در این بخشنامه، نرخ پایه یورو برای محاسبه حقوق ورودی کالاها با افزایشی قابل توجه روبه‌رو شده؛ تغییری که می‌تواند بر هزینه واردات طیف وسیعی از کالاها اثر بگذارد. با این حال، شرایط خاص بازار خودرو در ماه‌های اخیر باعث شده برخی کارشناسان معتقد باشند حتی در صورت افزایش هزینه‌های واردات، اثر آن در کوتاه‌مدت الزاماً به شکل افزایش محسوس قیمت‌ها در بازار دیده نخواهد شد.

نگرانی از گرانی خودروهای وارداتی

بر اساس این بخشنامه که به‌تازگی به گمرکات کشور ابلاغ شده، نرخ مبنای یورو در محاسبات گمرکی از حدود ۷۵ هزار به حدود ۱۵۵ هزار تومان افزایش یافته است. این تغییر به معنای دو برابر شدن نرخ پایه ارزی در محاسبه حقوق ورودی کالاهاست؛ موضوعی که به‌طور طبیعی نگرانی‌هایی را درباره افزایش قیمت کالاهای وارداتی، از جمله خودرو، ایجاد کرده است.

در تجارت خارجی، حقوق و عوارض گمرکی بر اساس ارزش ارزی کالاها محاسبه می‌شود. به همین دلیل، هرگونه افزایش در نرخ ارز مبنای گمرکی می‌تواند هزینه واردات را بالا ببرد و در نهایت بر قیمت تمام‌شده کالاها در بازار داخلی اثر بگذارد. خودروهای وارداتی نیز از این قاعده مستثنی نیستند و تغییر در نرخ مبنا می‌تواند بر هزینه ورود آنها به کشور اثرگذار باشد. با این حال، بررسی وضعیت فعلی بازار خودرو نشان می‌دهد، عوامل دیگری نیز در تعیین قیمت‌ها نقش دارند؛ عواملی مانند حجم معاملات، قدرت خرید مصرف‌کنندگان و میزان عرضه در بازار. در شرایطی که بازار با رکود قابل توجهی روبه‌روست، حتی افزایش هزینه‌ها نیز ممکن است بلافاصله خود را در قیمت‌های بازار نشان ندهد.

سکوت در بازار خودرو

 بررسی‌های میدانی از بازار خودرو نیز حکایت از آن دارد که بازار در هفته‌های اخیر با کم‌تحرکی قابل توجهی روبه‌رو بوده است. بسیاری از نمایشگاه‌های خودرو فعالیت محدودی دارند و حجم معاملات نسبت به دوره‌های عادی بازار به شکل محسوسی کاهش یافته است. در چنین فضایی، تعیین قیمت‌ها بیش از آنکه تابع اخبار اقتصادی باشد، تحت تأثیر سطح تقاضا و میزان حضور خریداران در بازار قرار دارد. در همین زمینه مسیح فرزانه، کارشناس بازار خودرو با اشاره به بخشنامه جدید گمرکی به «ایران» می‌گوید: «مبنای محاسبه حقوق ورودی کالاها اکنون بر اساس متوسط نرخ معاملات ارز در مرکز مبادله تعیین شده است.» به گفته او، «همین تغییر باعث شده نرخ مبنای یورو در محاسبات گمرکی از حدود ۷۵ هزار تومان به حدود ۱۵۵ هزار تومان برسد؛ رقمی که در عمل افزایش ۱۰۰ درصدی را نشان می‌دهد.» او تأکید می‌کند، اثر این تغییر تنها محدود به بازار خودرو نیست و تمام کالاهایی که از مسیرهای رسمی گمرکی وارد کشور می‌شوند تحت تأثیر آن قرار خواهند گرفت. به بیان دیگر، افزایش نرخ مبنای ارز گمرکی می‌تواند هزینه واردات بسیاری از کالاها را افزایش دهد؛ هرچند نحوه انتقال این افزایش هزینه به بازار به شرایط عرضه و تقاضا بستگی دارد.

بررسی وضعیت فصلی بازار خودرو

فرزانه با اشاره به وضعیت فصلی بازار خودرو در این باره توضیح می‌دهد: «بازار در فروردین‌ماه معمولاً با رکود همراه است. در این دوره به دلیل تعطیلات نوروزی و کاهش فعالیت‌های اقتصادی، حجم معاملات کاهش پیدا می‌کند و قیمت‌ها نیز معمولاً تغییر محسوسی نسبت به پایان سال قبل ندارند.»

تفاوت بازار خودرو با سال‌های گذشته

 با این حال، به گفته او، شرایط امسال با سال‌های گذشته تفاوت‌هایی دارد. همزمانی تعطیلات نوروز با فضای پرتنش منطقه‌ای و نگرانی‌های امنیتی باعث شده بازار خودرو بیش از گذشته در سکوت فرو برود. او می‌گوید: «در حال حاضر بسیاری از نمایشگاه‌های خودرو عملاً فعالیت محدودی دارند و حتی ویترین برخی از آنها خالی به نظر می‌رسد.» به گفته فرزانه، «در مواردی صاحبان نمایشگاه‌ها خودروهای خود را به دلایل احتیاطی در پارکینگ‌ها یا مکان‌هایی دورتر از محل نمایشگاه نگهداری می‌کنند. همین مسأله نیز باعث شده ظاهر بازار نسبت به سال‌های گذشته خلوت‌تر و کم‌تحرک‌تر باشد.» این کارشناس بازار خودرو معتقد است: «حجم معاملات در شرایط فعلی به حداقل رسیده است.» به گفته او، رکود موجود باعث شده تعداد فروشندگان در بازار بیشتر از خریداران باشد و حتی در برخی موارد می‌توان گفت خریدار جدی در بازار حضور ندارد.

کاهش قیمت وارداتی‌ها در سال جدید

 در چنین فضایی، برخی فروشندگان برای تبدیل دارایی خود به نقدینگی حاضر به تعدیل قیمت‌ها شده‌اند. به همین دلیل، در برخی مدل‌ها، به‌ویژه در بخش خودروهای وارداتی، قیمت‌ها نسبت به ماه‌های گذشته با کاهش یا تعدیل همراه بوده است. مسیح فرزانه تأکید می‌کند: «کاهش قدرت خرید یکی از عوامل اصلی رکود فعلی بازار است.» به گفته او، «وقتی حجم نقدینگی در دست مصرف‌کنندگان کاهش پیدا می‌کند، خرید کالاهایی مانند خودرو که نیازمند هزینه قابل توجهی هستند معمولاً به تعویق می‌افتد.» با این حال، او پیش‌بینی می‌کند: «پس از عبور از شرایط خاص ابتدای سال، بازار ممکن است به‌تدریج واکنش خود را به تغییرات اقتصادی نشان دهد.»

به گفته این کارشناس، «اگر فعالان بازار با کاهش عرضه یا اختلال در ورود خودروهای جدید روبه‌رو شوند، احتمال افزایش قیمت‌ها در ادامه سال وجود خواهد داشت.» هرچند نگرانی‌هایی درباره گرانی خودروها مطرح می‌شود، اما به نظر می‌رسد در شرایط فعلی بازار جای نگرانی جدی وجود نداشته باشد؛ چرا که کارشناسان معتقدند بازاری که خریدار در آن حضور ندارد، افزایش قیمت نیز اثر قابل توجهی بر آن نخواهد گذاشت.