هنگام ساخت خانه یکی از مهم‌ترین دغدغه‌ها این است که ساختمان تا چه اندازه در برابر زلزله مقاوم است و چه مصالحی می‌توانند ایمنی بیشتری ایجاد کنند. آیا اسکلت بتنی مقاوم‌تر است یا فلزی؟ استفاده از مصالح سبک چه تاثیری بر کاهش خسارات زلزله دارد؟ پاسخ به این سوالات به شما کمک می‌کند انتخاب بهتری داشته باشید. مقاومت ساختمان به نوع مصالح، کیفیت مواد اولیه، طراحی اصولی سازه و اجرای صحیح اجزای ساختمان بستگی دارد. شناخت میزان مقاومت مصالح ساختمانی در برابر زلزله به شما کمک می‌کند هنگام ساخت یا خرید خانه انتخاب بهتری داشته باشید. انتخاب مصالح مناسب در کنار طراحی اصولی سازه می‌تواند نقش مهمی در کاهش خسارات احتمالی ناشی از زلزله و افزایش ایمنی ساختمان ایفا کند. در ادامه بهترین مصالح و روش‌های افزایش مقاومت ساختمان در برابر زلزله را بررسی می‌کنیم.

اسکلت فلزی در برابر زلزله مقاوم‌تر است یا اسکلت بتنی؟

یکی از مهم‌ترین تصمیم‌ها در ساخت ساختمان انتخاب نوع اسکلت است. مخصوصا اگر زمین در منطقه‌ای زلزله‌خیز قرار داشته باشد. اسکلت فلزی و بتنی هر دو می‌توانند مقاومت مناسبی در برابر زلزله داشته باشند اما از نظر وزن، شکل‌پذیری، نحوه اجرا و جذب انرژی زلزله تفاوت‌هایی دارند. برای بررسی مقاومت مصالح ساختمانی در برابر زلزله باید علاوه بر نوع اسکلت ویژگی‌های مکانیکی فولاد، بتن و نحوه ترکیب آن‌ها در سازه را نیز در نظر گرفت. در ادامه ویژگی‌های هر دو اسکلت بررسی می‌کنیم.

اسکلت فلزی با وزن کمتر انرژی زلزله را بهتر جذب می‌کند

اسکلت فلزی به دلیل استفاده از فولاد وزن کمتری نسبت به بسیاری از سازه‌های بتنی دارد. وزن کمتر ساختمان باعث کاهش نیروی زلزله وارد شده به سازه می‌شود. از طرف دیگر فولاد خاصیت شکل‌پذیری بالایی دارد. یعنی می‌تواند در زمان زلزله تغییر شکل کنترل‌ شده داشته باشد و بخشی از انرژی وارد شده را جذب کند بدون اینکه بلافاصله دچار شکست شود. البته کیفیت جوشکاری، اتصالات، محافظت در برابر خوردگی و اجرای صحیح جزئیات سازه‌ای تاثیر مستقیمی بر عملکرد اسکلت فلزی در برابر زلزله دارد.

اسکلت بتنی با اجرای اصولی پایداری بالایی در برابر زلزله دارد

اسکلت بتنی از ترکیب بتن و میلگرد ساخته می‌شود. بتن مقاومت فشاری بالایی دارد و میلگردها وظیفه تحمل نیروهای کششی را بر عهده می‌گیرند. ترکیب این دو ماده سازه‌ای مقاوم و بادوام ایجاد می‌کند که در صورت طراحی و اجرای صحیح عملکرد مناسبی در برابر زلزله خواهد داشت.

با این حال وزن بیشتر سازه بتنی می‌تواند نیروی زلزله وارد شده به ساختمان را افزایش دهد. همچنین کیفیت بتن‌ریزی، آرماتوربندی، عمل‌آوری بتن و رعایت جزئیات اجرایی نقش مهمی در ایمنی این نوع سازه دارند.

نمی‌توان به‌ طور قطعی یکی از این دو سیستم را مقاوم‌تر دانست. هر دو در صورت طراحی مهندسی، استفاده از مصالح استاندارد و اجرای صحیح می‌توانند عملکرد مناسبی در برابر زلزله داشته باشند. عواملی مانند تعداد طبقات، شرایط خاک، نوع سیستم باربر جانبی، کیفیت اتصالات و رعایت استانداردهای لرزه‌ای در انتخاب نهایی اهمیت دارند.

