جادوی توافق
بازارهای ایران در سوم خرداد ۱۴۰۵ یکی از تندترین چرخشهای خود را ثبت کردند، چرخشی که با یک مصوبه اقتصادی یا تغییر نرخ بهره یا دخالت مستقیم در قیمتها شروع نشد.
موتور اصلی خبرهای مربوط به افزایش احتمال توافق بود. خبری که کافی بود تا ذهن معاملهگران در چند ساعت از پناهگاهمحوری به ریسکپذیری تغییر کند. دلار تا ۱۷۰ هزار و ۵۰ تومان عقب نشست و تتر روی ۱۶۹ هزار و ۵۰۴ تومان ایستاد. همزمان طلا و سکه وارد مسیر نزولی شدند و وزن انتظارات تورمی در قیمتها سبکتر شد. در سوی دیگر، بورس تهران به صحنه هجوم نقدینگی تبدیل شد؛ شاخص کل با رشد ۶۵ هزار و ۹۴۸ واحدی به ۳ میلیون و ۸۹۷ هزار و ۷۱۹ واحد رسید و شاخص هموزن ۲.۳۵ درصد جهش کرد. تقریبا همه نمادها صف خرید شدند و خروج پول از صندوقهای درآمد ثابت باعث شد بازار پیش از قطعی شدن هر توافقی اثر آن را پیشخور کند.
واکنش سنگین بازارها به اخبار
اتفاق سوم خرداد یک تغییر جهت دستهجمعی بود. در بازارهایی که مدتها با ترس، احتیاط، انتظارات تورمی و سایه ریسکهای بیرونی حرکت میکردند، ناگهان یک خبر توانست چینش بازی را عوض کند. قیمت دلار روی ۱۷۰ هزار و ۵ تومان نشست و تتر که معمولا سریعتر و حساستر از بازار نقدی به اخبار واکنش نشان میدهد، تا ۱۶۹ هزار و ۵۴ تومان پایین آمد. همین فاصله میان دلار و تتر نشان داد که بازار ارز در لحظه انتشار خبر بیشتر درگیر انتظار کاهش شده تا تقاضای تازه.
در بازار طلا نیز عقبنشینی قابل مشاهده بود. اونس جهانی طلا روی ۴۵۹.۶۷ دلار قرار داشت، اما در بازار داخلی عامل تعیینکننده فقط اونس نبود؛ نرخ ارز ضربه اصلی را زد. طلای ۱۸ عیار به 18 میلیون و 400 هزار تومان رسید و طلای ۲۴ عیار روی ۲۳ میلیون و ۸۵۲ هزار تومان ایستاد. سکه امامی ۱۸۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، سکه تمام بهار آزادی ۱۸۳ میلیون تومان، نیمسکه ۹۵ میلیون تومان و ربعسکه ۵۲ میلیون تومان قیمت خوردند. نقره نیز با نرخ ۴۶۷ هزار و ۲۶ تومان معامله شد.
اما نکته مهمتر این بود که بازار فهمید وزن خبر تازه از وزن ترسهای قبلی بیشتر شده است. در چنین لحظههایی، معاملهگر دیگر فقط قیمت امروز را نمیبیند آینده احتمالی را قیمتگذاری میکند و در نتیجه سوم خرداد روز قیمتگذاری یک سناریوی تازه بود.
دلار عقب رفت
بازار ارز همیشه نخستین جایی است که به تغییر انتظارات واکنش نشان میدهد چراکه سادهترین زبان را برای بیان ترس و امید دارد. وقتی ریسک بالا میرود، دلار جلو میزند، وقتی افق آرامتر میشود، دلار عقب مینشیند. خبرهای مربوط به توافق دقیقا همین کانال روانی را فعال کرد. کاهش نرخ دلار به محدوده ۱۷۰ هزار تومان نشانه تغییر موقعیت خریداران و فروشندگان است. خریدارانی که تا دیروز با عجله وارد بازار میشدند امروز مکث کردند. فروشندگانی که منتظر قیمتهای بالاتر بودند، به عرضه نزدیکتر شدند. نتیجه کاهش فشار تقاضا و شکستن فضای هیجانی بود.
