معدن عرصه جنگ فرسایشی کارفرما با کارگر
شرایط سخت اقتصادی سال‌های اخیر وضعیت معیشتی و رفاهی کارگران را به‌شدت تحت تاثیر قرار داده و پرواضح است این مشکلات برای کارگران معدن پررنگ‌تر از سایر بخش‌ها است.
شرایط سخت اقتصادی سال های اخیر وضعیت معیشتی و رفاهی کارگران را به شدت تحت تاثیر قرار داده و پرواضح است این مشکلات برای کارگران معدن پررنگ تر از سایر بخش ها است.
آنها علاوه بر آنکه رنج سختی کار را به دوش می کشند، به ندرت از حقوق قانونی مثل بهداشت و درمان، حفاظت و ایمنی، امنیت شغلی و مالی و رفاه و امید بهره مند هستند.
زندگی در بند معیشت
رحمت الله سعیدی، نماینده کارگران معدن چشمه پودنه در گفت وگو با صمت با اشاره به شدت گرفتن مشکلات معیشتی کارگران در سال های اخیر، افزود: دستمزد و تامین معیشت خانواده به چالش بزرگ و اساسی کارگران در سال های اخیر بدل شده است. کار در معدن، آن هم معدن زغال سنگ دشواری های بسیاری دارد، با این وجود، کارگرانی که در این بخش مشغول فعالیت هستند، حقوق و مزایای بیشتری ندارند.
وی افزود: کار در معدن زغال سنگ به منزله فعالیت در عمق ۸۰۰ متری زمین است. اغلب معادن زغال کشور از ایمنی لازم برخوردار نیستند؛ بر همین اساس ریسک های متعددی سلامت و جان کارگران را در این بخش تهدید می کند. با این وجود، افراد بسیاری تنها با هدف گذران زندگی آن هم در پایین ترین و نازل ترین سطح ممکن، ناچار به ادامه فعالیت در این بخش هستند. گویی این کارگران برای کسب حداقل دستمزد، با جان خود معامله می کنند.
سعیدی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چرا کارگران معدن زغال سنگ، به فعالیت دیگری مشغول نمی شوند، گفت: تمام این کارگران از سر ناچاری و بیکاری مجبورند به فعالیتی تن دهند که سلامت آنها را تهدید می کند و حداقل نیازهای زندگی آنها و خانواده شان نیز تامین نخواهد شد.
وی در ادامه با اشاره به حقوق و دستمزد دریافتی خود بیان کرد: من به عنوان یک کارگر معدن زغال سنگ با ۳ فرزند، سال گذشته ماهانه ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان درآمد داشته ام.
تلاش کارفرمایان برای کاهش دستمزد
سعیدی با اشاره به اعتراض کارفرمایان به افزایش حقوق مصوب ازسوی شورای عالی کار، گفت: کارگران در تامین حداقلی زندگی خود مانده اند، اما کارفرمایان در پرداخت همین حداقل ها نیز اماواگر می آورند و به دنبال کاهش آن هستند.
این تلاش صاحبان کار برای سرکوب هرچه بیشتر دستمزد در حالی است که آینده فرزندان کارگران رو به نابودی می رود. در ماه های اخیر بعضی از همکارانم، دختران شان را به پیرمردها شوهر داده اند، چراکه از پس تامین زندگی برنمی آمده اند. بدین ترتیب زندگی ما برای نسل ها از دست می رود. وی در پاسخ به سوالی مبنی بر توجه مسئولان منطقه ای یا استانی به کار در معادن، اظهار کرد: مسئولان و دولتمردان هیچ شناختی از معدنکاری و دشواری های آن ندارند. اگر هم مسئولی برای بازدید از معدن بیاید، وارد معدن نمی شود. وقتی از آنها درخواست می کنیم از معدن بازدید کنند تا متوجه شرایط سخت و حتی ناایمن کار در این بخش شوند، می گویند ما نمی توانیم بدون حکم وارد معدن بخش خصوصی شویم. در چنین شرایطی شاهدیم که معادن بخش خصوصی نسبت به هیچ اجحافی پاسخگو نیستند و بدین ترتیب بیشترین کوتاهی نسبت به جان و سلامت کارگران در این بخش می شود.
