توزیع «خاک روی» در صنعت شفاف است

چراکه به گفته ناصر فغفوری سرپرست سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، سایر معادن روی کشور نه در عیار با انگوران برابری می‌کنند و نه در حجم برداشت. با این همه واحدهای تولیدی روی در کشور با مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کنند و هر چند وقت یکبار با انتشار خبری، صدای خود را به گوش مسئولان می‌رسانند. هرچند فغفوری وجود این مشکلات را انکار نمی‌کند اما در پاسخ به این اتهام که توزیع مواد معدنی از جمله روی در صنعت بی‌برنامه و غیرشفاف است، تاکید می‌کند که هم در سطح سازمان صنعت، معدن و تجارت استان زنجان، هم وزارتخانه مربوط و هم مسئولان ارشد استانی به‌طور دقیق این روند را رصد می‌کنند و توزیع مواد معدنی در صنعت کاملا شفاف است. با او درباره صنعت روی از معدن تا واحدهای تولیدی به گفت‌وگو نشسته‌ایم.
در حال حاضر از معدن انگوران که بزرگترین معدن روی کشور است چه شرکتی بهره‌برداری می‌کند؟
معدن انگوران در اختیار شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران قرار دارد و در حقیقت یک معدن دولتی است که پیمانکارآن نیز یک شرکت دولتی است.
چه چیز صنعت روی را برای سرمایه‌گذاران متفاوت کرده است؟
صنعت روی نسبت به صنایع دیگر بسیار سودآور است. در نظر بگیرید که بازگشت سرمایه در این صنعت حداکثر ۱ سال و نیم است در حالی که این مدت در سایر صنایع حداقل ۴ سال است. از شاخصه‌های صنعت روی سود بالا و حاشیه امنیت مطلوب آن است.
وابستگی صنعت روی کشور به انگوران چقدر است؟
در حال حاضر با توجه به کیفیت روی برداشت شده از معدن انگوران و کمیت آن صنعت روی در کشور وابسته به معدن انگوران است. هرچند معدن مهدی‌آباد هم به کمک معدن انگوران آمده اما نتوانسته از نظر حجم برداشت و عیار، با انگوران برابری کند. اکنون سیاست‌ها در ایمیدرو بر آن است که با فناوری‌های جدید مهدی آباد را هم به بهره‌برداری برسانند و مواد اولیه حاصل از آن را وارد چرخه صنعت کنند. معادن روی دیگری نیز در شاهرود، کرمان و یزد قرار دارند که به بهره‌برداری رسیده‌اند اما تفاوت در عیار سبب شده تا همه واحدهای تولیدی کشور چشم امید به معدن انگوران بدوزند.
این معدن چه ویژگی‌هایی دارد؟
ذخیره معدن انگوران ۹میلیون و ۳۰۰هزار تن است که ۲ میلیون تن آن سولفوره، ۴میلیون تن آن مخلوط اکسیده و سولفوره و باقی اکسیده است. بخش اکسیده را می‌توان به‌طور مستقیم استفاده کرد. بخش مخلوط را نیز، پس از اعمال فرآیندهایی می‌توان وارد چرخه تولید کرد اما بخش سولفوره مصارف دیگری دارد. مدیران واحدهای تولیدی و صنعتی به‌دنبال راهکارهای جدیدی هستند که بتوان در آینده بخش سولفوره را نیز وارد این چرخه کرد.
ظرفیت سالانه معدن چه میزان است؟
ظرفیت اسمی معدن انگوران، سالانه ۷۰۰هزار تن است. اما در سال ۹۱، ۸۰۰هزار تن از آن برداشت شد و در سال ۹۳ نیز پیش‌بینی شده که ۸۰۰هزار تن از آن برداشت شود.
این مقدار نیاز کشور را تامین می‌کند؟
 با توجه به تعداد واحدهای صنعتی شمش و روی در کشور این مقدار تنها ۳۰درصد نیاز داخلی را تامین می‌کند و برای تامین ۷۰درصد نیاز کشور، بخش خصوصی وارد میدان شده و با واردات خاک از کشورهایی چون ترکیه و یا سایر کشورهایی که واردات از آنها صرفه اقتصادی دارد، این خلأ را پر می‌کنند. اما عیار خاک وارد شده نیز با عیار انگوران بسیار متفاوت است.
