از قطعی اینترنت تا بازار مکاره

میلاد محمدی – گروه تجارت: در سال‌های اخیر رسانه‌های دیجیتال در سراسر دنیا در حال تحول و پیشرفت بوده‌اند، این در حالی است که در این سال‌ها تحول رسانه‌های دیجیتال در ایران چندان مشهود نبود.

بر همین اساس در سال ۱۳۸۵ مرکزی به نام «مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال» زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی راه‌اندازی شد تا در قالب جشنواره‌های مختلف به توسعه این مسیر کمک کند.
از زمان بازگشایی این مرکز تا امروز ۶ نمایشگاه سالانه زیر نظر مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال و یک نمایشگاه با همکاری نهادهای خصوصی با محوریت فناوری و تکنولوژی‌های ارتباطی برگزار شد. حالا قرار است ۱۵ تا ۱۸ ماه جاری هشتمین فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران برگزار شود.


نگاهی به نخستین نمایشگاه دیجیتال
سال ۸۶ نخستین نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال برگزار شد. این دوره از جشنواره از ۲۴ تا ۳۱ اردیبهشت در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران و در فضای ۲۰ هزار متر مربع و با حضور ۳۰۰ موسسه نرم‌افزاری برگزار شد. این جشنواره همزمان به نمایش آثاری که به دفترخانه آن ارسال شده بود، می‌پرداخت.
این محصولات در ۴ بخش اصلی «بسته‌های نرم‌افزاری چندرسانه‌ای پایگاه‌های اینترنتی»، «بازی‌ها و سرگرمی‌های رایانه‌ای» و نرم‌افزاری‌های ویژه دستگاه‌های تلفن همراه به نمایش درآمدند.
این نمایشگاه پیش از آغاز با انتقاد عده‌ای از افراد و تشکل‌های ذی‌ربط مواجه شد که بعضا شرکت در آن را تلویحا نهی کردند. به هرحال چون اولین دوره نمایشگاه بود، انتقاد عده‌ای از تشکل‌ها و موسسات امری طبیعی بود. یکی از مهم‌ترین ایرادهای این نمایشگاه نبود اینترنت محیطی بود که با وجود وعده مسئولان محقق نشد. قرار بود اتصال به اینترنت به صورت بی‌سیم برای عموم مقدور باشد، اما هرگز این اتفاق رخ نداد. 


