تقابل نظامی در تنگه هرمز

روز دوشنبه ۱۴ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵، تنگه هرمز شاهد یکی از سنگین‌ترین درگیری‌های نظامی از زمان اعلام آتش‌بس در ۱۹ فروردین بود. بر اساس گزارش رسانه‌های بین‌المللی، دو ناوشکن نیروی دریایی آمریکا به نام‌های «یواس‌اس تراکستون» (USS Truxtun) و «یواس‌اس میسون» (USS Mason) تلاش کردند از این آبراه استراتژیک عبور کنند .

نیروی دریایی ارتش جمهوری اسلامی ایران بلافاصله با مشاهده این ناوشکن‌ها، ابتدا اخطار رادیویی صادر کرد. منابع ایرانی گزارش داده‌اند که ناوشکن‌های آمریکایی با خاموش کردن رادارهای خود قصد نزدیک شدن به تنگه هرمز را داشتند که بلافاصله کشف شدند. پس از بی‌توجهی آمریکایی‌ها به اخطار اولیه، نیروی دریایی ایران با شلیک تیر اخطار با استفاده از موشک‌های کروز، راکت و پهپادهای رزمی در حوالی شناورهای دشمن، هشدار نهایی را صادر کرد.

مقامات دفاعی آمریکا به رسانه‌ها اعلام کردند که ایران در «رگباری مستمر» از قایق‌های تندرو، موشک‌ها و پهپادها علیه این دو ناوشکن استفاده کرده است -2. با این حال، به رغم شدت حملات، پنتاگون تأکید کرده است که هیچ‌یک از شناورهای آمریکایی مورد اصابت قرار نگرفته‌اند .

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در واکنش به این تحولات به شبکه فاکس نیوز گفت: «اگر ایران به کشتی‌های آمریکایی حمله کند، از روی زمین محو خواهند شد» . ترامپ همچنین ادعا کرد که نیروهای آمریکایی «هفت قایق تندروی ایرانی» را سرنگون کرده‌اند و از کره جنوبی خواست به عملیات «پروژه آزادی» بپیوندد . با این حال، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی این ادعاها را کاملاً تکذیب کرده و آن را «دروغ محض» خوانده است .

شکست «پروژه آزادی» آمریکا از نگاه ایران

«پروژه آزادی» (Project Freedom) ابتکاری است که دونالد ترامپ روز یکشنبه از آن رونمایی کرد. بر اساس اعلام کاخ سفید، هدف این عملیات بشردوستانه، خارج کردن حدود ۲۰۰۰ کشتی تجاری و نفتکش و ۲۰ هزار خدمه سرگردان در خلیج فارس از منطقه تنگه هرمز عنوان شده است . نیروی سنتکام برای اجرای این طرح، ۱۵ هزار نظامی، ناوشکن‌های مجهز به موشک‌های هدایت‌شونده و بیش از ۱۰۰ فروند هواپیما را به کار گرفته است .

با این حال، داده‌های میدانی و گزارش‌های مستقل نشان می‌دهد که این پروژه با شکست کامل مواجه شده است. بررسی‌های تصاویر ماهواره‌ای و سامانه‌های ردیابی دریایی حکایت از آن دارد که هیچ کشتی تجاری نتوانسته از تنگه هرمز عبور کند . حتی مؤسسه تحقیقاتی HFI Research که داده‌های بازار نفت و گاز را بررسی می‌کند، در گزارشی تأکید کرده است: «هیچ کشتی حتی تلاش نمی‌کند عبور از تنگه هرمز را آزمایش کند».

ابتکار عمل و کنترل این آبراه استراتژیک همچنان در اختیار ایران است . گزارش‌های سازمان تجارت دریایی انگلستان نشان می‌دهد که در تنها حدود یک ساعت، سه شناوری که به هشدارهای ایران بی‌توجهی کردند مورد هدف قرار گرفتند. همچنین یک نفتکش اماراتی مرتبط به شرکت «ادنوک» (ADNOC) نیز هدف حمله قرار گرفته است .

نکته قابل توجه دیگر، عبور شناورهای مرتبط با ایران از تنگه هرمز است. بر اساس اطلاعات ردیابی دریایی، در روز گذشته دست‌کم سه شناور ایرانی با نام‌های «دریا»، «زاویا» و «نوح گس» موفق به عبور از تنگه هرمز شده و وارد آب‌های بین‌المللی شدند. این واقعیت میدانی نشان می‌دهد که کشتی‌های مرتبط با ایران می‌توانند از تنگه هرمز عبور کنند، در حالی که کشتی‌های مرتبط با کشورهای متخاصم چنین امکانی ندارند.

بلومبرگ نیز در گزارشی تأکید کرده که تنگه هرمز «تقریباً خالی از حرکت کشتی‌ها» است و خدمه کشتی‌ها پیامی صوتی دریافت کرده‌اند که در آن نسبت به «مرزهای جدید با نظارت سپاه پاسداران» هشدار داده شده است -4. صدها کشتی در نزدیکی دبی تجمع کرده‌اند و جرأت نزدیک شدن به تنگه هرمز را ندارند.