تتر هم در این میان نقش دماسنج فوری بازار را بازی کرد. نرخ ۱۶۹ هزار و ۵۴ تومانی تتر یعنی بازار آنلاین و معاملهگران سریعتر سیگنال افت را زودتر دریافت کردهاند. وقتی تتر از دلار نقدی پایینتر یا نزدیکتر معامله میشود یعنی انتظارات کاهشی دست بالا را پیدا کرده است.
اما نکته اصلی اینجاست که بازار ارز هنوز وارد آرامش قطعی نشده و وارد فاز بازنگری شده است. یعنی معاملهگران در حال محاسبهاند که اگر خبرها ادامهدار باشد، سقفهای قبلی دیگر به این سادگی قابل دفاع نیستند.
طلا و سکه؛ ریزش از نقطهای که امن بود!
طلا در ماههای پرریسک، پناهگاه کلاسیک سرمایه است اما وقتی ریسکهای انتظاری کاهش پیدا میکند، همین پناهگاه میتواند به محل خروج تبدیل شود. بازار طلای سوم خرداد دقیقا چنین تصویری داشت. نرخ طلای ۱۸ عیار در سطح 18 میلیون و 400هزار تومان و طلای ۲۴ عیار در ۲۳ میلیون و ۸۵۲ هزار تومان نشان داد که اثر کاهش ارز، سنگینتر از مقاومت ذهنی معاملهگران طلا بوده است. سکه نیز شرایط مشابهی داشت. سکه امامی در ۱۸۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، تمام بهار آزادی در ۱۸۳ میلیون تومان، نیمسکه در ۹۵ میلیون تومان و ربعسکه در ۵۲ میلیون تومان ایستادند. این اعداد نشانه خروج بخشی از هیجان از بازاری هستند که تا مدتها با ترکیب دلار، تورم انتظاری و نااطمینانی تغذیه میشد.
سکه همیشه بیش از طلای خام، بار روانی دارد؛ چون حباب، انتظارات و تقاضای سرمایهای در آن پررنگتر است. وقتی خبر توافق روی میز میآید، اولین بخشهایی که آسیب میبینند، همین حبابها هستند. حباب یعنی پولی که برای ترس پرداخت شده و وقتی ترس عقب مینشیند بازار حاضر نیست همان اضافهبها را ادامه دهد.
در واقع خبر توافق باعث شد بخشی از سرمایهگذاران از خود بپرسند: اگر دلار دیگر موتور اصلی رشد نباشد چرا باید طلا و سکه را در این قیمتها نگه داشت؟
بورس؛ صف خرید در ۹۹ درصد بازار
بورس تهران در روز یکشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۵ دومین روز کاملا سبز خود را پشت سر گذاشت. روزی که شدت تقاضا آنقدر بالا بود که عملا ۹۹ درصد نمادهای قابل معامله در مدار مثبت قرار گرفتند و بخش بزرگی از بازار در صف خرید قفل شد. این فقط یک رشد معمولی شاخص نبود و بازار سهام یکی از کمسابقهترین روزهای خود را تجربه کرد، روزی که خریدار فراوان بود و فروشنده جدی بهسختی پیدا میشد.
بررسی آمار معاملات تا ساعت ۱۰: ۱۵ صبح نشان میداد از میان تمام نمادهای قابل معامله، فقط ۳ نماد در محدوده منفی قرار داشتند و باقی نمادها همگی مثبت معامله میشدند. به بیان سادهتر، بازار تقریبا یکدست سبز بود؛ نه سبزی آرام و کمجان بلکه سبزی پرهیجان صف خرید. تعداد صفهای خرید به حدود ۷۰۰ نماد رسید و تنها ۲ نماد در صف فروش قرار داشتند؛ آماری که نشان میداد موج تقاضا تقریبا تمام تالار شیشهای را دربر گرفته است.
شاخص کل بورس نیز در همین فضا با رشد ۶۵ هزار و ۹۴۸ واحدی، معادل ۱.۷۲ درصد، به سطح ۳ میلیون و ۸۹۷ هزار و ۷۱۹ واحد رسید. شاخص کل هموزن حتی قویتر ظاهر شد و با جهش ۲۳ هزار و ۴۳۹ واحدی، معادل ۲.۳۵ درصد تا ارتفاع یک میلیون و ۲۲ هزار واحد بالا رفت.
