سیمان، قربانی ناترازی
صنایع مهم کشور، همواره قربانی ناترازی هستند و بیشتر فشارها بر این حوزه وارد میشود. البته، چنین امری به آن معنا نیست که این فشار باید به بخش خانگی هم تحمیل شود تا فشار از روی صنایع کاسته شود. در کشوری که منابع عظیم گازی وجود دارد، مشاهده چنین وضعیتی ناراحتکننده است و جای تاسف دارد. محدودیتهای گازی در شرایطی که کشور منابع عظیم گاز دارد، خوشایند نیست و صنعت کشور را به شرایط وخیم میکشاند.
مشکلات حوزه انرژی همت بالا میخواهد
باتوجه به آنکه هرسال در فصل سرد، شاهد افت فشار و کاهش گاز تحویلی به صنایع هستیم، اما همچنان، مسئولان کشور، راهی برای کاهش ناترازی پیدا نکرده و همواره از مردم تقاضای کمک و همراهی دارند. خب اگر مردم میتوانستند گرهی از مشکلات گازی کشور باز کنند که در این مدت میتوانستند به مسئولان کمک کنند.
واقعیت آن است که مشکلات حوزه انرژی کشور، همت بالای مسئولان را میطلبد تا بتوانند این ناترازی انرژی بهویژه در زمینه گاز کشور را برطرف کنند. این فشار حاصل از ناترازای، درست است که باری بر دوش بخش خانگی نیست اما، حوزه صنعت کشور بهدلیل آنکه در بخش اقتصادی، کمک بزرگی به کشور میکند، چندان خوشایند نیست که با محدودیتهای جدی گازی همراه شود.
یکی از مهمترین صنایعی که ناترازی گاز را بهشدت احساس کرده، صنعت سیمان است.
مازوت به جای گاز
چندی پیش، علیاکبر الوندیان، دبیر انجمن سیمان درباره وضعیت تامین گاز صنعت سیمان در شرایط برودت هوا توضیح داد: بسیاری از کارخانههای فعال در صنعت سیمان، این روزها با استفاده از مازوت، بهعنوان سوخت جایگزین، به فعالیت خود ادامه میدهند. چراکه گاز بسیاری از کارخانهها قطع شده و گاز فقط به کارخانههایی که ممنوعیت مصرف سوخت دوم دارند، تعلق میگیرد. سوخت مازوت هم هزینه بالایی به کارخانههای تولید سیمان تحمیل میکند؛ زیرا هزینه حملونقل این سوخت از پالایشگاهها و انبارهای نفت به کارخانههای سیمان بسیار بالاست، اما چون امکان تامین آن وجود دارد، کارخانهها هم از همین سوخت استفاده میکنند. او بااشاره به زمان آغاز محدودیتهای گاز عنوان کرد: محدودیت و حتی قطع گاز صنایع در فصل زمستان، مختص امسال نیست و صنایع از سالهای گذشته نیز با چالش تامین انرژی مواجه بودهاند. با این حال، آغاز اعمال محدودیتهای گاز صنایع در فصول پاییز و زمستان به آبانماه ۱۴۰۲ بازمیگردد. این محدودیتها در سالهای بعد گسترش یافت. طوری که در سال ۱۴۰۳ محدودیت گاز صنایع از مهرماه آغاز شد و در امسال نیز این محدودیتها از اردیبهشتماه اعمال شده است.
وی گفت: هرچند حدود ۵۰ درصد گاز موردنیاز صنعت تامین میشد، اما برای ۵۰ درصد باقیمانده، کارخانههای سیمان بهناچار از سوخت مازوت استفاده میکردند. اکنون بیشتر کارخانههای سیمان از سوخت مازوت استفاده میکنند و فقط کارخانههایی که در کلانشهرها قرار دارند، از گاز استفاده میکنند. الوندیان درباره احتمال افت تولید در کارخانههای تولیدکننده سیمان تصریح کرد: از آنجا که صنعت سیمان از سوخت مازوت بهعنوان سوخت جایگزین استفاده میکند، بنابراین، این کارخانهها افت تولید چندانی ندارند، بلکه هزینههای تولید آنها نسبت به شرایط عادی افزایش پیدا کرده است.
