ضرورت مدیریت دقیق برای جلوگیری از ایجاد رانت

میلاد محمدی - گروه تجارت: اگر سری به تقویم نمایشگاهی در سایت‌های مختلف بزنید تا از زمان برگزاری یک نمایشگاه باخبر شوید، متوجه خواهید شد که در مقابل هر نمایشگاه عنوان شرکت یا نهادی به عنوان عامل برگزارکننده درج شده است.

برگزاری نمایشگاه برای ۲ دسته مشخص حائز اهمیت است. دسته اول شرکت‌های کوچک و بزرگ تجاری و بازرگانی هستند که با هدف سودآوری بیشتر تمام تلاش خود را در زمینه دریافت این مجوز
به‌کار می‌برند. دسته دوم نیز تشکل‌ها و انجمن‌هایی هستند که به صورت مستقل بر فعالیت یکی از شاخه‌های تجاری و بازرگانی نظارت دارند و هماهنگی بین دستگاه‌های مختلف در این زمینه را برعهده می‌گیرند. فعالیت‌هایی که یک شرکت نمایشگاهی به عنوان عامل برگزارکننده انجام می‌دهد در واقع مدیریت تمام آیتم‌های یک نمایشگاه از زمان شروع تبلیغات و اعلام فراخوان تا برگزاری و جاسازی غرفه‌ها را دربرمی‌گیرد... می‌توان گفت؛ در این روند تجاری که البته بسیار دشوار هم هست نقش دولت به کلی حذف شده و تمام اقدامات توسط بخش خصوصی به واسطه مجوزی که دولت به آنها اعطا می‌کند،
صورت می‌گیرد.
البته توجه به این نکته ضروری است که دولت در قالب ناظر، بر امور مربوط به صدور مجوز نظارت دارد. به همین منظور کمیته‌ای برای انتخاب بهترین شرکت نمایشگاهی و صدور مجوزهای لازم تشکیل شده که در آن یک نماینده از اتاق بازرگانی ایران، یک نماینده از اتاق تعاون، ۲ نماینده از سازمان توسعه تجارت و یک نماینده از شرکت نمایشگاه‌ها حضور دارند. یک کمیته کارشناسی هم در کنار این تیم فعال است که براساس تقاضاهای رسیده، بهترین تقاضا را انتخاب می‌کند.
در چند سال اخیر که نگاه بسیاری از صاحبان صنایع به موضوع برپایی نمایشگاه معطوف شده و اهمیت و سودآوری صنعت نمایشگاهی مورد توجه همه قرار گرفته، دریافت مجوز برای برپایی یک نمایشگاه رقابت نفسگیری را به وجود آورده و صنعتگران تمام تلاش خود را برای گرفتن مجوز برپایی نمایشگاه به کار می‌برند. در این بین همیشه این شائبه پیش آمده که آیا با این حجم عظیم تقاضا، جایی برای قانون شکنی و رانت خواری در حوزه صدور مجوز وجود دارد یا خیر.
خبرنگار در بررسی پروسه انتخاب مجری از سوی شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی به گفت‌وگو با سید حسین میرظفرجویان معاون فنی و مهندسی شرکت سهامی نمایشگاه‌های بین‌المللی و احمد پور فلاح رییس کمیسیون فضای کسب‌وکار اتاق تهران پرداخته که در ادامه می‌خوانید.


پروسه دریافت مجوز شفاف است
سید حسین میرظفرجویان معاون فنی و مهندسی شرکت سهامی نمایشگاه‌های بین‌المللی با اشاره به اهمیت صدور مجوزهای برپایی نمایشگاه‌ها می‌گوید: شرکت‌های نمایشگاهی با توجه به نوع تجارت خودشان موضوعی را انتخاب کرده و برای گرفتن مجوز اقدام می‌کنند. نامه درخواست آنها به سازمان توسعه تجارت رفته و در موضوعات مختلف از جمله این که سابقه شرکت چقدر است، چه افرادی با چه تخصصی در آن فعالیت می‌کنند، چقدر سرمایه و امکانات دارد و موضوعاتی از این دست، بررسی می‌شود. سرانجام با تصمیم گیری اعضا شورای مربوطه که یکی از آنها نماینده شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران است، رای قطعی مبنی بر تایید یا رد آن شرکت صادر می‌شود.
وی در خصوص احتمال به وجود آمدن رانت و قانون شکنی در زمینه صدور چنین مجوزهایی گفت: من درجریان صدور مجوزها نیستم و نمی‌توانم اظهار نظر خاصی بکنم اما اجرای نمایشگاه که در خفا صورت نمی‌گیرد! نمایشگاه اجرای یک نمایش است که برای همه هم قابل رویت است.صدور مجوز در شرایطی صورت می‌گیرد که همه حواس‌ها به آن نمایشگاه متمرکز خواهد شد. یعنی یک شرکت نمایشگاهی چه خوب از عهده آن بر بیاید و چه شکست بخورد، در نهایت همه از مجری سراغ خواهند گرفت. همه می‌پرسند مجری این نمایشگاه که بود؟ بنابراین اگر بر مبنای رابطه بازی یا رانت انتخاب شده باشد، بی‌کفایتی اش به خوبی مشخص
خواهد شد.
این استاد دانشگاه و کارشناس امور نمایشگاهی ادامه داد: در گذشته من یکی از اعضای کمیته صدور مجوز بودم. بنابراین اطلاع دارم که برای دادن مجوزهای لازم به یک شرکت نمایشگاهی پرونده آنها به طور کامل بررسی می‌شد. این که مشتریان آنها چه کسانی هستند و چه سابقه‌ای دارند. ضمن این که انجمن‌های مربوطه مختلف باید صلاحیت آنها را بررسی کنند. مثلا اگر یک شرکتی برای برپایی «نمایشگاه مبل» اعلام آمادگی کرد، اتحادیه انجمن‌های مبل و دیگر انجمن‌های مرتبط با این حوزه تجاری باید برای همکاری اعلام آمادگی کنند در غیراین صورت مجوزی صادر نمی‌شود.
میرظفرجویان متذکر شد: اخیرا بسیاری از مجوزها به صورت مستقیم در اختیار انجمن‌ها قرار می‌گیرد که دیگر جایی برای رانت و تقلب باقی نمی‌ماند. آنها خودشان از صفر تا ۱۰۰ همه فعالیت‌های برگزاری نمایشگاه را انجام می‌دهند. در کنار همه اینها شرکت‌های تازه تاسیس هم هستند که درخواست برگزاری نمایشگاه دارند به اینها هم حتی مجوز داده می‌شود. اما نه برای برگزاری یک نمایشگاه وسیع! بلکه مجوز برپایی نمایشگاه‌های کوچک و با درجه اهمیت کمتر اعطا می‌شود که بتوانند از عهده برگزاری آن بربیایند و در دراز مدت برای خودشان کسب شهرت و اعتبار کنند.
معاون فنی و مهندسی شرکت نمایشگاه‌های بین‌المللی در پایان گفت: ما کلا حدود ۷۰ نمایشگاه سالانه داریم که شرکت‌های مختلف در زمینه‌های مختلف برای برگزاری درخواست می‌دهند و هر شرکتی که مجوز بگیرد برای دوره بعد دوباره مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت. اگر در برپایی نمایشگاه قبلی موفق نبوده باشد، سال بعد شرایط سختی برای گرفتن مجوز مجدد خواهد داشت. 


