بانک مرکزی درکجای تاریخ ایستاده است؟
حسن خسروی- متخصص امور برنامه و بودجه کشور
![]()
بانک مرکزی، بانک بانکهاست.
این جملهای بود که ما در مجموعه دانشگاه تهران در درس مالیه عمومی در حدود ۴۰ سال پیش خواندیم.
دقیقا بیش از ۴۰ سال است که بانک مرکزی، آن وظیفه و ماموریت ذاتی خود به اسم «بانک بانکها» را بهدرستی و همراه با استقلال حرفهای و مرجعیت تخصصی خویش بهدلایل کاملا دستوری و همراه با سوءمدیریت و... به انجام نرسانده است. اینکه چرا بانک مرکزی به این حال و روز افتاده جای بحث دیگری است؛ اما اینکه بانک مرکزی امروز در کجای تاریخ این کشور قرار دارد موضوع مهمی است که قرار است پاسخ دهد با این همه ناترازیها چه نقشآفرینی برجستهای باید در اداره امور کشور داشته باشد.
قطعا اسناد محرمانه و اسرار مگو در دل بانک مرکزی فراوان است. از انواع و اقسام نامهها و درخواستهای حیرتانگیز تا انواع و اقسام مبادلات پولی و بانکی و تسهیلات ارزی درشت و خلاصهاش شلهقلمکاری که حاصل هستها و بایدهای این سالهاست. در یک برهه زمانی، انواع ارگانها و نهادهای نظامی فشار آوردند که باید خودشان بانک داشته باشند. اگر بانک مرکزی مخالف میکرد که هیچ؛ از فردا رئیس کل بانک مرکزی خانهنشین میشد و اگر هم علیرغم همه بیقانونیها موافقت میکرد، نتیجهاش شده این همه مشکلات ریز و درشت در عرصه پولی و مالی کشور. قطعا اگر روزی پای درددل همه رؤسای قبلی بانک مرکزی بنشینیم دل خونی خواهند داشت و هزار حرف نگفته که چهبسا شما با شنیدن آنها خونتان به جوش بیاید یا از تعجب شاخهای بلندی در بیاورید و اینها همه ناشی از این است که بانک مرکزی بازیچه و ابزار دست صاحبان قدرت بوده و هست و مرجعیت تخصصی و حرفهایگرایی ذاتی آن به فراموشی سپرده شده است!
اما هنوز راه نجات هست و به بنبست نرسیدهایم.
امروز باید در بانک مرکزی خانهتکانی شود؛ از نیروهای تحمیلی و فاقد کیفیت که توسط نهادها و افراد و احزاب مختلف در آن جا، جا خوش کرده و هیچ نفعی برای سیستم بانکی و سفره مردم ندارند. امروز باید فقط و فقط بانک مرکزی، بانک بانکها باشد نه امر بر این و آن. امروز بانک مرکزی باید پرچمدار شفافیت و پاسخگویی و... باشد. ماجرا وقتی غمانگیز و ترسناک است که نگذاریم بانک مرکزی کار اصلی خود را انجام داده و کاری را که ما میگوییم انجام دهد.
امروز بانک مرکزی باید شجاعانه اعلام کند که دقیقا «مشکل» چیست و توسط چه کسانی ایجاد شده و چرا ما به این روز افتادهایم؟ امروز بانک مرکزی باید طی یک جدول شستهروفته اعلام کند پولهای این مملکت کجا و در دست کیست؟ بانک مرکزی تاکنون در حق بانکها بهدرستی پدری نکرده و این بچههای بعضا ناخلف و چموش و خطاکار، آبرویی برای پدر نگذاشتهاند. پدر باید گوش بچهای که راه نادرست را میرود گرفته و او را بیدار کند؛ نه اینکه با سفارش عمه و عمو و... او را به حال خود رها کند که دست آخر رهبری به آنها بگویند: بانکها غلط میکنند با پول مردم بنگاهداری کنند.
بانک مرکزی باید ثابت کند در جای درست تاریخ ایستاده و این وقتی مقدور است که رئیس کل بانک مرکزی، فردی متخصص، خداترس، شجاع، مستقل و پاکدست باشد.