جزئیات توافق احتمالی؛ ۱۴ بند در یک صفحه

به گزارش پایگاه‌های خبری آکسیوس و رویترز، ایران و آمریکا به نزدیک‌ترین نقطه توافق از زمان آغاز جنگ در اسفند ۱۴۰۴ رسیده‌اند. بر اساس این گزارش‌ها، یک یادداشت تفاهم یک‌صفحه‌ای شامل ۱۴ بند در حال نهایی شدن است که چارچوب پایان جنگ و آغاز مذاکرات تفصیلی را تعیین می‌کند.

محورهای اصلی این تفاهم‌نامه عبارتند از:

۱. توقف غنی‌سازی اورانیوم توسط ایران: آمریکا خواهان توقف ۲۰ ساله و ایران خواهان ۵ سال است. منابع خبری از توافق بر سر ۱۲ تا ۱۵ سال خبر می‌دهند.

۲. لغو تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های ایران: آزادی میلیاردها دلار از دارایی‌های مسدود شده ایران در ازای تعهدات هسته‌ای.

۳. بازگشایی تدریجی تنگه هرمز: رفع محدودیت‌های اعمال‌شده از سوی ایران و پایان محاصره دریایی آمریکا ظرف ۳۰ روز.

۴. خروج اورانیوم غنی‌شده از ایران: در یکی از حساسترین بندها، ایران ممکن است با انتقال اورانیوم با غنای بالا به خارج از کشور، از جمله احتمال انتقال به خاک آمریکا، موافقت کند.

۵. بازرسی‌های گسترده: پذیرش بازرسی‌های سرزده سازمان ملل و نظارت بر تأسیسات هسته‌ای.

واکنش رسمی ایران؛ تاکید بر «پایان جنگ» نه مذاکرات هسته‌ای

در حالی که رسانه‌های خارجی از پیشرفت مذاکرات خبر می‌دهند، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران هرگونه گفت‌وگو درباره جزئیات هسته‌ای را تکذیب کرده است. اسماعیل بقائی با تأکید بر اینکه «برنامه ایران منحصراً بر پایان جنگ متمرکز است»، افزود: «هیچ جزئیات هسته‌ای در برنامه ۱۴ ماده‌ای ایران وجود ندارد».

بر اساس اعلام وزارت خارجه، برنامه ۱۴ ماده‌ای ایران شامل تضمین‌های عدم تعرض، خروج نیروهای نظامی آمریکا از اطراف ایران، لغو محاصره دریایی، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده، پرداخت غرامت و پایان جنگ در تمام جبهه‌ها از جمله لبنان است.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز در سفر به چین تأکید کرده است که تهران خواهان «توافقی عادلانه و جامع» است.

توقف «پروژه آزادی»؛ نشانه پیشرفت یا عقب‌نشینی؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، بامداد چهارشنبه از توقف طرح نظامی «پروژه آزادی» در تنگه هرمز خبر داد؛ طرحی که فقط ۲۴ ساعت قبل آغاز شده بود. ترامپ در شبکه اجتماعی خود نوشت: «با توجه به درخواست پاکستان و دیگر کشورها و پیشرفت بزرگی که به سمت توافق نهایی با ایران حاصل شده، پروژه آزادی برای مدت کوتاهی متوقف می‌شود تا ببینیم می‌شود توافق را نهایی کرد یا خیر»-9.

منابع آگاه به آکسیوس گفته‌اند که این تصمیم مستقیماً بر اساس پیشرفت در مذاکرات پشت پرده اتخاذ شده است.

کارشکنی احتمالی تندروها در تهران و واشنگتن

با وجود خوش‌بینی رسانه‌ها از نزدیک شدن به توافق، موانع جدی پیش روست:

در ایران: منابع خبری از دوگانگی در رهبری ایران خبر می‌دهند. تندروهای سپاه پاسداران با طرح «مذاکرات تحقیرآمیز» مخالفند و خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه، توقف پروژه آزادی را «عقب‌نشینی ترامپ» توصیف کرده است.

در آمریکا: مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ضمن تأکید بر پیچیدگی فنی مذاکرات، نسبت به «ثبات تصمیم‌گیری در میان برخی رهبران نامتعقل ایران» ابراز تردید کرده است.

چشم انداز پیش رو

کارشناسان معتقدند در صورت نهایی شدن این تفاهم‌نامه، یک دوره ۳۰ روزه برای مذاکرات جزئی‌تر در اسلام‌آباد یا ژنو آغاز خواهد شد. در این مدت، محدودیت‌های ایران بر کشتیرانی و محاصره دریایی آمریکا به تدریج لغو می‌شود.

با این حال، مقامات آمریکایی هشدار داده‌اند که اگر مذاکرات ۳۰ روزه به نتیجه نرسد، نیروهای آمریکایی قادر به بازگرداندن محاصره یا از سرگیری اقدامات نظامی خواهند بود. کارشناسان این وضعیت را «توقف جنگ بدون حل ریشه‌ای مسائل» توصیف می‌کنند که خطر بازگشت درگیری را پنهان نگه داشته است.