امکان تامین گاز وجود نداشت
این فعال حوزه سیمان درباره مکاتبات انجام شده با شرکت گاز و وزارت صمت برای رفع محدودیت گاز کارخانههای سیمان تصریح کرد: مکاتبات متعددی انجام شده و چندی پیش، بحثی مبنی بر عدمقطع گاز شرکتهای صادراتمحور در صنایع مختلف نظیر فولاد، سیمان و... مطرح شد، اما شرکت ملی گاز از این موضوع سر باز زد. دلیل اصلی آنها هم این بود که امکان تامین گاز مورد نیاز این کارخانهها برای شرکت ملی گاز وجود نداشت. او تاکید کرد: برای رفع مشکل تامین گاز صنایع، باید تنوع انرژی افزایش پیدا کند. همچنین، باید برای کاهش انرژی هم تلاش شود، هرچند در این راستا سرمایهگذاری هم لازم است، اما دولت باید شرایط آن را مهیا کند، چراکه برای بهبود وضعیت صنعت سیمان، واردات ماشینآلات و تولید سیمان با انرژی مصرفی کم، نیازمند سرمایهگذاری از سوی دولت است.
گاز، سوخت مهم صنایع سیمانی
علیرضا سادات، کارشناس معدن و فعال صنعتی در ارتباط با چالشهای صنایع سیمانی به صمت گفت: در ابتدا، باید اشاره کرد که روند قیمتگذاری سیمان از ابتدای امسال تاکنون شاهد رشد ۳۸ درصدی بوده که ناشی از نگرانیهای بازار درباره افت تولید بوده است. همچنین، میتوان گفت اگر قطعی برق و گاز باعث افت ۱۰ درصدی تولید شود و میانگین نرخ سیمان ۲۰ درصد دیگر افزایش یابد و به ۲.۸ میلیون تومان برسد، درآمد شرکتهای سیمانی میتواند تا ۵۰ درصد افزایش پیدا کند. گاز را باید یکی از مهمترین سوختهای صنایع سیمانی دانست که فعالان این صنعت، مشکلات و چالشهای بزرگی با آن دارند.
سادات ادامه داد: با تحلیل ارزش بازار شرکتهای سیمانی، متوجه خواهیم شد که در سالهای گذشته، اختلاف در نرخ فروش شرکتها بهدلیل تفاوت تقاضای منطقهای باعث تغییرات گسترده در حاشیه سود آنها شده بود. اما در سال گذشته، باتوجه به محدودیتهای برق و کاهش عرضه، شرکتهایی که درگذشته، نرخهای پایینتری داشتند، اکنون با افزایش تقاضا و رشد نرخ روبهرو شدهاند.
سیاستهای انرژی و محدودیتهای برق و گاز
وی گفت: باید اشاره کرد؛ یکی از مهمترین عوامل تاثیرگذار بر صنعت سیمان، سیاستهای انرژی و محدودیتهای برق و گاز است. برای آنکه کارخانهها بتوانند سیمان تولید کنند، به سوخت نیاز دارند که از اصلیترین آنها برق و گاز است. اعمال محدودیتهای انرژی برای واحدهای صنعتی تولید سیمان، میتواند روند تولید را کاهش دهد و در مسیر تولید، اختلال ایجاد کند. همچنین، محدودیت مصرف برق و گاز میتواند باعث افت بیشتر واحدهای تولیدی شود و کاهش عرضه را بههمراه داشته باشد.
وی افزود: افزایش هزینههای انرژی، یکی دیگر از عوامل موثر بر کاهش تولید است که در کنار محدودیتهای انرژی قرار میگیرد. تغییر در نرخ سوخت، هزینههای تولید را افزایش داده و بر حاشیه سود شرکتهای سیمانی فشار وارد میکند. برخی شرکتها برای کاهش این اثرات، سرمایهگذاری در فناوریهای بهینهسازی مصرف انرژی را آغاز کردهاند، که در بلندمدت میتواند مزیت رقابتی برای آنها ایجاد کند. بهینهسازی مصرف انرژی باتوجه به شرایط همیشگی کمبود گاز، امری بسیار مهم است. این کارشناس معدن و فعال صنعتی در ادامه این گفتوگو خاطرنشان کرد: سیاستهای قیمتگذاری در کنار سیاستهای ارزی، تاثیرات بسیار مهمی بر بازار سیمان دارند. دولت و نهادهای تنظیمگر با هدف کنترل نرخ و جلوگیری از افزایش شدید نرخ سیمان، مجموعهای از قوانین و مقررات را اجرا کردهاند که شامل سقف افزایش قیمت، تغییر فرمول نرخ پایه و اعمال محدودیتهای رقابتی در بورس کالا است. اگرچه این اقدامات موجب افزایش نظم در بازار شدهاند، اما در عین حال ممکن است مانع افزایش سود برخی شرکتها شوند.
