زنانی که بازی را عوض کرده‌اند

بنفشه رنجی - گروه آینه: در جامعه ما مشاغلی مانند معماری، عمران و مکانیک را مردان از آن خود می‌دانند و به گفته زنان شاغل در این حوزه‌ها سعی می‌کنند زنان را در آن بازی ندهند.

اگر هم در این میان زنی پیدا شد و با ورود به این حوزه‌ها نقش و تصویر متفاوت‌تری از زنان ترسیم کرد، با سپردن مسئولیت‌های حاشیه‌ای و دست‌دوم سعی می‌شود حضور زنان در این مشاغل کمرنگ جلوه داده شود تا همچنان مردان یکه‌تاز میدان باشند.
در این مواقع، آنچه تصویر روشن‌تری از موقعیت زنان ارائه می‌دهد، روی آوردن به تجربیات زنان و شناخت وضعیت از زبان خود آنهاست. ازاین‌رو، گروه آینه به سراغ زنانی رفته است که سال‌ها در حوزه معماری و عمران اشتغال داشته‌اند و باوجود نگاه‌های محدودکننده نسبت به زنان به موفقیت دست‌یافته‌اند. زنانی که اگرچه رویکردها معطوف به راه ندادن آنها به بازی است، اما بازی را با پشتکار و موفقیت خود عوض کرده‌اند.

 

همکار مرد می‌خواست نقش منشی او را بازی کنم
متین، یکی از این زنان و فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد عمران است و تابه‌حال ۱۰ جا مشغول به کار شده و بیرون آمده و اکنون نیز جویای کار است. او می‌گوید: ۴۰درصد از آگهی‌هایی که در روزنامه‌ها برای جذب نیروی کار در زمینه عمران دیده می‌شود، برای جذب نیروی کار مرد است. برای او بارها پیش‌آمده که با دیدن رزومه دعوت به مصاحبه شده است، اما وقتی متوجه می‌شوند زن است از استخدام او خودداری می‌کنند.
به گفته وی، به‌دلیل مسائل مربوط به رفت‌وآمد و خوابگاه، زنان برای کار در کارگاه‌ها استخدام نمی‌شوند. روال عادی چنین است که به کارگران و مهندسان خوابگاه اختصاص می‌دهند اما برای زنان خوابگاه ندارند. متین درخواست می‌کند که در کارگاهی در نقطه دوری از تهران استخدام شود و برای خود خانه شخصی اجاره کند اما آن‌هم پذیرفته نشد. سپس او در کمال تعجب متوجه می‌شود، همسر منشی محل کار پیشین او که در رشته جغرافیا تخصص داشته است در همان کارگاه استخدام می‌شود.
متین از تجربیات کار در کارگاه‌های مختلف چنین می‌گوید: در کارگاه به زنان بی‌سیم نمی‌دادند و دلیلشان این بود که مردها حرف‌هایی می‌زنند که زنان نباید بشنوند. ازاین‌رو، برای کار در محوطه کارگاه با موبایل او تماس می‌گرفتند و اگر در بی‌سیم چیزی اعلام می‌شد، زنان نمی‌فهمیدند.
 او بیکار ماندن خود را نتیجه مستقیم درخواست نیروی کار مرد و شرایط خاص برای زنان می‌داند. به گفته وی، معمولا کارهای دفتری برای زنان در نظر گرفته می‌شود آن‌هم نه به شکلی که زنان ارجحیت داشته باشند.
متین گلایه می‌کند که او با پسری که ترم سوم است و سابقه کار ندارد یا حتی پسری که از رشته دیگری فارغ‌التحصیل شده برای استخدام یکی گرفته می‌شود. او بیشترین مشکل را مربوط به نگاه همکاران مرد می‌داند، همکارانی که پس از شنیدن درد دل‌های او می‌گویند: رشته دیگری انتخاب می‌کردی.
 وی در رابطه با تجربه کار با همکاران مرد هم‌سطح خود چنین می‌گوید: همکار مرد به من می‌گفت تو در دفتر بمان و نقشه را بکش، من را مجبور می‌کرد نقش منشی او را بازی کنم، خود به کارگاه می‌رفت و اجازه تعامل با کارفرما را به من نمی‌داد.
 او در رابطه با نگاه کارفرمایان نسبت به نیروی کار زنان می‌گوید: کارفرمایان از همان ابتدا ترجیح می‌دهند وارد این مشکلات نشوند و زن استخدام نکنند. متین در یکی از ماموریت‌ها با ۴ همکار مرد به شهر دیگری می‌رود که کارفرما مجبور می‌شود برای او هتل کرایه کند، هزینه‌ای که کارفرمایان برای متقبل نشدن به‌دنبال استخدام مردان می‌روند.