عرضه و تقاضا برابر نیست
 صمت در ادامه بررسی این پرونده به سراغ احمد پور فلاح رییس کمیسیون فضای کسب‌وکار اتاق تهران رفت. به گفته این مقام مسئول؛ نحوه انتخاب شرکت‌هایی که نمایشگاه برگزار می‌کنند بسیار مهم است و در حال حاضر بحث عرضه و تقاضا در جریان صدور مجوزهای نمایشگاهی برابر نیست.
وی با اشاره به حساسیت‌های ایجاد شده در چند سال اخیر پیرامون صنعت نمایشگاهی افزود: هرطور هم که در اعطای مجوزهای برگزاری نمایشگاهی نظارت شود باز نارضایتی‌هایی وجود دارد؛ کمااینکه همین الان هم شرکت‌های مختلف هستند که از این روند ناراضی می‌باشند و گاهی شرکت در یک نمایشگاه را تحریم می‌کنند.
پور فلاح ادامه داد: بنده مسئولیت رسیدگی به امور کارگروه مشترکی که توسط اتاق بازرگانی تهران و نمایشگاه بین‌المللی تهران در این زمینه تشکیل شده را برعهده دارم. در جریان هستم که درخصوص انتخاب شرکت‌های نمایشگاهی بسیار حساسیت به خرج داده می‌شود و از جنبه‌های مختلف آنها را بررسی می‌کنند. هم از لحاظ تجربیات آنها، تخصص آنها و تیمی که مدیریت می‌کنند، همه و همه باید در سطح قابل قبول باشند.
رییس کمیسیون فضای کسب‌وکار اتاق تصریح کرد: فعلا برای صدور مجوز شرایط خیلی سختگیرانه‌ای وجود ندارند و به هر ۲ گروه یعنی هم تشکل‌ها و هم شرکت‌ها مجوز داده می‌شود. اما بهترین کار این است که در صدور مجوز به خود تشکل‌ها اعتماد کنیم. به هر حال آنها زیرمجموعه‌های خود را به خوبی می‌شناسند و در حقیقت با توان و ظرفیت اعضا آشنایی دارند. این کار بسیار مناسب تر از این است که به شرکت‌های مستقل مجوز داده شود؛ چرا که شرکت‌ها معمولا با اهداف فقط مالی نمایشگاه برگزار می‌کنند.
وی احتمال بروز برخی بی‌قانونی‌ها را محتمل شمرد و عنوان کرد: به هر حال برپایی نمایشگاه با سود سرشاری همراه است و با توجه به اینکه تقاضا بیشتر از عرضه است اگر مدیریت درستی نباشد به باند بازی و رانت خواری خواهد انجامید. من مطمئن هستم که مسئولان فعلی به خوبی مراقب این موضوع هستند و تلاش می‌کنند این شرایط و جو منفی ایجاد نشود.
پورفلاح در پایان با تاکید بر لزوم حمایت شرکت‌های کوچک‌تر در نمایشگاه‌ها گفت: باید شرایطی فراهم شود که صنعتگران نوپا و آنهایی که سرمایه محدود تری نسبت به دیگر شرکت‌ها و سازمان‌ها دارند نیز بتوانند دیده شوند. در همین نمایشگاه صنعت ساختمان مشاهده کردیم که برخی شرکت‌ها غرفه‌های ۳۰ متری داشتند و برخی دیگر غرفه‌های ۳۰۰ متری. باید یک تناسب استانداردی در صدور مجوزها صورت بگیرد که شرکت‌های کوچکتر هم امکان برپایی نمایشگاه داشته باشند و هم اگر به صورت شرکت‌کننده در یک نمایشگاه حضور پیدا می‌کنند، شرایط مطلوبی برای ارائه صنایع آنها فراهم شود.


چاپ