درخت کاج تزئینی؛ ۴ میلیون تومان

سال‌هاست اگر در آستانه کریسمس وقتی به مراکز خرید، پاساژها و خیابان‌های تجاری سر بزنید می‌شود دریافت که بازارهای مصرف از کتابفروشی‌ها گرفته تا فروشگاه‌های لباس، برخی فروشگاه‌های لوازم خانگی و الکترونیک، رستوران‌ها و بارزتر از همه اسباب‌بازی‌فروشی‌ها و مغازه‌های فروش کالاهای تزئینی با تغییر دکور، اضافه کردن نمادهای جشن آغاز سال نو میلادی یا فروش کالاهای مربوط به این ایام رنگ و بوی کریسمس به خود گرفته‌اند. این روزها در خیابان میرزای شیرازی تهران که قدم می‌زنید، کمی پایین‌تر از خیابان شهید مطهری با صحنه‌ای روبه‌رو می‌شوید که تنها سالی یک‌بار اتفاق می‌افتد. در حاشیه پیاده‌رو، درخت‌های کاج مصنوعی با تزئینات رنگارنگ پشت هم صف کشیده‌اند. ویترین مغازه‌ها پر از تزئینات زیبا و خیره‌کننده ویژه «کریسمس» است. از عروسک‌های آدم‌برفی گرفته تا درختان مصنوعی، همه کنار هم در ویترین‌ها چیده شده‌اند. در ویترین یکی از این مغازه‌ها ماکت بزرگی از «بابانوئل» خودنمایی می‌کند که در کنارش انواع هدایای کوچک و بزرگ قرار گرفته و پدر و مادرها را تشویق می‌کند تا با خرید این هدایا، صبح سال نو میلادی کودکان خود را با یک هدیه کوچک شاد کنند. این بازار سال‌هاست که از اوایل آذر در این خیابان برپا می‌شود. سود سرشار این بازار یک‌ماهه، مغازه‌داران این راسته را ترغیب می‌کند اسباب‌بازی، رختخواب و زیورآلات خود را راهی انبار کنند و تا می‌توانند مغازه‌ها را از زینت‌آلات عید میلاد حضرت عیسی‌مسیح(ع) پرکنند. در ویترین مغازه‌ها درخت‌های کاج مصنوعی در اندازه‌های مختلف از ۹۰سانتیمتر گرفته تا ۵/۲متر به چشم می‌خورد. در این بین برخی فروشگاه‌ها به مناسبت این ایام تمام کالاهای خود را به کالاهای تزئینی ایام کریسمس تغییر داده‌اند و از این بازار پر تب و تاب هم که ایجاد می‌شود سود خوبی عاید خود می‌کنند که بررسی فهرست قیمت کالاهای شب عید میلادی و همچنین حجم تقاضایی که به‌ویژه در شب‌های نزدیک به ۲۵ دسامبر وجود دارد به خوبی گردش بالای مالی آن را نشان می‌دهد. مغازه‌های تخصصی فروش کالای کریسمس یا واحدهایی که در کنار کالای اصلی خود عرضه می‌کنند با تنوع بسیار بالایی روبه‌رو هستند که شاید بتوان گفت حدود ۲۰۰ قلم جنس شامل درخت، لوازم تزئینی آن، عروسک‌های بابانوئل، لباس‌ها یا طرح‌های مربوط به جشن، ابزارآلات موزیکال، سرویس چینی، گوی‌های برفی و سایر اقلام ریز و درشت رنگی و جذابی می‌شود که با اطمینان می‌توان گفت تمامی آنها وارداتی و بیشتر چینی است. قیمت درخت کریسمس بدون تزئین آن بسته به اندازه و کیفیت ساخت از ۸۰ هزار تومان تا حدود یک میلیون تومان قیمت دارد و لوازم تزئین آن نیز به نسبت گران به شمار می‌رود؛ به‌طوری که گوی‌های تزئین بنابر جنسی که دارند اعم از شیشه‌ای، پلاستیکی، طرح‌دار، رنگی یا تک‌رنگ در بسته‌های مختلف ۶ تا ۱۸ تایی عرضه می‌شود که بسته‌های ۶ تایی آن از ۴۰ تا ۸۰هزار تومان قیمت دارند. با توجه به کالاهای موجود با قیمت‌هایی که برای آن به‌دست آمده است یک درخت کریسمس تزئین شده را می‌توان بسته به میزان هزینه‌ای که یک مشتری مدنظر دارد بین ۱۲۰هزار تا ۴میلیون تومان به فروش رساند. همچنین دیگر کالاها مانند عروسک‌های موزیکال نیز با تخفیف شب عید از ۳۵ تا ۶۵ هزار تومان در اندازه‌های کوچک عرضه می‌شوند و در این بین می‌توان عروسک‌های بادی بزرگ مکانیکی بابانوئل را هم پیدا کرد که قیمتی معادل ۴۰۰ تا ۹۰۰ هزار تومان در بازار دارند.