سادات گفت: در شرایط فعلی، این پرسش مطرح میشود که آیا شرکتهای سیمانی به جای تقسیم سود بالا، نمیتوانستند نیروگاه احداث کنند تا با محدودیتهای برق و گاز مواجه نشوند؟ واقعیت این است که منافع این شرکتها در حفظ وضعیت فعلی است و سرمایهگذاری در نیروگاهها ممکن است توجیه اقتصادی کافی نداشته باشد. در نهایت، صنعت سیمان در حال تجربه تغییرات گستردهای در سیاستهای قیمتگذاری، عرضه و انرژی است. این تحولات موجب تغییر در میزان تقاضا، رقابت در بورس کالا و سودآوری شرکتها شده است. شرکتهایی که توانایی مدیریت موجودی کلینکر، بهرهوری انرژی و تطبیق با تغییرات بازار را دارند، در این شرایط عملکرد بهتری خواهند داشت، در حالی که سایر شرکتها با چالشهای بیشتری در مسیر تولید مواجه خواهند شد. روند آینده صنعت سیمان به میزان عرضه، سیاستهای انرژی و تغییرات تقاضا بستگی دارد، و فعالان این بازار باید بهطورمداوم تحولات را بررسی و استراتژیهای مناسب اتخاذ کنند.
آینده سیمان وابسته به محدودیتهای انرژی
وی ادامه داد: باتوجه به تغییرات گسترده در صنعت سیمان، آینده این بازار وابسته به نحوه مدیریت ناترازی انرژی، سیاستهای تنظیمی و میزان تقاضای داخلی و خارجی خواهد بود. در واقع با ادامه محدودیتهای انرژی، بنابراین یکی از راهکارهای پایدار برای صنعت سیمان، سرمایهگذاری در نیروگاههای اختصاصی و بهینهسازی مصرف انرژی است. برخی شرکتها میتوانند با احداث نیروگاههای کوچک، بخشی از نیاز برق خود را تامین کرده و از وابستگی به شبکه سراسری بکاهند. چنین اقداماتی در بلندمدت موجب کاهش هزینههای عملیاتی، تثبیت تولید و حفظ سودآوری خواهد شد.
وی گفت: از طرف دیگر، صادرات سیمان یکی از راهکارهای حفظ سودآوری شرکتها بوده است، اما تغییرات در سیاستهای ارزی و تعرفهای میتوانند بر این روند تاثیر بگذارند. اگر دولت محدودیتهایی بر صادرات سیمان اعمال کند تا عرضه داخلی را افزایش دهد، ممکن است رشد قیمتها کنترل شود اما سودآوری برخی شرکتها تحتتاثیر قرار بگیرد. در مقابل، آزادسازی صادرات میتواند موجب افزایش درآمد شرکتهای صادراتمحور شود، بهویژه در شرایطی که بازارهای بینالمللی بهدلیل افزایش هزینههای ساختوساز به سیمان با نرخ رقابتی نیاز دارند. تغییرات در مکانیسم قیمتگذاری سیمان در بورس کالا نشان میدهد که سیاستگذاران بهدنبال جلوگیری از نوسانات شدید قیمتی هستند. با تعیین سقف افزایش نرخ و فرمولبندی جدید نرخ پایه، برخی شرکتها که از نوسانات بازار سود میبردند، ممکن است با کاهش درآمد مواجه شوند. از سوی دیگر، شرکتهایی که موجودی کلینکر بالاتری دارند، همچنان از افزایش قیمتها سود خواهند برد. تحلیل روند قیمتگذاری و تاثیر آن بر عملکرد مالی شرکتهای سیمانی نیازمند بررسی دقیق دادهها در ماههای آینده است.
سخن پایانی
آنطور که در این گزارش اشاره کردیم، کشوری که دارای منابع عظیم گازی است و در میان کشورهای برتر دارنده گاز قرار گرفته، نباید شاهد ناترازی انرژی در بحث گاز باشد. بسیاری از صنایع کشور، از گاز بهعنوان سوخت اصلی استفاده میکنند و صنعت سیمان هم یکی از این صنایع مهم است. امید است با همت مسئولان، این ناترازی برطرف شود و در صورت نیاز کشور به گاز، صادرات را فعلا متوقف کنند تا نیاز داخلی برطرف شود.
