شرکت‌های دانش‌بنیان از مهم‌ترین محورهای تولید کالاهای کلیدی و راهبردی کشور به شمار می‌روند و با تکیه بر دانش فنی متخصصان داخلی، محصولاتی بسیار فناورانه و تکنولوژیک تولید می‌کنند که در بسیاری از موارد، پیش از این امکان تأمین آن‌ها از داخل کشور وجود نداشته است. تولید بار اول این محصولات، علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، نقش مهمی در تقویت استقلال صنعتی و افزایش تاب‌آوری کشور در برابر فشارهای خارجی دارد. از همین رو، آسیب واردشده به این شرکت‌ها در جنگ اخیر، صرفا خسارت به چند بنگاه اقتصادی نیست، بلکه ضربه‌ای به ظرفیت‌های فناورانه، سرمایه انسانی متخصص و توان تولید محصولات راهبردی کشور محسوب می‌شود.

برآورد خسارت حدود ۱۰۰ همتی به شرکت‌های دانش‌بنیان، ضرورت توجه ویژه به بازسازی سریع این بخش را بیش از پیش آشکار می‌کند. در همین راستا باید بانک مرکزی حداقل 50 همت منابع بانکی با رویکردی ویژه و با تخصیص سریع تسهیلات حمایتی مذکور در اختیار این شرکت‌های دانش‌بنیان قرار دهد.

این منابع باید جدا از تسهیلات عمومی و با هدف مشخص بازگشت سریع خطوط تولید به چرخه فعالیت در اختیار شرکت‌های واجد شرایط قرار گیرد. تأمین مالی تعمیر و جایگزینی تجهیزات، تهیه مواد اولیه و قطعات تخصصی، جبران کمبود سرمایه در گردش و راه‌اندازی مجدد فرایندهای تولیدی باید از اولویت‌های این اعتبار باشد. همچنین، پرداخت تسهیلات باید با سرعت بالا و حداقل بروکراسی انجام شود تا محدودیت‌های اداری، مانعی تازه در مسیر بازسازی ظرفیت‌های فناورانه کشور ایجاد نکند. اولویت‌بندی شرکت‌ها نیز باید بر اساس میزان خسارت، اهمیت محصول، دشواری جایگزینی و نقش آن‌ها در تأمین نیازهای راهبردی صورت گیرد.

در همین رابطه با آقایان محمدرضا صباغیان بافقی عضو کمیسیون امور داخلی و شوراهای مجلس و همچنین علی پاشایی بیدار کارشناس حوزه علم و فناوری به گفتگو پرداختیم که در ادامه خواهید خواند.

صباغیان نماینده مردم ابرکوه، بافق، بهاباد، خاتم و مهریز در مجلس شورای اسلامی در خصوص خسارت ۱۰۰ همتی به شرکت‌های دانش‌بنیان هایتک در جنگ تحمیلی و لزوم حمایت از آن‌ها خاطرنشان کرد: شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند اثرگذاری بالایی در تحرک بخشی به اقتصاد ملی داشته باشند. حمایت از آن‌ها باید در اولویت باشد. همچنین باید نظارت کافی صورت بگیرد که این شرکت‌ها در همان چهارچوبی که تعریف شده است عمل کنند و انحرافی وجود نداشته باشد.

وی در ادامه گفت: با توجه به آسیب بیش از 100 هزار میلیارد تومانی وارد شده به شرکت‌های دانش‌بنیان، نیاز است که بانک مرکزی به طور ویژه یک اعتبار مستقل و به شکل مرحله‌ای در اختیار این شرکت‌ها قرار دهد.