کریسمس به رستوران‌ها و بوتیک‌ها هم رسید
این بازار متنوع محدود به مغازه‌های تخصصی فروش کالای شب عید سال نو میلادی نمی‌شود بلکه این روزها در کافه و رستوران‌ها حداقل فضای شب عید به چشم می‌خورد و در برخی موارد هم غذاهایی ویژه با طرح‌های مربوط به کریسمس تدارک دیده می‌شود. همچنین فروشگاه‌های لباس پوشاک فانتزی ویژه شب عید را ارائه می‌کنند، به‌طوری که یک‌دست لباس بابانوئل در اندازه متوسط بزرگسال ۲۴۰ هزار تومان با کلاه و ریش مصنوعی و کفش مخصوص، یا حتی لباس‌هایی که با موضوع جشن سال نو شخصیت‌ها و نمادهای آن در قالب تی‌شرت، جوراب، شلوار، بافت و... به فروش می‌رسند.

 

مسیحیان ایران و سال نو میلادی
محله زرکش در شرق تهران یکی از قدیمی‌ترین محله‌های ارامنه تهران است. چند روز مانده به سال نو میلادی به جنب‌وجوش می‌افتد. بر در ورودی همه مغازه‌ها که بیشتر مغازه‌های ارمنی هستند یک نوشته تبریک سال نو در کاغذ Aچهار به خط و زبان ارمنی نوشته، پوسترهای کنسرت‌های موسیقی ارمنی و تک و توک یک درخت کاج پلاستیکی کوچک روی پیشخوان مغازه.
در خیابان میرزای شیرازی تهران چند مغازه‌ای قرار دارند که چند روزی از اواخر آذر و اوایل دی رنگی و درخشان می‌شوند و توجه هر رهگذری را جلب می‌کنند.
مغازه‌های فروش کارت تبریک و لوازم کریسمس. مشکلات اقتصادی بر ارامنه هم فشار می‌آورد اما در اجرای آداب و رسوم مشکلات اقتصادی چندان هم نمی‌تواند تاثیرگذار باشد چون از نظر معنوی ارامنه می‌توانند آداب و رسومشان را انجام بدهند.
آداب و رسومی که در کلیساها برگزار می‌شود مثل گذشته است و فرقی نکرده است. در ایام سال نو میلادی بسیاری از آژانس‌های مسافرتی برنامه‌های سفری ویژه‌ای به اروپا ترتیب می‌دهند، در داخل کشور جشن‌هایی به مناسبت سال نو برگزار می‌شود و تمام تالارها برای حضور هموطنان مسیحی مجوز دارند.
افراد خیلی کمی هم هستند که به خارج از کشور سفر می‌کنند. البته برخی از مسیحیان هم حتی اگر استطاعت مالی نداشته باشند بستگانشان را که در خارج کشور هستند دعوت می‌کنند ایران. چون رسم این است که خانواده‌ها دور هم جمع شوند، فقط این طور نیست که بروند تالارها خوش بگذرانند و بابانوئل کادو بدهد.
