نیازمند کوچکسازی واقعی هستیم
ناصر ذاکری-کارشناس و تحلیلگر مسائل اقتصادی
![]()
کوچکسازی بدنه دستگاههای دولتی اقدام مثبتی است، چراکه هزینههایی نظیر دستمزد کاهش مییابد، البته حتما باید تعداد نیروهای انسانی نیز کاهش یابد تا کوچکسازی به شکلی واقعی انجام شود.
منظور از کوچکسازی، فقط کمکردن معاونتها یا مدیران نیست، در اصل باید هزینههای اداری کشور را کاهش دهیم. بهعبارت دیگر، اگر دولت بهجای اینکه با هزار نیرو یک بخش را مدیریت میکند، با ۲۰۰ نفر اداره کند، نه اینکه معاونتها را حذف یا ادغام کند، اما نیروها همچنان در بخشهای مختلف دیگر مشغول به کار باشند.
نیروی انسانی باید کاهش یابد
پس از حذف معاونتها برای اینکه کارمندان از کار بیکار نشوند، باید به بخشهای خصوصی منتقل شوند.
در صورتی که کوچکسازی وزارتخانهها از مسیر درستی انجام نشود، فقط بازی با کلمات و اعداد خواهد بود که هیچ نتیجه مطلوبی نخواهد داشت.
دولت باید هزینههای جاری بهویژه نیروی انسانی را کاهش دهد، در واقع تعدادی از نیروهای انسانی که در بخشهای مختلف نهادها یا سازمانها مشغول بهکار هستند، افراد منسوب و وابسته به خود را بنا به صلاحدیدهایی استخدام کردهاند که موجب گسترش بدنه دولت شده، بههمینعلت شاهد آن هستیم که طی ۴۰ سال گذشته، بودجه عمرانی کاهش یافته و در حال حاضر به کمترین میزان رسیده است.
نیروی انسانی باید کاهش یابد
شاهد آن هستیم که در بودجه جاری سهم حقوق و دستمزد افزایش یافته است. اگر به همین منوال پیش برویم و تغییری در رویکردمان ایجاد نکنیم، زمانی میرسد که دولت فقط میتواند حقوق کارمندان را پرداخت کند و از عهده هزینه حتی چاییشان برنخواهد آمد. به این ترتیب اگر دولت قصد کوچکسازی دارد، باید این عمل بهطور واقعی انجام شود، یعنی نیروهای انسانی به بخش خصوصی منتقل شوند و فقط نام معاونتها تغییر نکند.
حوزه مسکن بهعنوان یک بخش مجزا به یک نهادی بالاتر از وزارتخانه نیاز دارد، یعنی نهتنها معاونت مسکن در بدنه وزارت راهوشهرسازی برای این سروسامان دادن این بخش کفایت نمیکند، بلکه نیاز به نهادی برای مدیریت بخش مسکن هم دارد. بنابراین نباید برای کوچکسازی بخشهای حیاتی را حذف یا ادغام کرد.
به این ترتیب باید این عمل براساس الگوی درستی کوچکسازی انجام شود، یعنی نیروی انسانی کاهش یابد و بخشهایی که کارکرد مطلوبی ندارند، حذف شوند.
در سیستم اداری امروزی باید مطالعاتی در زمینه معاونتها و حوزههای وزارتخانهها انجام شود تا هرکدام که موردنیاز نیست، حذف یا ادغام شود.
تاثیرات مثبت کوچکسازی
در شرایط فعلی هر اصلاحی که در ساختار بودجه کشور انجام شود، ارزشمند است. دولتی که خیلی راحت ساعت کار کارمندان دولت را کاهش میدهد یا دستگاههای اجرایی را تعطیل میکند، بدون اینکه اقتصاد کشور بههم بریزد، مشخص میشود عملکردش در اقتصاد قوی نیست، بنابراین اگر دولت نیروی انسانی و هزینههای آنها را کاهش دهد، اقدام مثبتی است، چراکه کسری بودجه کمتری به اقتصاد ملی تحمیل میکند و تورم کاهش مییابد.
اگر معاونتها حذف یا ادغام شوند و نیروی انسانی را فقط از بخشی به بخش دیگر منتقل کنیم، اقدام مثبتی نخواهد بود، چراکه هزینهها به قوت خود باقی هستند.
برخی از واحدهای اداری که نقش مثبتی در رفع مشکلات مردم ندارند و بیشتر دردسرساز هستند، بهعلت اینکه روال درستی برای فعالیتشان تعریف نشده است، باید حذف شوند.
به شکل طبیعی چنین اقدامی باید براساس مطالعه طولانی و کارشناسی انجام شود و نباید بهخاطر تنگنای مالی در بودجه، تصمیم عجولانه بگیرند.