علی پاشایی بیدار کارشناس حوزه اقتصاد علم و فناوری نیز با اشاره به آسیب جدی وارد شده به شرکت‌های دانش‌بنیان در جنگ اخیر به صمت گفت: متاسفانه در جنگ اخیر، دشمن بخشی از توان فناورانه کشور را با حمله به شرکت‌های دانش‌بنیان تحت تاثیر قرار داد. با توجه به خسارت بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی واردشده به شرکت‌های دانش‌بنیان در جنگ اخیر، بازسازی سریع این مجموعه‌ها باید به یکی از اولویت‌های اصلی سیاست‌های حمایتی و تأمین مالی کشور تبدیل شود. این شرکت‌ها با تولید محصولات فناورانه، راهبردی و دارای فناوری بالا، نقش مهمی در کاهش وابستگی به واردات و تأمین نیازهای صنایع مختلف ایفا می‌کند. ازاین‌رو، آسیب به ظرفیت تولید آن‌ها صرفاً به معنای خسارت به یک بنگاه اقتصادی نیست، بلکه می‌تواند توان کشور در تولید کالاهای کلیدی و توسعه فناوری‌های بومی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، جبران این خسارت‌ها نیازمند حمایت ویژه و فراتر از سازوکارهای معمول تأمین مالی است.

وی ادامه داد: ضروری است بانک مرکزی با همکاری دولت، خط اعتباری مستقل و ویژه‌ای به میزان حداقل ۵۰ همت برای بازسازی شرکت‌های دانش‌بنیان آسیب‌دیده اختصاص دهد. این منابع باید به‌طور مشخص برای احیای خطوط تولید، تأمین تجهیزات و مواد اولیه، جبران کمبود سرمایه در گردش و بازگشت ظرفیت‌های فناورانه به چرخه فعالیت در نظر گرفته شوند. اختصاص اعتبار مستقل باعث می‌شود منابع موردنیاز این شرکت‌ها با سایر تسهیلات عمومی رقابت نکند و فرایند بازسازی آن‌ها به دلیل محدودیت‌های اعتباری به تأخیر نیفتد. همچنین لازم است پرداخت این تسهیلات با حداقل بروکراسی و بر اساس میزان خسارت و اهمیت راهبردی محصولات هر شرکت انجام شود.

پاشایی در ادامه گفت: تخصیص این اعتبار مستقل، صرفاً یک اقدام حمایتی برای جبران خسارت بنگاه‌ها نیست، بلکه سرمایه‌گذاری برای حفظ توان تولیدی و امنیت اقتصادی کشور به شمار می‌رود. بازگشت سریع شرکت‌های دانش‌بنیان به مدار تولید می‌تواند از توقف تولید محصولات کلیدی جلوگیری کند، نیاز به واردات را کاهش دهد، منابع ارزی کشور را حفظ کند و اشتغال نیروهای متخصص را تداوم ببخشد. در مقابل، تأخیر در تأمین منابع موردنیاز ممکن است خسارت‌های اولیه را به کاهش بلندمدت ظرفیت تولید و از دست رفتن بازارهای داخلی و خارجی تبدیل کند. ازاین‌رو، انتظار می‌رود بانک مرکزی با طراحی و اجرای فوری یک سازوکار تأمین مالی مستقل ۵۰ همتی، زمینه بازسازی سریع این شرکت‌ها را فراهم کند و مانع از آن شود که آسیب‌های جنگ به تضعیف پایدار توان فناورانه و تولید راهبردی کشور منجر شود.

وی در پایان گفت: با توجه به خسارت بیش از ۱۰۰ همتی واردشده به شرکت‌های دانش‌بنیان در جنگ اخیر، ضروری است بانک مرکزی خط اعتباری مستقل حداقل ۵۰ همتی برای بازسازی این شرکت‌ها اختصاص دهد و منابع آن را به‌صورت مرحله‌ای، فوری و متناسب با میزان خسارت و اهمیت راهبردی محصولات، در اختیار بنگاه‌های واجد شرایط قرار دهد تا ظرفیت تولید کالاهای فناورانه و غیرقابل‌جایگزین کشور در کوتاه‌ترین زمان ممکن احیا شود.