نظم، انضباط و تشریفات؛ حلقه مغفول مدیریت در سطح دولت و ریاستجمهوری
موفقیت هر نظام مدیریتی، پیش از آنکه به شعار، برنامه یا حتی بودجه وابسته باشد، به نظم، انضباط، ساختار و کنترل صحیح وابسته است. تجربههای مدیریتی در سراسر جهان نشان دادهاند که هیچ کاری بدون نظم و چارچوب مشخص، به نتیجهای کامل، دقیق و ماندگار نخواهد رسید. ممکن است یک پروژه یا یک دولت به نتیجهای برسد، اما اگر فاقد نظم و انضباط باشد، آن نتیجه هرگز «نمره کامل» نخواهد گرفت.
در این میان، دولت و ریاستجمهوری بهعنوان عالیترین سطح مدیریت اجرایی کشور، نهفقط مسئول اداره امور، بلکه نماد اقتدار، انسجام، هماهنگی و هویت ملی هستند. رفتار، گفتار، ظاهر و حتی نحوه حضور اعضای دولت در مجامع داخلی و بینالمللی، بازتابی مستقیم از میزان نظم، توان مدیریتی و انسجام حاکمیتی کشور است.
یکی از نقاط ضعف مزمن در دولتهای مختلف جمهوری اسلامی ایران، بیتوجهی جدی و سیستماتیک به تشریفات رسمی، نظم ظاهری و پوشش واحد دولت بوده است. در طول سالیان گذشته، کمتر شاهد آن بودهایم که یک دولت با نگاه حرفهای و الزامآور، خود را به رعایت تشریفات در سطح ملی و بینالمللی مقید بداند.
در بسیاری از جلسات رسمی، بهویژه دیدارهای بینالمللی، اعضای هیئت دولت با پوششهای ناهماهنگ، تیپهای متفاوت و سلیقهای حاضر میشوند؛ گویی هر فرد، نه بهعنوان نماینده یک دولت واحد، بلکه بهعنوان یک شخصیت مستقل در جلسه حضور یافته است. این تصویر، در سطح بینالمللی، ناخواسته پیامی از بینظمی، ناهماهنگی و ضعف در انسجام مدیریتی مخابره میکند.
برای مقایسه، کافی است به هیئتهای رسمی بسیاری از کشورها نگاه کنیم؛ جایی که از رئیس دولت تا اعضای کابینه:
• دارای پوشش هماهنگ هستند
• رنگ، فرم و ظاهر لباسها با دقت انتخاب شده
• نظافت، آراستگی و یکدستی رعایت میشود
• و کل هیئت، تصویری منسجم و مقتدر ارائه میدهد
در حالی که در برخی دیدارها، مشاهده شده است که هیئت مقابل با ظاهری کاملاً منظم و هماهنگ حاضر میشود، اما هیئت دولتی ما با پوششهای متنوع و ناهماهنگ، عملاً در جایگاه ضعیفتری از نظر پرستیژ و اقتدار بصری قرار میگیرد. این مسئله، جزئی و سلیقهای نیست؛ بلکه بخشی از دیپلماسی غیرکلامی و زبان قدرت است.
باید تأکید کرد که دولت، ملک شخصی افراد نیست؛ دولت متعلق به ملت است و اعضای آن نماینده حیثیت، شأن و اعتبار کشور هستند. بنابراین، سلیقه فردی در چنین جایگاهی نباید بر منافع ملی و تصویر کلان کشور غلبه کند. پوشش، رفتار، زبان بدن و نحوه تعامل اعضای دولت، باید تابع قانون، آییننامه و چارچوب مشخص باشد.
از اینرو، ضروری است:
• پوشش واحد و رسمی دولت بهصورت قانونی و الزامآور تعریف شود
• تشریفات دولتی از حالت تشریفاتیِ صوری خارج و به یک اصل مدیریتی جدی تبدیل شود
• رؤسای قوا، وزرا و مدیران ارشد، دورههای تخصصی پرستیژ، تشریفات رسمی، زبان بدن و ارتباطات بینالملل را بگذرانند
• رفتار، گفتار و ظاهر مسئولان بهگونهای باشد که اقتدار، ثبات، نظم و اعتماد را القا کند
اقتدار، فقط در سخنرانی و موضعگیری خلاصه نمیشود؛ اقتدار از جزئیات آغاز میشود. از نحوه ایستادن، نشستن، پوشش، برخورد و هماهنگی یک تیم مدیریتی .
با آرزوی بهترینها برای مردم و کشور عزیزمان ایران .
محمود فرهادی نسب
مدیریت گروه مهندسی و پیمانکاری ماهکو.