اصل آداب و رسوم در اجتماع خانواده است که می‌تواند اجرا شود. چند سالی است بیشتر مسیحیان به جای درخت کاج طبیعی از درخت پلاستیکی استفاده می‌کنند. درخت کاج سبز کمتر شده است. سفارتخانه‌های خارجی خودشان کاج مصنوعی دارند و به دلایل زیست‌محیطی بریدن درخت‌ها را ممنوع کردند.
بسیاری از ارامنه هم درخت پلاستیکی می‌گذارند. البته یکی از سنت‌های ارامنه این است که درخت باید طبیعی باشد چون در فوریه که این درخت تا آن زمان خشک می‌شود آن را در آتش می‌سوزانند. ولی درخت پلاستیکی را نمی‌شود سوزاند.
جشن‌های سال نو ایرانیان مسیحی مشابه مسیحیان دیگر کشورهاست؛ به طور تقریبی شرایط یکسان است. در ایران ۲۵ دسامبر ارامنه هیچ کاری ندارند. درخت کاج را از ۱۵ روز قبل می‌گذارند.
مراسم روز ۳۱ دسامبر برای همه مسیحیان مشترک است. ساعت ۱۲ شب مراسم باداراک قربانی مقدس در کلیساها برگزار می‌شود و روز اول ژانویه هم در کلیساها مراسم قربانی برگزار می‌شود. ولی شب ۵ ژانویه مراسم بسیار باشکوهی در کلیساها انجام می‌شود.
ارامنه دو جشن اصلی دارند که عصر انجام می‌شود یکی میلاد عیسی مسیح علیه‌السلام و دیگری عید پاک. غیر از این مراسم باداراک صبح‌ها برگزار می‌شود.
شب سال نو همه می‌روند کلیسا و روزه‌شان را با مراسم عشاء ربانی باز می‌کنند و به عنوان تبرک خانه کره متبرک را به هرکسی می‌دهند که آن را در غذایشان می‌ریزند.
در مراسم تبرک آب هم هست؛ به یاد تعمید عیسی مسیح (علیه‌السلام) در رود اردن صلیبی را در ظرف آب بزرگی می‌اندازند و با روغن مقدس آن را تبرک می‌دهند و بعد یک نوجوان صلیب را بیرون می‌کشد و آب تبرک را بین مردم تقسیم می‌کنند. شب ۵ ژانویه فقط باداراک است، صبح ششم باداراک و هم تبرک آب است که آب را هم برای تبرک خانه و هم برای شفای بیماران می‌برند.
شب سال نو یا در کنار بزرگان فامیل هستند یا سری به آنها می‌زنند اگر کسی از اقوام فوت کرده باشد به طور حتم سری به خانواده عزادار می‌زنند؛ زیر درخت کاج همیشه کادو است. هر سال تزئینات درخت را نمی‌خرند و از همان‌ها که دارند استفاده می‌کنند. » در جشن رسمی یک بابانوئل کوچک زیر درخت همیشه هست اما در خانواده‌ها هستند افرادی که لباس بابانوئل را در آن شب می‌پوشند. انجمن‌هایی هم دارند که در آن شب بابانوئل دارند و افراد آنها را برای حضور در مجالس‌شان رزرو می‌کنند تا آن شب بیایند و به بچه‌ها کادو بدهند.



درخت کریسمس و شادی ملت‌ها
سنت درخت کریسمس، به آلمان قرن ۱۶ میلادی و زمانی که مسیحیان، درختان تزئین شده را به خانه‌های خود آوردند، برمی‌گردد. همچنین در آن زمان عده‌ای هرم‌هایی از چوب می‌ساختند و آن را با شاخه‌های درختان همیشه سبز و شمع تزئین می‌کردند.
به‌تدریج رسم استفاده از درخت کریسمس در بخش‌های دیگر اروپا نیز طرفدارانی پیدا کرد. در سال ۱۸۴۱م در انگلستان، پرنس آلبرت، شوهر ملکه ویکتوریا با آوردن درخت کریسمس به کاخ «ویندسور» و تزئین آن با شمع، شیرینی، میوه و انواع آب نبات، استفاده از درخت را به مد روز مبدل کرد.
