ناترازی گاز در ایران به 2 دسته عوامل ساختاری و مدیریتی تقسیم می‌شود. 

یکی از اصلی‌ترین دلایل ناترازی گاز، افزایش بی‌رویه مصرف گاز در مقایسه با رشد تولید آن است. این ناترازی به‌ویژه در فصول سرد سال به‌وضوح مشاهده می‌شود، زیرا مصرف خانگی و صنعتی به‌طورقابل‌توجهی افزایش 

می‌یابد.

سرمایه‌گذاری ناکافی در پروژه‌های توسعه میادین گازی و نوسازی زیرساخت‌ها، توان تولید پایدار را کاهش داده و باعث عدم‌پاسخگویی به تقاضا شده است علاوه بر آن عدم‌توجه به نگهداشت و تعمیر تجهیزات تولید گاز طبیعی نیز بر این مشکل افزوده که دلیل اصلی آن تحریم‌های بین‌المللی است.

بسیاری از صنایع و خانوارها از تجهیزات قدیمی و کم بازده استفاده می‌کنند که منجر به مصرف بیش ‌ازحد گاز طبیعی می‌شود. 

این موضوع نه‌تنها بر ناترازی تاثیر دارد، بلکه می‌تواند منجر به خاموشی‌ها و قطع گاز نیز شود. علاوه بر آن، خودروهای گازسوز که این روزها در کمتر کشوری مورداستفاده قرار می‌گیرند، بخشی از مصرف گاز طبیعی به‌صورت CNG را به خود اختصاص داده‌اند.

همچنین میانگین راندمان نیروگاه‌های برق در ایران حدود ۳۲ درصد است که موجب اتلاف بخش زیادی از گاز مصرفی می‌شود. این اتلاف انرژی باعث افزایش نیاز به سوخت مایع و کاهش کارآیی سیستم‌های انرژی می‌شود.

با توجه به سبد انرژی کشور که درصد بالایی از آن به گاز طبیعی اختصاص داده شده، ابتکار عمل ایران برای جابه‌جایی بین انواع انرژی بسیار کاهش یافته است.

از سوی دیگر، غفلت تاریخی از مقوله‌های بهینه‌سازی مصرف و کنترل‌شدت مصرف انرژی، موجب بروز ناترازی در کشور شده است. شورای‌عالی انرژی که باید نقش راهبردی ایفا کند، عملا تشریفاتی بوده و نتوانسته برنامه‌های موثری ارائه دهد.

از سال ۱۴۰۰ به بعد، هیچ اقدام بزرگی برای افزایش تولید گاز انجام‌نشده است. این عدم‌توجه به نگهداشت تولید و تعریف پروژه‌های جدید، ناترازی را تشدید کرده است.

به‌همین‌دلیل هم باوجود ظرفیت‌های بالای انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران، تنها حدود یک درصد از انرژی کشور از منابع تجدیدپذیر تامین می‌شود. 

این وابستگی شدید به گاز طبیعی و عدم‌توسعه منابع جایگزین، بسیار خطرناک است.

عوامل ساختاری و مدیریتی خود مهم‌ترین دلایل بروز کمبود گاز در چند سال اخیر شده، اما عدم‌آینده‌پژوهی مدیران چند دهه گذشته و توهم آنان برای ادامه‌دار بودن امکان بهره‌برداری از منابع گازی و توهم امکان تامین انرژی کل کشور با گاز طبیعی باعث بروز کمبودهای کنونی شده است.

برای حل ناترازی گاز در ایران نیاز است که سیاست‌ها و برنامه‌های جامع‌تری برای افزایش تولید، بهینه‌سازی مصرف و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها اجرا شود.

همکاری دولت، بخش خصوصی و مصرف‌کنندگان برای دستیابی به ثبات در تامین گاز کشور ضروری است و مسلما تعامل سازنده ایران با سایر کشورهای دارای تکنولوژی‌های جدید باعث بهبود سیستم‌های برداشت و انتقال گاز خواهد شد و راندمان تولید و مصرف را بهینه خواهد کرد.