توسعه کامل زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی در کانادا، تامین مالی عمومی از طریق ابزارهای سیاستی متنوع حیاتی است.

استراتژی مواد معدنی حیاتی کانادا که در سال ۲۰۲۲ راه‌اندازی شد، با نزدیک به ۴ میلیارد دلار کانادا حمایت عمومی شد و شامل مراحل مختلف زنجیره ارزش از ژئوساینس و اکتشاف تا فرآوری، تولید و بازیافت بود.

 این شامل پشتیبانی از زیرساخت، تحقیق و توسعه (R&D)، استقرار فناوری و همکاری‌های بین‌المللی، از جمله از طریق صندوق نوآوری استراتژیک (Strategic Innovation Fund) و صندوق زیرساخت مواد معدنی حیاتی (Critical Minerals Infrastructure Fund) است. علاوه بر این، کانادا طیف وسیعی از مشوق‌های مالیاتی و غیرمالیاتی ارائه می‌دهد، مانند سهام جریان آزاد (Flow-Through Shares) و اعتبارات مالیاتی اکتشاف مواد معدنی و همچنین اعتبارات مالیاتی برای حمایت از سرمایه‌گذاری‌ها در معدن، فرآوری، بازیافت و تولید پایین‌دستی. چندین استان نیز برنامه‌های مکمل یا مستقل خود را ارائه می‌دهند.

بودجه فدرال کانادا برای دوره ۲۰۲۶ پیشنهاد ایجاد صندوق First and Last Mile را داده است که صندوق زیرساخت مواد معدنی حیاتی را جذب کرده و تا ۱.۵ میلیارد دلار کانادا از طریق سال مالی ۲۰۲۹-۳۰ پشتیبانی ارائه می‌دهد؛ بودجه اخیر همچنین پیشنهاد ایجاد صندوق حاکمیتی ۲ میلیارد دلاری مواد معدنی حیاتی را داده است که سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در پروژه‌ها و شرکت‌های مواد معدنی حیاتی از جمله سرمایه‌گذاری‌های سهامی، ضمانت‌های وام و قراردادهای تامین را شامل می‌شود.

وجود یک ساختار سازمان‌یافته در معادن

کانادا دارای ساختار اداری سازمان‌یافته‌ای است که کل زنجیره ارزش مواد معدنی حیاتی را نظارت می‌کند؛ چندین آژانس دولتی مسئول سیاست‌های مواد معدنی حیاتی هستند، از جمله منابع‌طبیعی کانادا، نوآوری، علوم و توسعه اقتصادی کانادا و ... است.

با این حال، وضعیت کانادا به‌عنوان یک دولت فدرال پیچیدگی‌های طبیعی ایجاد می‌کند. برای مثال، فعالیت‌های معدنی تحت حاکمیت دولت‌های استانی و قلمروها است که هر یک قوانین و مقررات خاص خود را دارند. برخی مسئولیت‌ها بین دولت فدرال و استان‌ها و قلمروها مشترک است، اما هر حوزه قضایی ممکن است قوانین و مقررات معدن، محیط‌زیست و ایمنی و بهداشت شغلی متفاوت داشته باشد.

علاوه بر این، جوامع بومی در کانادا دارای حقوق قانونی و عنوان مالکیت محافظت‌شده توسط قانون اساسی هستند و سیستم‌های حکومتی متنوع و در حال تکامل دارند. بسیاری از جوامع بومی حقوق سطح زمین یا زیرسطح زمین دارند و مشارکت فعال آنها برای توسعه پروژه‌های مواد معدنی حیاتی ضروری است، تعامل محترمانه و مشارکت مداوم با مقامات بومی نه‌تنها الزامات قانونی را برآورده می‌کند، بلکه به موفقیت بلندمدت پروژه، پذیرش اجتماعی و توسعه اقتصادی فراگیر کمک می‌کند.

