قطع اینترنت، پاشنه آشیل اقتصاد
عباس آشتیانی ـ عضو سازمان نظام صنفی رایانهای
![]()
شاید این قطعی برای شهروندان عادی، چندان سخت نباشد، اما برای بسیاری از کسبوکارها حکم نان را دارد و هر روز قطعی اینترنت، خسارتهای هنگفتی به آنها میزند؛ از فعالان اقتصادی اعم از صادرکنندگان و واردکنندگان که میبایست با شرکای تجاری خود از طریق رایانامه (ایمیل) یا شبکههای اجتماعی بینالمللی در تماس باشند تا تولیدکنندگانی که کالای موردنظر خود را برای تداوم تولید ثبت کردهاند یا بنگاههای کوچکی که سلسلهوار به اینترنت وابسته هستند و قطع اینترنت یعنی اختلال در همه این زنجیره.
در سطح کلانتر، این اقتصاد دیجیتال است که حیات آن با «قطعی» بهروشنی در شرایط تهدید قرار میگیرد؛ اقتصادی که قرار است بخش اعظم رشد اقتصادی ۸ درصدی مورد نظر برنامه هفتم را به دوش بکشد، هر بار با قطع اینترنت با خسارتهای هنگفتی روبهرو میشود که در تجربه مورد اخیر، برخی آن را ۶۰۰ میلیارد تومان و برخی تا ۳ هزار میلیارد تومان در روز میدانند. حتی وزیر ارتباطات عدد آن را بالاتر از این ارقام یعنی ۵ هزار میلیارد تومان در روز محاسبه کرده است.
سیدستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات آمار خسارت روزانه ناشی از قطع اینترنت را حدود ۵۰۰ میلیارد تومان به هسته اقتصاد دیجیتال و نزدیک به ۵ هزار میلیارد تومان به اقتصاد کلان کشور اعلام کرده و بر این باور است که باتوجه به اشتغال مستقیم و غیرمستقیم حدود ۱۰ میلیون نفر در حوزه اقتصاد دیجیتال و محدود بودن تابآوری شرکتهای فعال در این حوزه، باید برای کاهش این آسیبها اقدام فوری کرد. وزیر ارتباطات با بیان اینکه قطع اینترنت میتواند پیامدهای اجتماعی و امنیتی بههمراه داشته باشد، به برآوردها از میانگین تابآوری شرکتها و کسبوکارهای اینترنتی اشاره کرده و این زمان را حدود ۲۰ روز را میداند. برآوردها براساس اعلام انجمنها و کارشناسان مختلف نشان میدهد، در قطع اینترنت اخیر بهطورمتوسط روزانه حدود ۷ هزار میلیارد تومان خسارت به اقتصاد دیجیتال کشور وارد شده است.
باتوجه به موارد یادشده، این اختلالها نهتنها موجب مسدود شدن داراییهای بلاکچینی کاربران میشود، بلکه امنیت، سرمایهگذاری و جایگاه ایران در اقتصاد بیمرز دیجیتال را با مخاطرات جدی مواجه میکند، زیرا زمانی که اینترنت قطع باشد، تراکنشهای بلاکچینی که ماهیتی بینالمللی دارند، طبیعتا دچار اختلال میشوند. این وضعیت به آن معناست که داراییهای بلاکچینی کاربران در کیف پولها مسدود و بهصورت دستنخورده باقی میمانند و امکان جابهجاییهای بینالمللی و انجام تراکنشهای بلاکچینی صلب میشود. این مسئله در لایه کاربران نیز کاملا مشهود است و از آنجا که کسبوکارها داراییهای کاربران را نیز مدیریت میکنند، این شرایط میتواند آسیبزا باشد. در تجربه قطع اینترنت یکی، دو مورد اخیر، نبود امکان انجام تراکنشهای بلاکچینی، روند سرمایهگذاری، مدیریت سرمایه و حفظ ارزش داراییها در برابر نوسانات بازارهای بینالمللی و حتی نگهداری امن آنها را تا حد زیادی دچار اختلال کرد. این درحالی است که اینترنت برای اقتصاد دیجیتال که آینده قطعی اقتصاد کشورهاست، همانند آب است. این ابزار برای ارتباطات بینالمللی در همه سطوح فرهنگی، اجتماعی، سرگرمی و اقتصادی برای مردم جهان و از جمله مردم کشورمان اهمیت حیاتی دارد.
همچنین قطع اینترنت مخاطرات فراوانی دارد که نخستین پیامد آن، حذف ایران از حوزه اقتصاد بیمرز دیجیتال است. کاهش شدید درآمد اقتصادی مردم دومین پیامد این وضعیت محسوب میشود؛ چراکه با نبود تبادلات بینالمللی، خدمات فریلنسینگ یا آزادکاری دچار اختلال میشود. درآمد شرکتهای بزرگ نیز تحت تأثیر قرار گرفته و این روند در میانمدت میتواند منجر به تعدیل نیرو شود؛ مسئلهای که پیامدهای اجتماعی بههمراه خواهد داشت. این شرایط علاوه بر دور نگه داشتن کشور از پنجره اقتصاد دیجیتال، میتواند موجب افزایش نارضایتی اجتماعی در میان مردم شود که سومین آسیب مهم آن است.
چهارمین پیامد این رویه نیز از بین رفتن بخشی از داراییهای نامشهود ایرانیان است. برخی رمزارزها در معرض نوسانات بازار هستند و زمانی که امکان مدیریت و حفظ ارزش آنها وجود نداشته باشد یا برخی بلاکچینها مانند ترون دچار اختلال شوند، این داراییها آسیب میبینند. سئوی یک شرکت مانند سرقفلی یک مغازه است؛ برای یک دامنه اینترنتی سالها هزینه میشود تا در رتبههای داخلی و بینالمللی جایگاه مناسبی پیدا کند و این سرمایه نامشهود با اختلال اینترنت آسیب میبیند.
در نهایت اینکه؛ نبود اینترنت نه فقط آینده کسبوکارها را نشانه رفته، بلکه به طور زنجیرهوار تهدیدهایی را متوجه اقتصاد میکند؛ از امنیت سایبری تا کوچ نخبگان و حتی حذف از تعاملات جهانی.