حسرت بازار جهانی به دل زرشک ماند

سبب شده تا اظهارنامه صادراتی و سایر تشریفات صدور این محصول به کام استان‌های دیگر باشد. اما ماجرا به همین جا ختم نمی‌شود. ایران نخستین تولیدکننده زرشک در جهان است اما نخستین صادرکننده آن نیست. خراسان جنوبی در تولید محصولات باغی مانند زرشک رتبه اول را کسب کرده اما در مقایسه با زعفران که رتبه دوم تولید آن به این استان اختصاص دارد، هنوز در سطح جهان شناخته شده نیست. مهدی ماه‌گلی، معاون بازرگانی و توسعه تجارت خارجی سازمان صنعت، معدن و تجارت استان خراسان‌جنوبی در این‌باره به صمت می‌گوید: در بخش بازاریابی در بازارهای جهانی برای این محصول هنوز راه زیادی در پیش داریم. در حال حاضر یکی از تجار استان زمینه‌ای را فراهم کرده است تا زرشک بسته‌بندی شده در فروشگاه‌های زنجیره‌ای آلمان عرضه شود اما رسیدن به مرحله عرضه محصول، پروسه‌ای طولانی را پشت سر دارد که آن تاجر پشت سر گذاشته است. پروسه‌ای که سبب ایجاد تقاضا در آن بازار شده است. او ادامه می‌دهد: هر چند صادرات زرشک از سایر استان‌ها انجام می‌شود اما سالانه حدود ۱۴هزار تن محصول زرشک در این استان تولید می‌شود و از زمانی که زمینه صادرات آن فراهم شد این محصول افزایش قیمت پیدا کرد و ارزش آن از کیلویی ۸هزار تومان به ۱۶هزار تومان ارتقا پیدا کرد.


خام‌فروشی ممنوع
ایران بزرگترین تولیدکننده زرشک در جهان و خراسان جنوبی پرچمدار تولید این محصول در کشور است. بیش از ۸۵درصد این محصول در شهرستان قائنات تولید می‌شود اما خام‌فروشی زرشک یکی از مهم‌ترین مشکلات موجود در صنعت تولید و صادرات زرشک شده است،‌ در حال حاضر عرضه زرشک در استان‌های مختلف به‌صورت سنتی و خام‌فروشی صورت می‌گیرد. حتی برخی کارشناسان می‌گویند که اگر هم صادراتی صورت گیرد به صورت فله‌ای وغیراستاندارد است و هم‌اکنون ایران نتوانسته بازار جهانی در این محصول را به دست گیرد و از طرفی کشاورزان کشت‌کننده این محصول به علت‌های مختلف بی‌انگیزه شده‌اند. به جهت آنکه زرشک نیز برای کشور ارزش‌افزوده به همراه داشته باشد و در راستای تنوع بخشی این محصول سیاست‌گذاری‌ها به سوی فرآوری زرشک رفت و کارخانه‌ای برای تولید کنستانتره زرشک با جذب سرمایه‌گذار احداث شد. کارخانه‌ای که اکنون در فصل برداشت زرشک تازه تعطیل شده است. ماه‌گلی در این‌باره می‌گوید: مشکل بسیاری از کارخانه‌ها کمبود نقدینگی است. این کارخانه نیز مستثنا نبوده است. اما با توجه به اینکه صاحب این کارخانه نتوانسته در فصل به عمل آمدن زرشک تازه از زرشک‌کاران، این محصول را در حجم انبوه بخرد و انبار کند، تعطیلی کارخانه قابل پیش‌بینی بوده است.
او دلیل دیگری را نیز برای تعطیلی این کارخانه ذکر می‌کند: از آنجا که محصول تولیدی کنستانتره زرشک است، باید برای عرضه آن فرهنگ‌سازی شود. این محصول، محصولی جدید است و باید در زمینه بازاریابی برای آن اقدامات جدی صورت گیرد. قبلا این محصول به ترکیه صادر شده است اما باید برای ایجاد سایر بازارها هم اقداماتی انجام شود. هنوز در بسیاری از کشورهای جهان خواص و کاربردهای زرشک و کنستانتره آن شناخته شده نیست.


تزریق اعتبار بر اساس برنامه
چنانکه مدیرعامل این کارخانه می‌گوید، از ابتدای راه‌اندازی این کارخانه به‌صورت مقطعی، سرمایه‌ای برای رونق این کارخانه تزریق شده است اما ماه گلی این امر را برای حل مشکل کافی نمی‌داند. او می‌گوید: بسته‌ای پیشنهادی به سازمان توسعه تجارت تقدیم کرده بودیم که مشابه آنچه برای زعفران اتفاق افتاده است، یارانه و کمکی که براساس برنامه باشد برای زرشک درنظر گرفته شود. تا در جشنواره‌ها و در امر بسته‌بندی، تغییراتی برای این محصول صورت گیرد. همچنین کارگروهی با مشارکت جهادکشاورزی تشکیل شود تا پس از این به‌دنبال تزریق اعتبار به‌عنوان مسکن و به صورت موردی نباشیم، بلکه به‌دنبال حمایت جدی و تقویت زیرساخت‌ها برای هدایت زرشک به سمت صادرات باشیم.


اروپایی‌ها شیفته زرشک ایران
چندی پیش محسن احتشام، رییس اتاق بازرگانی شهرستان بیرجند و رییس انجمن صادرکنندگان و تولیدکنندگان زعفران، زرشک، انار و گیاهان دارویی خراسان جنوبی اعلام کرد که بزرگترین کنستانتره زرشک در قائنات است که تجهیزات آن از کشور سوئیس وارد ایران و راه‌اندازی شده است. او همچنین گفت که برای تنوع محصولات تلاش‌های زیادی صورت گرفته است که هم‌اکنون شاهد تولید بستنی یخی با طعم زرشک و آب زرشک هستیم. احتشام با اشاره به اینکه ایران نخستین کشور تولیدکننده این محصول است اما تاکنون صادرات چشمگیری نداشته است، گفت: برای رشد و توسعه این صنعت باید خیلی کارها انجام شود و باید به سمتی برویم که بهره‌برداری از این محصول افزایش یابد.
وی با تاکید بر اینکه برای تولید زرشک باید توجه خاصی به نکات بهداشتی و استانداردهای بین‌المللی آن صورت گیرد، افزود: با چنین شرایطی ایران در بازار جهانی توان رقابت خواهد داشت، در غیر این صورت با خام‌فروشی، بی‌کیفیت و متنوع نبودن محصولات نمی‌توان در بازارهای جهانی موفق بود. به گفته احتشام زرشکی که هم‌اکنون در ایران تولید می‌شود بدون استفاده از کود و سموم کشاورزی است و به‌صورت طبیعی و ارگانیک تولید می‌شود، همین امر سبب شده تا اروپایی‌ها شیفته محصولات تولیدی زرشک ایران باشند اما تنها کاری که باید صورت گیرد، تقویت امر بازاریابی و شناساندن محصولات تولیدی ایران به بازار جهانی است.


چاپ