تولید و عرضه خودرو؛ از قول تا عمل

وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) سال گذشته وعده داد که خودرو به طور مستمر عرضه می‌شود. سیدحامد عاملی، معاون وزیر صمت، در گفت‌وگو با ایرنا گفت: با وجود جنگ تحمیلی سوم، توانستیم تولید و واردات را حفظ کنیم. آمار نشان می‌دهد سال گذشته حدود یک میلیون دستگاه خودرو در کشور تولید شد و ۷۵ هزار دستگاه هم وارد کردیم.

اما واقعیت میدانی چیز دیگری می‌گوید. مردم هنوز در صف‌های طولانی ثبت‌نام هستند و دلال‌ها هم مثل همیشه در حاشیه بازار پرسه می‌زنند. ایرنا گزارش داد که اسفند و فروردین، به خاطر شرایط خاص جنگ، تولید و عرضه با اختلال مواجه شد و عده‌ای سوءاستفاده کردند.

ایران خودرو (Iran Khodro) به عنوان بزرگترین خودروساز ایران، آمار جالبی دارد. طبق گزارش تهران تایمز، در ۱۱ ماه اول سال ۱۴۰۴، سه خودروساز بزرگ (ایران خودرو، سایپا، پارس خودرو) ۷۳۵,۳۳۴ دستگاه خودروی سواری تولید کردند. این رقم ۷۴,۶۳۴ دستگاه کمتر از مدت مشابه سال قبل است.

در ۹ ماه اول سال هم ۶۰۵,۷۸۴ دستگاه تولید شد که نسبت به سال قبل ۴.۸ درصد کاهش داشت. ایران خودرو در این مدت ۴۳۳,۲۹۲ دستگاه تولید کرد؛ ۱۶.۹ درصد بیشتر از سال قبل. سایپا و پارس خودرو اما افت داشتند. سایپا ۳۲.۸ درصد و پارس خودرو ۴۱.۱ درصد کاهش تولید داشتند.

نوسانات واردات؛ از اوج ۱۰۳ هزار تا صفر کامل

واردات خودرو سال‌هاست که مثل یک ترن هوایی بالا و پایین می‌رود. فارس گزارش داد در سال ۱۳۹۳، اوج واردات بود: ۱۰۳ هزار و ۲۴۷ دستگاه. اما از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰، واردات به صفر رسید. هیچ خودرویی وارد کشور نشد.

بعد از آن، واردات تدریجی از سر گرفته شد. سال ۱۴۰۲ حدود ۱۱ هزار دستگاه، سال ۱۴۰۳ حدود ۶۳ هزار دستگاه و سال ۱۴۰۴ حدود ۲۵ هزار دستگاه. معاون صمت گفته از ابتدای امسال بیش از ۹ هزار دستگاه وارد کشور شده است.

میانگین قیمت خودروهای وارداتی هم بالای ۲۰ هزار دلار است.

یکی از نکات جالب، تمدید ورود موقت خودروهای سواری از کشورهای حاشیه خلیج فارس است. گمرک ایران اعلام کرده تا پایان تیر ۱۴۰۵، خودروهای ایرانیان مقیم امارات، عربستان، کویت، قطر و بحرین که قبل از ۹ اسفند وارد شده‌اند، می‌توانند تردد خود را تمدید کنند.

جنگ، تحریم و بحران در خط تولید

جنگ تحمیلی سوم، همه چیز را به هم ریخت. فروردین ۱۴۰۵، ایران خودرو و سایپا خطوط تولیدشان را به طور کامل متوقف کردند. دلیلش چه بود؟ قطع شدن زنجیره تأمین. ایران خودرو از نظر فنی به قطعات اروپایی وابسته است. وقتی تنگه هرمز بسته شد و کشتی‌ها نتوانستند رفت‌وآمد کنند، قطعات هم نرسیدند.

تحلیلگران تخمین می‌زنند ایران خودرو سالانه حدود ۱.۲ میلیون دستگاه ظرفیت تولید دارد. اما جنگ و تحریم، این ماشین بزرگ را ناگهان متوقف کرد. مثل موتوری که سوختش را یک دفعه قطع کنند.

نکته جالب اینکه ایران خودرو در همین شرایط بحرانی، کارهای جدیدی هم انجام داده. تولید کامیون ۲۶۳۰S را شروع کرده که بیشتر قطعاتش داخلی است و برای صادرات در نظر گرفته شده. همچنین برنامه تولید خودروهای هیبریدی را برای سال آینده اعلام کرده که مصرف سوختشان کمتر از ۵ لیتر در صد کیلومتر است.

آینده مبهم؛ مردم چه می‌خواهند؟

خلاصه ماجرا این است: تولید و واردات داریم، اما به اندازه نیاز مردم نیست. عرضه مستمر هم که معاون صمت گفته، هنوز در عمل آن طور که باید دیده نمی‌شود.

مردم از آن طرف ماجرا را نگاه می‌کنند. قیمت خودرو هنوز بالاست. دلال‌ها هنوز هستند. جنگ هم که تمام نشده، فقط آتش‌بس شده. در چنین شرایطی، خیلی از خانواده‌ها ترجیح می‌دهند به جای خرید خودروی نو، پولشان را طلا بخرند یا دلار نگه دارند.

وزارت صمت اما قول داده که اوضاع بهتر شود. عاملی گفته: «همزمان با عرضه خودروهای داخلی، در روزهای آینده عرضه خودروهای وارداتی نیز انجام خواهد شد.» امیدواریم این بار قول و عمل یکی شود.