از هوش مصنوعی در چه مراحلی از ساخت ساختمان باید استفاده شود؟

بکارگیری هوش مصنوعی در ساختمان‌ها انقلابی در صنعت عمران به‌شمار می‌رود، بنابراین ضروری است در گام‌های اولیه ساخت یک ساختمان استفاده شود تا شاهد کاهش هزینه‌ها و صرفه‌جویی در مدت زمان ساخت باشیم، همچنین با بارگذاری مصالح و شرایط محیطی بهترین طراحی را برای سازه می‌توان انجام داد که منجر به کاهش وزن سازه خواهد شد. به این ترتیب سازنده با تجزیه و تحلیل داده‌ها که هوش مصنوعی در اختیارش قرار می‌دهد، این توانایی را دارد تا زمان را مدیریت و در هزینه‌ها صرفه‌جویی کند.

البته باید از هوش مصنوعی در طراحی نما هم استفاده کرد، زیرا با ارائه طرح‌های خلاقانه و متنوع، نماهایی متناسب با شرایط محیطی طراحی خواهد کرد که بسیار منحصر به فرد است. در واقع طراحی داخلی ساختمان و حتی نورپردازی مناسب با این فناوری نوین امکان‌پذیر می‌شود، بنابراین باید نرم‌افزارهای لازم در این زمینه استفاده شود که به صورت اصل و اورجینال باشد، در حال‌ حاضر بسیاری از نرم‌افزارهایی که برای طراحی استفاده می‌شوند، قفل شکسته هستند که نتایج غیرواقعی به‌‎دنبال دارند.

در صورتی که از هوش مصنوعی در مراحل ساخت استفاده شود، تضمینی برای کیفیت ساخت‌وساز به‌شمار می‌رود، چراکه به‌طورمداوم کیفیت مصالح ساختمانی را بررسی و کنترل می‌کند، در واقع ترک‌های بتن و میزان خوردگی فولاد را نشان می‌دهد که منجر به مقاوم‌سازی خواهد شد.

هوشمندسازی ساختمان‌ها چه مزایایی دارد؟

هوشمندسازی گامی مهم در توسعه و پیشرفت ساختمان‌ها به‌شمار می‌رود، در واقع با بکارگیری هوش مصنوعی در ساختمان‌ها، امنیت واحد مسکونی بالا خواهد رفت و با نصب سیستم‌هایی نظیر تشخیص و اطفای حریق هوشمند، سیستم تشخیص نشتی گاز و تجهیزات امنیتی، ضریب ایمنی ساختمان افزایش می‌یابد که مانع وقوع هرگونه حادثه ناگوار خواهد شد. 

همچنین می‌توانیم شاهد بهینه‌سازی و صرفه‌جویی در مصرف انرژی باشیم، به‌طوری‌که از هدررفت انرژی به میزان قابل‌توجهی جلوگیری خواهد شد که در نهایت به توسعه اقتصادی منجر می‌شود. از فواید دیگر هوشمندسازی می‌توان به بهبود بهره‌وری سیستم‌های و تجهیزات اشاره کرد که از بروز هرگونه اختلالی و نقصی جلوگیری خواهد شد. زمانی که از هوش مصنوعی در طراحی استفاده شود، نمای داخلی و بیرونی بسیار مدرن‌تر خواهد شد که به ظاهر ساختمان و دکوراسیون داخلی، ظاهری لوکس خواهد بخشید، همچنین طول عمر تجهیزات و تاسیسات ساختمان افزایش می‌یابد که موجب عدم هدررفت سرمایه‌های ملی خواهد شد. از سوی دیگر کاهش کابل‌کشی را به‌دنبال خواهد داشت که نظم نمای ساختمان بسیار موثر است.

چرا ایران در هوشمندسازی ساختمان‌ها از کشورهای دیگر عقب مانده است؟

متاسفانه دروسی از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به هوشمندسازی ساختمان‌ها اختصاص نیافته است، حتی در رشته عمران، معماری و تاسیسات هم جای خالی این دروس دیده می‌شود. از سوی دیگر، شاهد آن هستیم که اساتید هم تمایلی به تدریس این دروس ندارند، بنابراین ضروری است ضمن افزودن دروس بکارگیری هوش مصنوعی در ساختمان‌ها، اقدام به جذب استادان خارج از کشور شود تا شاهد پیشرفت در این زمینه باشیم. از سوی دیگر باید مشوق‌ها و معافیت‌هایی برای سازندگانی که از هوش مصنوعی در ساخت‌وساز استفاده می‌کنند، در نظر بگیرند. درحال‌حاضر در بخش‌های مختلف دولت به جای مشوق از تنبیه استفاده می‌کند که رویکردی کاملا اشتباه است.