حمله موشکی و پهپادی ایران به بندر فجیره

در تداوم راهبرد فشار حداکثری بر متحدان منطقه‌ای آمریکا، ایران روز دوشنبه حملات گسترده موشکی و پهپادی را علیه امارات متحده عربی ترتیب داد. وزارت دفاع امارات اعلام کرد که پدافند هوایی این کشور با ۱۲ فروند موشک بالستیک، ۳ فروند موشک کروز و ۴ فروند پهپاد که از سمت ایران شلیک شده‌اند، مقابله کرده است .

مهم‌ترین هدف این حملات، بندر فجیره در کرانه شرقی امارات بود. دفتر اطلاع‌رسانی دولت فجیره تأیید کرد که منطقه نفتی این بندر بر اثر حمله پهپادی ایران دچار آتش‌سوزی گسترده شده است . منابع خبری گزارش داده‌اند که سه تبعه هندی در این حادثه زخمی شده‌اند .

اهمیت استراتژیک بندر فجیره در این است که این بندر در کرانه دریای عمان و خارج از محدوده تنگه هرمز قرار دارد. خط لوله‌ای که از میادین نفتی ابوظبی به فجیره می‌رود، به امارات اجازه می‌دهد بدون نیاز به عبور از تنگه هرمز (که تحت کنترل ایران است)، نفت خود را صادر کند. حمله به فجیره پیام روشنی از سوی ایران دارد: هیچ مسیر جایگزینی برای دور زدن کنترل ایران بر تنگه هرمز وجود ندارد.

امارات متحده عربی این حملات را «تشدید خطرناک» و «تجاوز غیرقابل قبول» خوانده و حق پاسخگویی را برای کشورش محفوق دانسته است . قیمت نفت برنت نیز بلافاصله پس از گزارش حمله به فجیره با جهش ۵ درصدی به بیش از ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسید .

شکست محاصره دریایی آمریکا و چشم‌انداز آینده

علاوه بر شکست در بازگشایی تنگه هرمز، آمریکایی‌ها در عملیات محاصره دریایی بنادر جنوب ایران نیز موفق عمل نکرده‌اند. بر اساس برآوردهای منابع آمریکایی نظیر «Tanker Trackers»، از ابتدای ماه آوریل ۱۶ نفتکش ایرانی از تنگه هرمز عبور کرده‌اند. همچنین داده‌های مؤسسه ورتکسا نشان می‌دهد که در ۱۰ روز ابتدایی محاصره آمریکا، درآمد ایران از صادرات نفت حدود ۹۱۰ میلیون دلار برآورد می‌شود.

به نظر می‌رسد آمریکایی‌ها از تجربه تلخ «جنگ نفتکش‌ها» در دهه ۸۰ میلادی درس نگرفته‌اند. در آن جنگ که حدود سه سال به طول انجامید، آمریکایی‌ها علی‌رغم پرداخت هزینه گزاف و آسیب دیدن بخشی از تجهیزاتشان، تنها موفق به عبور حدود ۳۲۰ کشتی از تنگه هرمز شدند. در شرایط فعلی، بیش از هزاران کشتی و ۲۰ هزار خدمه در خلیج فارس سرگردان هستند و ادعای بازگشایی تنگه هرمز توسط آمریکا، یک ادعای کاملاً خیالی به نظر می‌رسد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در واکنش به تحولات اخیر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «حوادث تنگه هرمز روشن می‌کند که هیچ راه‌حل نظامی برای یک بحران سیاسی وجود ندارد» . وی همچنین با اشاره به میانجی‌گری پاکستان، هشدار داد که آمریکا باید مراقب باشد تا توسط «بدخواهان» به باتلاق جدیدی کشیده نشود.

همزمان با این تحولات میدانی، آمریکا تلاش دیپلماتیک خود را برای اخذ قطعنامه علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل متحد آغاز کرده است. مایک والتز، مشاور امنیت ملی آمریکا، اعلام کرده است که این قطعنامه با همکاری بحرین و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تدوین خواهد شد.

با این حال، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که برخلاف ادعای آمریکا مبنی بر «کنترل مطلق» بر تنگه هرمز، ابتکار عمل و کنترل واقعی این آبراه استراتژیک همچنان در دستان ایران است . مقاومت و ایستادگی نیروهای مسلح ایران در برابر قدرتمندترین ناوگان دریایی جهان، بار دیگر ثابت کرد که امنیت منطقه تنها با حضور و هماهنگی قدرت‌های بومی تأمین می‌شود و هیچ قدرت فرامنطقه‌ای قادر نیست برخلاف اراده ملت ایران، اراده خود را در خلیج فارس و تنگه هرمز تحمیل کند.