چند واحد تولید شمش روی داریم؟
در حال حاضر در کشور ۷۷ واحد تولید شمش روی داریم که ظرفیت اسمی آنها ۴۴۱هزار تن در سال است. از این تعداد، ۴۶ واحد تولیدی در استان زنجان قرار دارد که ظرفیت اسمی آن ۲۷۳هزار تن در سال است. که انگوران تنها می‌تواند نیمی از ظرفی استان را پاسخگو باشد.
اشتغالزایی صنعت روی در زنجان چقدر است؟
در حال حاضر حدود ۵۰۰ نفر در معدن روی مشغول هستند و برای حدود ۴۰۰۰ نفر نیز در واحدها اشتغالزایی شده است.
بر چه اساسی خاک استخراج شده را در اختیار واحدها قرار می‌دهند؟
سهمیه‌بندی خاک واحدهای شمش روی (که با توجه به آنچه استخراج شده، بیش از ۳۰درصد را پاسخگو نیست) براساس پروانه بهره‌برداری و با کنترل مصرف برق که حاکی از فعال بودن آنهاست، انجام می‌شود
مشکلات صنعت روی چیست؟
همانطور که قبلا هم گفته شد نخستین مشکل موجود در این صنعت نبود توازن بین تولید و تامین مواد اولیه و نیاز مصرفی است. به این ترتیب که معدن انگوران قادر به تامین نیاز همه واحدهای روی نیست و به این ترتیب این واحدها با ظرفیت خالی فعالیت می‌کنند. حتی بعضی از واحدها با ظرفیت ۳۰ تا ۴۰درصدی فعالیت می‌کنند و این امر سبب کاهش سود آن‌ها شده است. در معدن انگوران حداکثر تا ۱۰ سال آینده امکان برداشت وجود دارد و این خبر خود به خود سبب ایجاد نگرانی برای تامین ماده اولیه واحدهاست. هرچند ما به‌دنبال واگذاری پهنه‌های گسترده‌تر به ایمیدرو، شستا و سایر شرکت‌های بزرگ هستیم تا همچنان استخراج روی ادامه داشته باشد اما این نگرانی ناگزیر است. حاشیه سود روی در کشور دیگر مانند سال‌های گذشته نیست اما عده‌ای همچنان انتظار بهره‌وری به همان اندازه را دارند. ما هم بیکار ننشسته‌ایم به همین دلیل متخصصان به دنبال استفاده از روش‌های جدید برای پایین آوردن میزان هزینه‌های تولید هستند. برای مثال در گذشته از اسید سولفوریم در این فرآیند استفاده می‌شد اما چون پرمنگنات قیمت پایین‌تری داشت آن را جایگزین کردند که چون در بحث واردات پرمنگنات پتاسیم دچار مشکل بودیم، نخستین واحد تولید آن از آذرماه با ظرفیت ۹۵ درصدی به بهره‌برداری می‌رسد.
موضوع عوارضی که برای صادرات قرار داده‌اند چیست؟
بیشتر از ۸۰درصد تولید روی در کشور با هدف صادرات است. اما بابت صادرات روی عوارضی را قرار داده بودند که خوشبختانه با پیگیری‌های انجام شده حدود ۱۵ روز است که این عوارض برداشته شده است.
سایر مشکلات کدامند؟
در حال حاضر معادن کوچک غیرفعالی داریم که باید برای استخراج آنها برنامه‌ریزی شود. و یا اینکه توجه نکردن به محیط‌زیست در گذشته سبب شده بود تا نگرانی‌هایی در میان مردم به‌وجود آید اما تدابیر اندیشیده شده در شورای تامین استان و با همکاری اداره کل محیط‌زیست استان، سبب شد تا این نگرانی‌ها رفع شود. یکی دیگر از مشکلات اصلی این است که در هیچ کجای جهان واحدهای تولیدی که کمتر از ۱۰۰۰ تن شمش تولید کنند، پروانه بهره‌برداری نمی‌گیرند اما فعالیت جزیره‌ای واحدهای کوچک توجیه اقتصادی را کمتر کرده و مشکلات محیط‌زیستی نیز به وجود می‌آورد.


چاپ