آیا در زمینه هوشمندسازی ساختمان خلأ قانونی وجود دارد؟

بله، در مقررات ملی ساختمان که شامل ۲۲ مبحث است، جای هوشمندسازی ساختمان‌ها در آن خالی است. این ضعف ریشه در به‌روز نبودن دانش و تخصص مسئولان مربوطه دارد. برای پیشرفت در این زمینه، باید از ظرفیت اساتید دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان که در زمینه هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند، بهره برد، همچنین باید در سیاست‌گذاری‌ها و به‌ویژه در ویرایش‌های جدید مبحث ۲۲ و مبحث ۱۹ مقررات ملی، هوشمندسازی گنجانده شود. غفلت دولت و مجلس در زمینه تدوین قوانین نه‌تنها موجب می‌شود عقب‌ماندگی ایران نسبت به کشورهای دیگر هر روز بیشتر شود، بلکه به ضرر صنعت ساختمان هم تمام خواهد شد، چراکه از مزایایی نظیر افزایش عمر، صرفه‌جویی در مصرف انرژی و هزینه‌ها محروم می‌شود.

کوتاهی در هوشمندسازی ساختمان‌ها چه تبعاتی به‌دنبال خواهد داشت؟

سرنوشت تلخ صنعت خودروسازی را در ساختمان‌سازی نیز تجربه خواهیم کرد و مونتاژکار باقی خواهیم ماند. برای مثال شاهد آن بودیم که کشوری نظیر ترکیه در خودروسازی از ایران عقب بود، اما در حال ‌حاضر پیشرفت چشمگیری کرده و حتی در زمینه صادرات خودرو هم فعال شده است. بنابراین باید در زمینه هوش مصنوعی اقداماتی نظیر افزودن دروس هوشمندسازی ساختمان‌ها و تدوین قوانین لازم انجام شود، همچنین نباید در این زمینه از تحقیقات دانشگاهی و بهره‌گیری از تجربیات کشورهای دیگر غافل شد.

برای پیشرفت در زمینه بکارگیری هوش مصنوعی در ساختمان‌ها باید یک نهاد در این زمینه ایجاد شود، در واقع باید این بخش یک متولی واحد به نام بکارگیری هوش مصنوعی داشته باشد. متاسفانه شاهد آن هستیم که وزارت علوم و راه و شهرسازی حتی به ایجاد چنین نهادی فکر نکرده‌اند.

علاوه بر اینکه برای پیشرفت در زمینه هوشمندسازی ساختمان‌ها نیاز به اساتید با دانش ‌روز داریم، باید اقداماتی انجام شود تا سرمایه‌گذاران تشویق به سرمایه‌گذاری در این زمینه شوند، در واقع از آنجایی که این حرفه درآمد بالا و رو به رشد دارد، بازار کار هوشمندسازی همواره در حال توسعه است و هر سرمایه‌داری را ترغیب به سرمایه‌گذاری خواهد کرد، اما باید ثبات اقتصادی و سیاسی وجود داشته باشد، چراکه سرمایه به جای امن می‌رود که امیدی به بازگشت سرمایه وجود داشته باشد.

آیا بکارگیری هوش مصنوعی در ساختمان‌ها موجب کاهش مصرف انرژی خواهد شد؟

مسلما زمانی که طراحی براساس شرایط محیطی انجام شود و از وسایل گرمایشی و سرمایشی استاندارد و به‌روز استفاده شود، با کاهش مصرف انرژی مواجه می‌شویم. برای مثال آب مصرف‌شده در ساختمان به‌راحتی تسویه شده و دوباره مورد استفاده قرار خواهد گرفت، همچنین این امکان وجود خواهد داشت از شیشه‌هایی استفاده شود که نور خورشید را دوباره به انرژی تبدیل کند. از سوی دیگر، شاهد ورود آب باران به سیستم فاضلاب شهری هم نخواهیم بود، چراکه دوباره تصفیه و به آب شرب تبدیل می‌شود.