دومین نمایشگاه و شکست فناورانه!
در این دوره تصمیم گرفته شد تا مکان نمایشگاه به مصلی امام خمینی(ره) تغییر یابد. این دوره از نمایشگاه از ۱ تا ۱۰ آبان در ۶ بخش اصلی و در فضای ۵۰ هزار متر مربع و با حضور ۵۰۰ شرکت نرم‌افزاری در مصلی امام خمینی(ره) برگزار شد. بسته‌های نرم‌افزاری چندرسانه‌ای، نرم‌افزارهای تلفن همراه، بازی‌های رایانه‌ای، پایگاه‌های اینترنتی و وبلاگ‌ها و هنرهای دیجیتال از بخش‌های اصلی این دوره از نمایشگاه به‌شمار می‌رفت.
مهم‌ترین نقطه ضعف این نمایشگاه آن بود که به لحاظ کیفی رشدی نداشت و تمام تمرکز برگزارکنندگان به افزایش وسعت نمایشگاه و بالا بردن تعداد شرکت‌کنندگان بود. مشکلاتی نظیر قطعی اینترنت و ناهماهنگی مسئولان از نقاط ضعف این نمایشگاه بود. روزنامه دنیای اقتصاد در آن روزها گزارش مفصلی از مشکلات غرفه‌ها در نبود اینترنت منتشر کرده بود که نشان می‌داد مسئولان هرگز در برگزاری دوره دوم خوب عمل نکردند.
سومین دوره با برچسب بین‌المللی سومین نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال از ۸ مهر سال ۱۳۸۸ در مصلی تهران آغاز به کار کرد و تا ۱۸ مهر در فضای ۷۰ هزار متر مربع با حضور ۷۰۰ موسسه نرم‌افزاری مصلی امام خمینی(ره) ادامه داشت. اتفاق تازه این دوره از نمایشگاه، بین‌المللی شدن آن بود. در واقع نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال از این دوره به بعد، به صورت بین‌المللی برگزار شد که در سومین دوره آن نزدیک به ۳۰ کشور شرکت کردند.
این دوره از نمایشگاه از ۱۵ بخش تشکیل شد. نرم‌افزارهای رسانه‌ای، نرم‌افزارهای تلفن همراه، بازی‌ها و سرگرمی‌های دیجیتال، پایگاه‌های اینترنتی و وبلاگ‌ها، هنرهای دیجیتال، فناوری و نوآوری در رسانه‌های دیجیتال از بخش‌های اصلی و خانواده و رسانه‌های دیجیتال بوده و نشست‌ها و کارگاه‌های آموزشی، مسابقات، رسانه دیجیتال در آینه هنر(دومین مسابقه بین‌المللی کاریکاتور رسانه‌های دیجیتال)، موسسات ارائه‌دهنده خدمات رسانه‌های دیجیتال، استان‌ها، شهر دیجیتال، حرکت به سوی اصلاح الگوی مصرف و بین‌الملل از بخش‌های جانبی این دوره به‌شمار می‌رود.
ضعف اصلی این دوره توجه نکردن به جذب مخاطب بود. به گفته شاهدان در این دوره، کمترین میزان مخاطب به مصلی تهران سر زدند. یکی از سایت‌های خبری در سال ۱۳۸۸ نوشته بود: «سومین دوره نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال در حالی به پایان رسید که به جرات می‌توان گفت، کمتر نمایشگاهی آن هم در سطح ملی و با این وسعت حوزه مخاطبان را چنین خلوت، سرد و بی‌روح دیده بودیم! جای شکرش باقی است که دست‌کم نمایشگاه موضوع جذابی داشت و باعث شد افراد علاقه‌مند به هوای اینکه چیز جدیدی از رسانه‌های دیجیتال دستگیرشان شود، پای در آن بگذارند وگرنه احتمالا تنها بازدیدکنندگان نمایشگاه همان صاحبان غرفه‌ها بودند! »


اختتامیه زودتر از موعد!
چهارمین جشنواره و نمایشگاه بین‌المللی رسانه‌های دیجیتال از ۱۶ تا ۲۴ مهر ۱۳۸۹ در مصلی امام خمینی(ره) برگزار شد. این دوره از نمایشگاه تا اندازه‌ای متفاوت از دوره‌های گذشته برگزار شد، اول آنکه اختتامیه آن ۴ روز قبل از اتمام نمایشگاه برگزار شد، دوم آنکه همزمان با این رویداد، شاهد برگزاری نمایشگاه بازی‌های رایانه‌ای در آن سال بودیم که خبر از ناهماهنگی‌های بزرگ مسئولان می‌داد.
این دوره از نمایشگاه در ۲ بخش اصلی و جانبی برگزار شد که نرم‌افزارهای رسانه‌ای، بازی‌های رایانه‌ای، نرم‌افزار تلفن همراه، پایگاه‌های اینترنتی و وبلاگ‌ها، هنرهای دیجیتال و پژوهش، فناوری و نوآوری در رسانه‌های دیجیتال بخش‌های اصلی این دوره از جشنواره بود.
بخش‌های جانبی نمایشگاه چهارم هم شامل نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی خانواده و رسانه‌های دیجیتال، رسانه دیجیتال در آینه هنر، مراکز و موسسات ارائه‌دهنده خدمات رسانه‌های دیجیتال، استان‌ها و سازمان‌ها، شهر دیجتیال، بین‌الملل، برگزیدگان ادوار جشنواره رسانه‌های دیجیتال و مسابقات بود.