در سمت سفارشها نیز تصویر بازار کاملا غیرعادی بود. حدود ۳۰ همت پول در صف خرید سهام نشسته بود و ارزش سفارشهای خرید به بیش از ۳۰ هزار و ۵۸۹ میلیارد تومان رسید. در حالی که ارزش سفارشهای فروش فقط حدود ۳۷۱ میلیارد تومان بود. این اختلاف سنگین تصویر روشن روز تاریخی بورس بود؛ بازار نه فقط مثبت، بلکه تشنه خرید بود. بازاری که مدتها زیر فشار ریسک، بیاعتمادی و خروج نقدینگی مانده بود با یک تغییر در چشمانداز، ناگهان به مقصد اصلی پول تبدیل شد و سوم خرداد بورس از حاشیه به متن برگشت.
چرا توافق، بورس را بیشتر از همه تکان داد؟
دلار و طلا در فضای نااطمینانی محل ذخیره ارزش میشوند اما بورس از کاهش ریسک، بهبود افق سودآوری، افت انتظارات تورمی مخرب و افزایش امید به ثبات اقتصادی سود میبرد. وقتی بازار احتمال بهبود روابط اقتصادی، کاهش فشارهای مبادلاتی، آرامتر شدن بازار ارز و کاهش هزینههای ریسک را در ذهن خود پررنگ میکند، شرکتها دوباره قابل تحلیلتر میشوند. نرخ ارز افسارگسیخته شاید برای برخی صنایع صادراتی در ظاهر جذاب باشد اما بیثباتی شدید برای کل بازار سرمایه سم است. بورس بیش از آنکه عاشق دلار گران باشد به چشمانداز قابل پیشبینی نیاز دارد. از همینجا میتوان فهمید چرا شاخص هموزن رشد بیشتری داشت. پول به سمت کلیت بازار حرکت کرد و این یعنی معاملهگران در حال خرید ایده کاهش ریسک و بازگشت امکان تحلیل بودند.
در حقیقت بازار در روز سوم خرداد در حال واکنش اولیه بود، واکنشی تند، سریع و پرحجم به خبری که مسیر انتظارات را تغییر داد.
نگاهی اساسی به بازار سوم خرداد
اگر بخواهیم تصویر روز گذشته را در یک جمله خلاصه کنیم، باید گفت: پول از پناهگاهها بیرون آمد و به سمت ریسک رفت. دلار و تتر عقب نشستند، طلا و سکه سبک شدند، صندوقهای درآمد ثابت خروج پول را دیدند و بورس با صفهای خرید سنگین، میدان اصلی ورود نقدینگی شد.
خبر توافق حتی پیش از آنکه اثر عملی خود را در ترازنامه شرکتها یا متغیرهای کلان نشان دهد، انتظارات را جابهجا کرد. نکته مهم این است که این تغییر جهت، همزمان در چند بازار رخ داد. وقتی ارز، طلا، سکه، صندوق درآمد ثابت و سهام همزمان واکنش نشان میدهند یعنی یک متغیر بزرگتر در حال اثرگذاری است؛ تغییر انتظارات عمومی نسبت به آینده اقتصادی.
سخن پایانی
سوم خرداد روزی بود که بازارها نشان دادند بیش از آنکه منتظر امضا باشند به احتمالها واکنش نشان میدهند. خبرهای مربوط به توافق هنوز برای تبدیل شدن به واقعیت اقتصادی، مسیر و زمان میخواهند اما بازار سرمایه، ارز و طلا منتظر پایان مسیر نماندند. دلار و تتر سیگنال عقبنشینی دادند، طلا و سکه از تب انتظارات افتادند و بورس با صفهای خرید گسترده برنده نخست این چرخش شد.
با این حال هیجان سوم خرداد برای ماندگار شدن به تاییدهای بعدی در خبرها، سیاستگذاری اقتصادی و جریان واقعی نقدینگی نیاز دارد. اگر خبرها ادامهدار و قابل اتکا باشند، بورس میتواند مقصد جدیتری برای پولهای خارجشده از بازارهای موازی شود اما در صورتی که فضا دوباره مبهم شود، میتواند با همان سرعت مسیرش را عوض کند.
