یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد کشور که در جریان جنگ اخیر با آسیب‌های قابل توجهی مواجه شد، زنجیره ارزش صنعت نفت و گاز و به‌ویژه زیرساخت‌های یوتیلیتی صنایع پتروشیمی و پالایشگاهی بود. آسیب به این بخش صرفاً به معنای خسارت به چند واحد صنعتی نیست؛ زیرا صنایع نفت، گاز، پالایش و پتروشیمی در یک زنجیره به‌هم‌پیوسته فعالیت می‌کنند و اختلال در زیرساخت‌هایی مانند تأمین برق، بخار، آب صنعتی و سایر خدمات جانبی می‌تواند فعالیت واحدهای متعدد تولیدی را تحت تأثیر قرار دهد. از این منظر، آغاز پرداخت تسهیلات حمایتی برای بازسازی صنایع آسیب‌دیده را باید بخشی از فرآیند بازگرداندن ظرفیت‌های تولیدی کشور به مدار فعالیت دانست؛ اقدامی که می‌تواند مسیر بازسازی سریع‌تر این زنجیره راهبردی را هموار کند.

بنابراین آغاز پرداخت تسهیلات حمایتی حوزه بازسازی و نوسازی صنایع به ویژه در زنجیره ارزش صنعت نفت و گاز از سوی وزارت اقتصاد موجب بازگشت به فعالیت و بازسازی کامل واحدهای یوتیلیتی جنوب کشور خواهد شد که علاوه بر جبران بخشی از خسارت‌های ایجادشده، امکان حفظ اشتغال، جلوگیری از تعطیلی واحدهای وابسته پتروشیمی و پالایشگاهی و فعال نگه داشتن زنجیره‌های تولیدی را فراهم می‌کند.

در همین رابطه پیرامون اهمیت آغاز فرآیند تامین مالی و پرداخت تسهیلات حمایتی حوزه بازسازی و نوسازی از سوی دولت با آقایان قاسم روانبخش نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی و همچنین حسین حیدریان کارشناس انرژی به گفتگو پرداختیم که در ادامه خواهید خواند.

روانبخش نماینده مجلس خاطرنشان کرد: اقدام وزارت اقتصاد در زمینه ابلاغ بخشنامه به بانک‌های دولتی به منظور پرداخت تسهیلات مناسب بازسازی و نوسازی به بنگاه‌های اقتصادی مثبت ارزیابی می‌شود. بنگاه‌ها بر اثر جنگ تحمیلی به شدت آسیب دیده‌اند، بر همین نیاز است اعتبارات به این بخش‌ها سوق داده شود و در خدمت تولید قرار بگیرد.

وی ادامه داد: به درستی اعطای تسهیلات مناسب و حمایتی در دستور کار قرار گرفته است. بنگاه‌های اقتصادی شرایط مناسبی ندارند و نمی‌توانند در گیر و دار مسائل اداری برای دریافت وام معطل بمانند و یا با شرایط زمان صلح اقدام به بازپرداخت مبالغ کنند.

روانبخش در ادامه گفت: اقدامات وزارت اقتصاد در راستای حمایت از بخش مولد اقتصاد همزمان با فشارهای خارجی دشمن آمریکایی در حوزه اقتصاد اقدامات مناسبی است و آغاز پرداخت تسهیلات بازسازی و نوسازی به بنگاه‌های اقتصادی و صنایع آسیب‌دیده در جنگ اخیر می‌تواند در نهایت به بهبود شرایط کمک کند و در راستای خنثی‌سازی جنگ اقتصادی دشمن موثر باشد.

وی در پایان گفت: بخشنامه اعطای تسهیلات نوسازی به بنگاه‌های آسیب‌دیده از جنگ با هدف حفظ اشتغال و صیانت از ظرفیت تولید به بانک‌های دولتی از سوی وزارت اقتصاد ابلاغ شده است. این وزارتخانه با صدور دستورالعمل اجرایی تأمین مالی، بر تسریع در شناسایی، ارزیابی و حمایت هدفمند از واحدهای آسیب‌دیده تأکید کرده است.

حیدریان در ابتدای صحبت‌های خود با اشاره به گام مهم برداشته شده برای احیای زنجیره ارزش نفت و گاز کشور با آغاز پرداخت تسهیلات حمایتی بازسازی و نوسازی صنایع گفت: آغاز پرداخت تسهیلات حمایتی به صنایع آسیب‌دیده در زنجیره ارزش نفت و گاز را باید در چارچوبی گسترده‌تر و به عنوان اقدامی برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی کشور دید.