شرکت‌ها باید با چارچوب‌های حاکمیتی فدرال، استانی، قلمرو و بومی مطابقت داشته باشند. در حالی که این سیستم تعهد کانادا به توسعه مسئولانه و فراگیر منابع را نشان می‌دهد، از منظر صنعت و سرمایه‌گذاران ممکن است پیچیده به نظر برسد. برای رفع این موضوع، دولت فدرال دفتر پروژه‌های بزرگ (Major Projects Office) را برای ساده‌سازی تاییدهای قانونی و هماهنگی تامین مالی پروژه‌های ملی، از جمله در بخش مواد معدنی حیاتی ایجاد کرده است. با اتخاذ رویکرد «یک پروژه، یک بررسی» و همکاری با استان‌ها و قلمروها و تعهد به دوره بررسی قانونی دوساله برای پروژه‌های ملی، این دفتر طراحی شده است تا تغییرات تحول‌آفرین در فرآیندهای تصمیم‌گیری و قانونی کانادا ایجاد کند و اعتماد سرمایه‌گذاران به صنعت مواد معدنی حیاتی را افزایش دهد.

استراتژی مواد معدنی حیاتی کانادا به‌دنبال پیشبرد راهکارهای چرخه‌ای و افزایش دسترسی و بازیابی مواد معدنی و فلزات موجود در منابع جایگزین است، این منابع شامل ضایعات معدنی و صنعتی، جریان‌های فرعی محصولات جانبی و ضایعات پس از مصرف می‌شوند و توسط زیرساخت‌های بازیافت و بازارهای عرضه ثانویه پشتیبانی می‌شوند، براساس برآوردهای منابع طبیعی کانادا، تا سال ۲۰۳۵، لیتیم، نیکل و کبالت بازیافتی می‌تواند حدود ۵ تا ۱۰ درصد تقاضای تولید باتری خودروهای برقی در کارخانه‌های کانادا را تامین کند.

اگرچه کانادا استراتژی مستقل اختصاصی برای بازیابی مواد معدنی حیاتی ندارد، رویکردهای اقتصاد چرخه‌ای، از جمله از طریق بازیافت و فرآوری مجدد، در برنامه‌های حمایت و تامین مالی فدرال جایگاه برجسته‌ای دارند.

کانادا از رهبری خود در بخش مواد معدنی حیاتی برای ایجاد شراکت‌های بین‌المللی از طریق کانال‌های مختلف استفاده می‌کند. یکی از نتایج کلیدی نشست سران G۷ تحت‌ریاست کانادا، برنامه اقدام مواد معدنی حیاتی بود که کشورهای G۷ را به اقداماتی در زمینه ایجاد بازارهای مبتنی بر استاندارد، جذب سرمایه، سرمایه‌گذاری در شراکت‌ها و ترویج نوآوری متعهد می‌کرد.

ارتقای بازارهای مبتنی بر استاندارد مواد معدنی حیاتی

به‌عنوان بخشی از فعالیت‌های G۷، دولت کانادا همچنین تلاش‌هایی برای ارائه نقشه راه برای ارتقای بازارهای مبتنی بر استاندارد مواد معدنی حیاتی و ایجاد ائتلاف تولید مواد معدنی حیاتی برای شناسایی و حمایت از پروژه‌های استراتژیک انجام داد. در نشست وزرای انرژی و محیط‌زیست G۷ در تورنتو در اکتبر ۲۰۲۵، کانادا ۲۶ سرمایه‌گذاری، شراکت و اقدام جدید برای تسریع و باز کردن مسیر ۶.۴ میلیارد دلار کانادا پروژه‌های مواد معدنی حیاتی تحت ائتلاف تولید مواد معدنی حیاتی اعلام کرد.

کانادا همچنین شریک فعال و کلیدی برنامه امنیت مواد معدنی حیاتی IEA است که کشورها را در تقویت مقاومت در برابر اختلالات احتمالی و تنوع‌بخشی به زنجیره‌های تامین مواد معدنی پشتیبانی می‌کند.

سخن پایانی

با ترکیب تجربه طولانی‌مدت کانادا در معدن، توانمندی‌های نوآوری و تعهد قوی به توسعه پایدار و مسئولانه، این رهبری نه‌تنها از توسعه اقتصادی و امنیت کشور حمایت می‌کند، بلکه کانادا را به‌عنوان یکی از پیشروان جهانی در توسعه مواد معدنی حیاتی مسئولانه مطرح می‌سازد.