 

انجام کارهای ساختمانی توسط زنان عجیب به نظر می‌رسد
سارا فارغ‌التحصیل رشته معماری است و کار پیدا کردن برای زنان در این حوزه را مشکل می‌داند، بااین‌حال او سال‌هاست که در شرکتی مشغول به کار است.
 او می‌گوید که مردان سعی می‌کنند زنان را در این حوزه بازی ندهند چراکه برای مردان معنی ندارد زنان در خاک و گچ و سیمان و ساختمان مشغول فعالیت شوند. به گفته سارا، مردان سعی می‌کنند فعالیت زنان را به طراحی محدود کنند و آنها را از پروژه‌های اجرایی دور نگه دارند.
او ادامه می‌دهد: چه زنان و چه مردان فکر می‌کنند یک زن نمی‌تواند معمار باشد و در محیط کار با کارگر و کارفرما تعامل داشته باشد و برایشان معمولا عجیب است. به گفته سارا، اشتغال زنان در چنین حوزه‌ای برای نسل‌های قبل غیرقابل‌قبول‌تر است.
او باوجوداینکه برای خودش هم به‌دلیل بزرگ شدن در چنین جامعه‌ای اشتغال در این حوزه سخت بوده است، ترس را کنار می‌گذارد و به گفته خودش توجهی حتی به نگاه عجیب پدرش به شغلش نمی‌کند چراکه توانایی انسان را در جنسیت نمی‌بیند.

 

حقوق کمتر زنان نسبت به مردان
مریم نیز ۱۰ سال است که در حوزه معماری مشغول به کار است که چنین می‌گوید: مدیرعامل شرکت و تمام مدیرهای فنی شرکت در تهران و تمام شهرستان‌ها و اکثر مدیران پروژه‌ها مرد هستند، تمام منشی‌ها زن بودند و در بقیه سمت‌ها ترکیبی از زن و مرد وجود داشت و در جلسات معمولا زن‌ها حرف نمی‌زدند.
او در یک گروه ۴ نفره که همه زن بودند، مشغول به کار بوده است و به نظرش بهتر، دقیق‌تر و بیشتر از مردهای هم‌رده‌شان کار می‌کردند. اما مجموع حقوق آنها کمتر از مجموع ۴ مردی بود که همان کار را انجام می‌دادند.

 

بیشتر سرپرستان مرد هستند
نادره نظری ۳۰ سال در حوزه معماری مشغول به تحصیل بوده است، او زمانی استاد دانشگاه و اکنون مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور است. به گفته او، معمولا بیشتر سرپرستان گروه‌های معماری مرد هستند اما در شرکت آنها وضعیت کمی متفاوت است. نظری ادامه می‌دهد: زنان اگر در راس امور باشند، باید به کار احاطه و تسلط کامل داشته باشند چراکه وقتی مردان می‌بینند زنی سرپرست است از او حرف شنوی ندارند.
باوجود تمام مشکلاتی که پیش روی خانم نظری بوده است، او توانسته چالش‌ها را حل کند و مدیریت پروژه‌هایی مانند تونل، میدان و بیمارستان را بگیرد که افراد زیادی از پس آن برنیامدند.
 او از تجربیات خود تعریف می‌کند: زمانی که باردار بودم همزمان مدیریت طراحی ۵ پروژه بیمارستان را برعهده داشتم. روز قبل از زایمان تا ساعت ۷ شب کار می‌کردم و نمی‌خواستم بگویند به‌دلیل بارداری کارش روی زمین ماند.
نظری ادامه می‌دهد: چند سال پیش پروژه بزرگی در مشهد داشتم و هفته‌ای ۲ بار صبح به مشهد می‌رفتم و شب برمی‌گشتم و ۲ سال و نیم به همین روال گذشت.
او معتقد است که زنان به دلیل دقت، حوصله و توجه بیشتر به کار خود، در زمینه معماری بهتر از مردان عمل می‌کنند.


چاپ