وی ادامه داد: در شرایطی که اقتصاد کشور به حفظ ظرفیت‌های تولید، افزایش درآمدهای ارزی و کاهش وابستگی به واردات نیاز دارد، هدایت منابع مالی به سمت بازسازی واحدهای آسیب‌دیده می‌تواند بازده اقتصادی چندلایه‌ای ایجاد کند. بنابراین، استمرار و تسریع پرداخت این تسهیلات، همراه با اولویت‌بندی واحدهای راهبردی و نظارت بر نحوه هزینه‌کرد منابع، به بازگشت ظرفیت تولید، تقویت زنجیره ارزش نفت و گاز، افزایش صادرات و درآمد ارزی و مقاوم‌تر شدن اقتصاد کشور در برابر شوک‌های آینده کمک می‌کند.

این کارشناس انرژی با اشاره به بازگشت ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی و پالایشگاهی کشور خاطرنشان کرد: مهم‌ترین مزیت بازسازی صنایع آسیب‌دیده، بازگشت ظرفیت‌های تولیدی از دست‌رفته است. هر واحد صنعتی که به دلیل آسیب‌های جنگی از مدار تولید خارج شود، علاوه بر کاهش تولید همان واحد، بر صنایع بالادستی و پایین‌دستی خود نیز اثر می‌گذارد. بنابراین، پرداخت تسهیلات بازسازی می‌تواند منابع لازم برای تعمیر تجهیزات، جایگزینی ماشین‌آلات آسیب‌دیده و احیای زیرساخت‌های تولیدی را فراهم کند و زمان بازگشت واحدها به مدار تولید را کاهش دهد. در زنجیره نفت و گاز، این مسئله اهمیت بیشتری دارد؛ چراکه ظرفیت‌های ایجادشده در این صنعت طی سال‌ها سرمایه‌گذاری و صرف منابع قابل توجه شکل گرفته و بازگرداندن سریع آن‌ها به چرخه تولید، از منظر حفظ سرمایه ملی و جلوگیری از استمرار خسارت اقتصادی اهمیت بالایی دارد.

حیدریان افزود: بازسازی صنایع نفت، گاز، پالایشگاهی و پتروشیمی همچنین می‌تواند به کاهش وابستگی به واردات کمک کند. توقف یا کاهش تولید داخلی در بخش‌هایی از این زنجیره ممکن است کشور را برای تأمین برخی محصولات، مواد اولیه، قطعات یا فرآورده‌ها به واردات وابسته کند. این مسئله علاوه بر افزایش نیاز ارزی، آسیب‌پذیری زنجیره تأمین را نیز افزایش می‌دهد. در مقابل، هرچه واحدهای آسیب‌دیده سریع‌تر بازسازی و فعال شوند، امکان تأمین بخش بیشتری از نیازهای کشور از ظرفیت داخلی فراهم خواهد شد. بنابراین، تسهیلات بازسازی را می‌توان نه فقط یک حمایت کوتاه‌مدت از بنگاه‌های آسیب‌دیده، بلکه ابزاری برای تقویت تولید داخلی، حفظ زنجیره تأمین و کاهش نیاز به منابع ارزی برای واردات دانست.

وی در پایان گفت: احیای ظرفیت تولید در زنجیره ارزش نفت و گاز می‌تواند آثار مهمی بر تراز تجاری و ارزی کشور نیز داشته باشد. صنایع پتروشیمی، پالایشی و سایر بخش‌های مرتبط با نفت و گاز، علاوه بر تأمین نیاز داخلی، از ظرفیت بالایی برای تولید محصولات صادراتی برخوردارند. بازگشت واحدهای آسیب‌دیده به مدار تولید به معنای افزایش امکان عرضه محصولات در بازارهای خارجی و بازگشت درآمدهای ارزی بیشتر به کشور است. از سوی دیگر، کاهش نیاز به واردات برخی محصولات و تجهیزات قابل تولید در داخل نیز می‌تواند مصارف ارزی را کاهش دهد. به این ترتیب، بازسازی صنایع آسیب‌دیده می‌تواند از دو مسیر بر منابع ارزی اثرگذار باشد: افزایش ظرفیت بالقوه صادرات و کاهش فشار ناشی از واردات؛ موضوعی که در نهایت به تقویت تراز تجاری کشور کمک خواهد کرد.