بازار مکاره یا مرکز فرهنگی دیجیتال
پنجمین جشنواره و نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال از ۱۴ تا ۲۳ مهر ۱۳۹۰ در مصلی امام خمینی(ره) برگزار شد. این نمایشگاه در مساحت ۹۰ هزار مترمربع و در ۱۹ بخش و در قالب بیش از ۹۰۰ غرفه و با حضور نمایندگانی از ۳۰ کشور جهان برگزار شد.
در این دوره از نمایشگاه، ۵۰ مرکز فرهنگی دیجیتال در سطح کشور و ۴ مرکز فرهنگی در خارج از کشور با همکاری سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به‌صورت همزمان افتتاح شدند که این امر از ویژگی‌های بارز پنجمین دوره نمایشگاه رسانه‌های دیجیتال به‌شمار می‌رفت.
در این دوره انتقاد اصلی با توجه بیش از حد برگزارکنندگان به حوزه فروش مربوط بود. یکی از سایت‌های خبری در این زمینه نوشته بود: شاید به جای «رسانه‌های دیجیتال» عبارت «بازار فضای مجازی و نرم‌افزارهای دیجیتال» بیشتر با غرفه‌ها و محتوای ارائه شده در این نمایشگاه همخوانی داشت، نمایشگاه به یک بازار مکاره فروش شبیه بود که حال و هوای نمایشگاه‌های بهاره لباس، پوشاک و لوازم‌التحریر را به ذهن‌ها متبادر می‌کرد؛ چراکه نخستین موردی که در این نمایشگاه به چشم می‌خورد، فروش محصولات و اجناس در غرفه‌ها بود، اتفاقی که در هیچ‌یک از نمایشگاه‌های معتبر دنیا دیده نمی‌شد.
نمایشگاه ششم در گرماگرم تابستان
تابستان ۱۳۹۱ ششمین دوره نمایشگاه از ۱۳ تا ۲۲ مهرماه با عرضه ۲۰هزار اثر در مصلی امام خمینی(ره) برگزار شد. نرم‌افزار رسانه‌ای، نرم‌افزار تلفن همراه و سامانه‌های برخط غیراینترنتی، بازی رایانه‌ای، هنرهای دیجیتال و مراکز فرهنگی دیجیتال، تولیدات رسانه‌های دیجیتال دانش‌آموزی، پژوهش و ایده‌های دیجیتال و تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی از بخش‌های این دوره از نمایشگاه به شمار می‌رفت.


نمایشگاهی با حال و هوای تازه
در این دوره همه چیز از اول بنا نهاده شد. مسئولان دولت جدید احساس کردند که بهتر است سیاست‌گذاری جدیدی در این زمینه اتخاذ شود تا روند رشد کمی و کیفی جشنواره با سرعت بالاتری همراه باشد.
دوره هفتم (یا بهتر است بگوییم دوره اول) به جای شهریور در اسفند و با همکاری شرکت‌های خصوصی و در فضایی بالغ بر ۵۰۰۰ متر مربع در محل دائمی نمایشگاه‌های تهران برگزار شد. با توجه به توانمندی و تجربیات شرکت‌های خصوصی که درک خوبی از حوزه فعالیت خود داشتند این دوره از نمایشگاه با شرایط بهتری نسبت به دوره‌های قبلی برگزار شد. نکته مهم در دوره جدید این بود که عنوان «فناوری اطلاعات» نیز به نام نمایشگاه اضافه شد و به همین خاطر نمایشگاه با عنوان «دومین نمایشگاه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال» شناخته شد. علاوه بر این حضور چشمگیر شرکت‌های خارجی در این نمایشگاه از اتفاقات مهمی بود که به رونمایی از ۲۰ محصول دیجیتال در سطح جهانی منجر شد. 


دوره دوم (هشتم) در انتظار بازدیدکنندگان
این‌بار محل برگزاری نمایشگاه تغییر نکرد، اما تاریخ برگزاری مجددا به شهریور بازگشت. دومین نمایشگاه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال با مجوز سازمان توسعه تجارت ایران و حمایت شورای عالی فضای مجازی کشور، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت صنعت، معدن، تجارت، اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی ایران، شرکت سهامی نمایشگاه‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران و تشکل‌های بخش خصوصی در فضایی بالغ بر ۱۰هزار متر از ۱۵ تا ۱۸ شهریور برگزار خواهد شد.
مجمع تشکل‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران به‌عنوان برگزارکننده این نمایشگاه رویکرد افزایش سهم مشارکت‌کنندگان خارجی در فضای رو به بهبود روابط بین‌المللی ایران را مدنظر قرار داده است. شرکت بین‌المللی همایش گستران ایماژ به‌عنوان مجری این نمایشگاه و با تجربه برگزاری نمایشگاه‌های داخلی و خارجی مانند نمایشگاه پیشین در این نمایشگاه نیز فعالیت دارد.


چاپ