سعیدی در پایان گفت: سختی کار در معدن به قدری است که تمام کارگران پس از حداکثر ۱۰ سال، سلامت خود را برای همیشه از دست می دهند. کارگرانی هم که به سن بازنشستگی می رسند، عملا از دنیا بازنشسته می شوند.
از دیروز تا امروز
گشتی در اخبار حوزه معدن نمونه هایی عینی از مطالبات معدنکاران را نمایان می کند؛ مطالباتی که مربوط به دیروز و امروز نیست و سابقه ای طولانی دارد و در رأس آنها موضوع امنیت شغلی و افزایش دستمزد قرار دارد.
به عنوان مثال فاطمه السادات حسینی از مطلعان مطالبات کارگری شمال کرمان گفت: یکسان سازی حقوق معادن خصوصی با معادن دولتی، رفع تبعیض دستمزد کارگران معدنی نسبت به سایر مشاغل، امنیت شغلی و عقد قرارداد دائم، کوتاه کردن دست دلالان از صنعت زغال سنگ، افزایش دستمزد به حدی که کفاف زندگی کارگران را بدهد، پرداخت حق بیمه کارگران و اجرای طرح طبقه بندی مشاغل از مهم ترین مطالبات افراد این بخش
است.
وی با اشاره به اینکه بحث دیگر کارگران لازم الاجرا بودن طرح طبقه بندی مشاغل است، ادامه داد: در ماده ۴۸ قانون کار تاکید شده طرح طبقه بندی مشاغل لازم الاجراست و براساس این ماده جلوی هرگونه بهره کشی گرفته می شود و کارفرما موظف است براساس ارزیابی ها طرح طبقه بندی مشاغل را اجرا کند.
امنیت و قراردادها
حسینی افزود: کارگران هیچ لوازم ایمنی ندارند. مهم ترین لوازم ایمنی برای کارگران ماسک و لباس است، اما ناظری برای سنجش سطح ایمنی کارگران و معادن وجود ندارد. این کارگرانی از یک دست لباس برای طولانی مدت استفاده می کنند.
وی افزود: اگر حادثه ای هنگام کار در معادن به وقوع بپیوندد، مرکزی خاص برای طی مراحل درمانی وجود ندارد.
این کنشگر اجتماعی با بیان اینکه پیمانکاران قراردادهای کوتاه مدت با کارگران می بندند، گفت: کارگران از عقد قراردادهای کوتاه مدت گله دارند و همیشه در اضطراب و دلهره هستند که هر وقت پیمانکار اراده کند، باید بروند و چنانچه دچار حادثه شوند، اخراج می شوند.
اجرای تمام بندهای قانون
وی با اشاره به اینکه در فیش حقوقی کارگران تمام بندهایی که باید در حقوق شان لحاظ شود، وجود ندارد، گفت: بیمه آنها با وزارت کار است و یکسری بندهایی که در قانون وزارت کار موجود است، شامل حال کارگران نشده است. این بندها شامل بیمه، حق مسکن، حق اولاد و خواربار است که بسیاری از کارگران آن را دریافت نمی کنند.
سخن پایانی
یکی از اساسی ترین پایه های توسعه کشور، نیروی کار است اما مسائل و مشکلات کارگران در برنامه های توسعه ایران تعریف و جایگاه مناسبی ندارد. این بی توجهی، نیروی کار را گرفتار چرخه ای فرساینده می کند که آثار و نتایج زیانبار آن در عرصه اجتماعی، اقتصادی و امنیتی آشکار خواهد شد و چشم بستن بر این آسیب راه مناسبی برای درمان آن نیست.
