کامبیز مهدیزاده: پروژه آبراه ایران به‌عنوان طرحی برای اتصال دریای خزر به آب‌های جنوبی کشور مطرح شده و ریشه آن به ایده‌هایی بازمی‌گردد که از گذشته‌های دور تا امروز مورد توجه بوده‌اند. در دوره‌های مختلف، از زمان داریوش بزرگ تا عصر قاجار و سپس در دهه‌های اخیر، پژوهشگران و مسئولان مختلف طرح‌هایی برای ایجاد این ارتباط آبی ارائه کرده‌اند، اما هیچ‌یک به مرحله اجرا نرسیده است.

مطالعات و پیشنهادهای پیشین با موانع متعددی روبه‌رو بودند؛ از جمله خطر آسیب به منابع آب زیرزمینی، تبخیر شدید آب در مناطق کویری، نگرانی‌های زمین‌شناختی، دشواری عبور از رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس و همچنین اختلاف ارتفاع دریای خزر با آب‌های آزاد. در گزارش‌های گذشته سه مسیر اصلی پیشنهاد شده بود: مسیر خلیج فارس–خزر با احداث تعداد زیادی سد، مسیر آب شور عمان و کانال لوت. هر یک از این گزینه‌ها به دلایل فنی، زیست‌محیطی یا اقتصادی با محدودیت‌هایی مواجه بودند.

در طرح جدید، ساختار شبکه‌ای برای آبراه در نظر گرفته شده است. مسیر شرقی از دو شاخه آغاز می‌شود؛ یکی از چابهار و دیگری از میناب و هرمز. این دو شاخه در انتهای کویر به یکدیگر متصل شده و سپس به بندر ترکمن می‌رسند. همچنین مسیر غربی نیز به این شبکه متصل می‌شود تا یک سامانه یکپارچه ترانزیتی در کشور شکل گیرد.

در این طرح امکان تردد کشتی‌های بزرگ، از جمله نفتکش‌ها و کشتی‌های کروز، پیش‌بینی شده است. همچنین ایجاد بنادر متعدد در طول مسیر و توسعه مناطق آزاد تجاری در داخل کشور از دیگر بخش‌های طرح به شمار می‌رود.

برای کاهش پیامدهای زیست‌محیطی نیز استفاده از فناوری‌هایی مانند پنل‌های خورشیدی شناور، پوشش‌های سرامیکی و کانال‌های نفوذناپذیر پیش‌بینی شده است. بر اساس طرح، کانال‌ها با بتن‌های تقویت‌شده و فناوری‌های ضدنشت ساخته می‌شوند تا از نفوذ آب شور به سفره‌های زیرزمینی جلوگیری شود؛ موضوعی که از مهم‌ترین نگرانی‌های مطرح در طرح‌های پیشین بوده است.