در مسیر هوشمندسازی ساختمان‌ها، چه چالش‌هایی وجود دارد؟

برای هوشمندسازی ساختمان‌ها، نرم‌افزارهای لازم را در اختیار نداریم و باید تدوین یا اقتباس شود، همچنین هزینه‌های هوشمندسازی بسیار بالاست که باید اقدام به جذب سرمایه در این زمینه کرد یا بودجه لازم هر سال به این بخش اختصاص یابد، همچنین دولت هم می‌تواند با ایجاد مشوق‌هایی به سازندگان کمک کند تا در این زمینه حرکت کنند. پشتیبان‌گیری از دیگر چالش‌های هوشمندسازی ساختمان است، چراکه بسیاری از شرکت‌های خارجی فعال در ایران حضور ندارند، بنابراین باید نمایندگی‌هایی در ایران داشته باشند. قطعی اینترنت از چالش‌های مهم هوشمندسازی ساختمان به‌شمار می‌رود. از طرف دیگر، ساکنان ساختمان باید هزینه‌های هوشمندسازی را تقبل کنند و دولت و مجلس تدابیری بیندیشند تا مالکان از عهده هزینه‌های آن بربیایند. البته ناگفته نماند، راندمان ساختمان‌ها در طول زمان بالا خواهد رفت و هزینه‌ها جبران خواهد شد.

آیا مشکلی در دسترسی به تکنولوژی روز در زمینه هوشمندسازی ساختمان‌ها وجود دارد؟

باتوجه به اینکه طی سال‌های گذشته، برخی شرکت‌های ایرانی در زمینه تولید تجهیزاتی نظیر سیستم‌های روشنایی ترموستات و امنیتی پیشرفت کرده‌اند، مشکلی در تامین این تجهیزات وجود ندارد، اما تجهیزات پیشرفته نظیر دوربین‌های نظارتی، قفل‌های دیجیتال و دستیارهای صوتی و ... باید از طریق واردات تامین شود که چون در تحریم به‌سر می‌بریم، مسیر ورودشان به کشور ناهموار است. البته همواره واردکنندگان راهی برای دور زدن تحریم پیدا می‌کنند. در چنین شرایطی، باید به واردات تاسیسات و تجهیزات سوبسید تخصیص دهند، به‌عبارتی حقوق گمرکی نباید به این نوع کالاها اختصاص یابد.

آیا هوشمندسازی موجب افزایش طول عمر ساختمان‌ها می‌شود؟

زمانی که از سیستمی به‌صورت بهینه استفاده شود، به‌طوری‌که در مصرف آب، برق و گاز صرفه‌جویی شود و از مصالح ساختمانی باکیفیت استفاده شود، همچنین نمای ساختمان متناسب با شرایط محیطی باشد، مسلما شاهد افزایش طول عمر ساختمان‌ها خواهیم بود؛ معضلی که در ایران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنیم و عمر ساختمان‌ها بسیار کوتاه است، به‌طوری‌که متوسط عمر ساختمان‌ها ۲۰ سال است.

 این در حالی است که اگر به ساختمان‌ها به‌عنوان سرمایه ملی نگاه شود، عمرشان به ۱۰۰سال هم خواهد رسید.

امکان هوشمندسازی ساختمان‌های قدیمی هم وجود دارد یا فقط مختص به ساختمان‌های نوساز است؟‌

اگر ساختمان‌های قدیمی شناسنامه‌دار شوند، امکان هوشمندسازی‌شان وجود دارد. در حال‌ حاضر بسیاری از ساختمان‌های قدیمی از نقشه لازم برخوردار نیستند، به‌همین‌دلیل باید به‌روز شوند.

چه کشورهایی در زمینه هوشمندسازی ساختمان‌ها سرآمد هستند؟

کشورهایی نظیر انگلستان، آلمان، سوئیس، فرانسه، ایتالیا، کانادا، سوئد، امریکا و فنلاند در این زمینه فعال هستند و در کشورهای آسیایی ژاپن، کره‌جنوبی و چین دست به هوشمندسازی ساختمان‌ها زده‌اند. برای مثال آلمانی‌ها اقدام به ساخت خانه‌های کوچک هوشمند کرده‌اند که تقریبا تمام وسایل برقی به یک سیستم هوشمند متصل می‌شوند، همچنین مجهز به دوربین، حسگرهای حرکتی، حسگرهای دما و ... هستند که از اتلاف انرژی جلوگیری می‌کند.