برای دیوارچینی ساختمان در مناطق زلزله‌خیز بلوک هبلکس بهتر است یا آجر؟

دیوارها به عنوان اجزای غیرسازه‌ای ساختمان در زمان زلزله مستعد ترک‌خوردگی و فروپاشی هستند. انتخاب صحیح متریال دیوار چینی نقش مستقیمی در حفظ جان ساکنان دارد:

• آجر سنتی: آجرهای سنتی وزن زیادی دارند و انعطاف‌پذیری آن‌ها در برابر نیروهای جانبی زلزله محدود است. به همین دلیل در صورت اجرای نامناسب دیوار یا مهار نشدن آن احتمال ترک‌خوردگی و ریزش افزایش پیدا می‌کند. سقوط آجرها نیز می‌تواند آوار سنگینی ایجاد کند و خطر آسیب‌دیدگی افراد را بالا ببرد.

• بلوک هبلکس: بلوک هبلکس به دلیل ساختار متخلخل وزن کمتری نسبت به آجرهای معمولی دارد. این ویژگی باعث می‌شود بار مرده ساختمان و نیروی وارد شده به اسکلت هنگام زلزله کم شود. همچنین هبلکس عایق حرارت و صوت است. البته برای افزایش ایمنی استفاده از ملات مناسب و اجرای اتصالات و مهارهای استاندارد دیوار ضروری است.

بنابراین برای پروژه‌های واقع در مناطق زلزله‌خیز استفاده از بلوک‌های سبک مانند هبلکس به‌ جای آجر سنتی می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد. البته برای افزایش ایمنی ساختمان انتخاب مصالح سبک به‌ تنهایی کافی نیست. دیوارهای غیرسازه‌ای باید به‌ درستی مهار و مقاوم‌سازی شوند تا هنگام زلزله احتمال ترک‌خوردگی، جابجایی و ریزش آن‌ها کاهش یابد. اگر می‌خواهید دیوارهای غیرسازه‌ای ساختمان را با اطمینان بیشتری مقاوم‌سازی کنید انتخاب مقاطع فولادی استاندارد بسیار مهم است. مهران پولاد با تولید تخصصی این مقاطع امکان دسترسی به محصولات مورد نیاز پروژه‌های ساختمانی را فراهم کرده است. برای دریافت مشاوره رایگان و خرید مصالح مقاوم سازی ساختمان از مهران پولاد با شماره‌های 09109107609 و 09193051360 تماس بگیرید و از کارشناسان راهنمایی دریافت کنید.

آیا استفاده از مصالح ساختمانی سبک می‌تواند خسارت زلزله را کاهش دهد؟

سبک‌سازی اصولی ساختمان می‌تواند خسارات ناشی از زلزله را کاهش دهد. طبق قانون دوم نیوتن نیروی زلزله با جرم ساختمان رابطه مستقیم دارد. یعنی هرچه وزن ساختمان کمتر باشد نیروی اینرسی کمتری به آن وارد می‌شود و فشار واردشده به ستون‌ها، تیرها و فونداسیون کاهش می‌یابد.

به همین دلیل استفاده از مصالح سبک و استاندارد در سقف‌ها و دیوارهای غیرسازه‌ای می‌تواند به بهبود عملکرد ساختمان هنگام زلزله کمک کند.

چگونه می‌توان با وال پست و میلگرد بستر از ریزش دیوارها هنگام زلزله جلوگیری کرد؟ 

حتی اگر بهترین بلوک یا آجر را انتخاب کنید دیواری که به اسکلت اصلی متصل و مهار نشده باشد در اولین تکان‌های افقی زلزله فرو می‌ریزد. 

نقش وال‌پست در یکپارچگی دیوار

وال‌پست‌ها اعضای فلزی هستند که با مهار دیوار به سازه از جابجایی و ریزش آن هنگام زلزله جلوگیری می‌کنند. همچنین با تقسیم دیوار به بخش‌های کوچک‌تر عملکرد آن را در برابر نیروهای جانبی بهبود می‌دهند.

نقش میلگرد بستر در تقویت دیوار

میلگرد بستر در لایه‌های افقی ملات دیوار قرار می‌گیرد و با افزایش مقاومت کششی به کاهش ترک‌های ناشی از زلزله و حفظ یکپارچگی دیوار کمک می‌کند. اتصال صحیح آن به وال‌پست نیز در مهار بهتر دیوار موثر است.

در مجموع استفاده از مصالح سبک و استاندارد در کنار اجرای صحیح وال‌پست و میلگرد بستر نقش مهمی در کاهش خسارات زلزله و افزایش ایمنی ساختمان دارد.

جمع‌بندی

ایمنی ساختمان در برابر زلزله فقط وابسته به انتخاب اسکلت فلزی یا بتنی نیست. استفاده از مصالح سبک مانند هبلکس، مهار اصولی دیوارها با وال‌پست و میلگرد بستر و به‌ کارگیری تجهیزات استاندارد همگی در کاهش خسارات و افزایش ایمنی ساختمان نقش دارند.