خانواده‌های ثروتمند انگلیسی به سرعت از این مد پیروی کردند و با ولخرجی تمام به تزئین درخت می‌پرداختند. در سال‌های ۱۸۵۰میلادی، این تزئینات شامل عروسک، لوازم خانه مینیاتوری، سازهای کوچک، جواهرات بدلی، شمشیر و تفنگ اسباب بازی، میوه و خوراکی بود.
بسیاری از امریکایی‌های قرن نوزدهم‌م درخت کریسمس را چیزی غریب می‌دانستند و نخستین درخت کریسمس در امریکا، مربوط به سال۱۸۳۰میلادی است که آن هم به‌وسیله ساکنان آلمانی پنسیلوانیا به نمایش گذاشته شده بود. این درخت به منظور جلب کمک‌های مردمی برای کلیسای محلی برپا شده بود. در سال ۱۸۵۱م چنین درختی در محوطه خارجی یک کلیسا برپا شد اما وجود آن برای ساکنان این منطقه بسیار توهین‌آمیز و نوعی بازگشت به بت‌پرستی به شمار می‌آمد و آنها خواستار جمع کردن تزئینات شدند.
در حدود سال‌های ۱۸۹۰م لوازم تزئینی کریسمس از آلمان وارد می‌شد و درخت کریسمس به‌تدریج در ایالات متحده محبوبیت پیدا می‌کرد. جالب است که اروپایی‌ها از درختان کوچکی که حدود ۱ تا ۱. ۵ متر طول داشتند استفاده می‌کردند در حالی که امریکایی‌ها درختی را می‌پسندیدند که تا سقف خانه برسد.
در اوایل قرن بیستم میلادی امریکایی‌ها درخت‌های کریسمس را بیشتر با لوازم تزئینی دست‌ساز خودشان تزئین می‌کردند اما بخش‌های آلمانی/امریکایی همچنان به استفاده از سیب، بلوط، گردو و شیرینی‌های کوچک بادامی ادامه می‌دادند. کشف برق، به ساخته شدن چراغ‌های کریسمس انجامید و امکان درخشش را برای درختان به ارمغان آورد. پس از آن دیدن درختان کریسمس در میدان شهرها به یک منظره آشنای این ایام مبدل شد و تمام ساختمان‌های مهم، چه شخصی و چه دولتی، با برپا کردن یک درخت، به استقبال تعطیلات کریسمس می‌رفتند.
در تزئین درخت‌های کریسمس اولیه، به جای مجسمه فرشته در نوک درخت، از فیگورهای پری‌های کوچک- به نشانه ارواح مهربان- یا زنگوله و شیپور که برای ترساندن ارواح شیطانی به کار می‌رفت، استفاده می‌شد.
در لهستان، درخت کریسمس با مجسمه‌های کوچک فرشته، طاووس و پرندگان دیگر و تعداد بسیار زیادی ستاره، پوشیده می‌شد. در سوئد، درخت را با تزئینات چوبی که با رنگ‌های درخشان رنگ‌آمیزی شده‌اند و فیگورهای کودک و حیوانات از جنس پوشال و کاه تزئین می‌کنند. دانمارکی‌ها از پرچم‌های کوچک دانمارک و آویزهایی به شکل زنگوله، ستاره، قلب و دانه برف استفاده می‌کنند.
مسیحیان ژاپنی بادبزن‌ها و فانوس‌های کوچک را ترجیح می‌دهند. تزئین درخت در اوکراین نیز بسیار جالب است، آنها به طور حتم در تزئین درخت خود از عنکبوت و تار عنکبوت استفاده می‌کنند و آن را خوش‌یمن می‌دانند، زیرا بنا بر یک افسانه قدیمی، زنی بی‌چیز که هیچ وسیله‌ای برای تزئین درخت و شاد کردن فرزندان خود نداشت، با غصه به خواب می‌رود و هنگام طلوع خورشید متوجه می‌شود که درخت کریسمس خانه‌اش با تار عنکبوت پوشیده شده و این تارها با دمیدن خورشید به رشته‌های نقره مبدل
شده‌اند.


چاپ