شنبه 12 اسفند 1402 - 02 Mar 2024
کد خبر: 86825
نویسنده: سیاوش ملکی‌فر
تاریخ انتشار: 1402/03/17 06:04

راه‌هایی که دانش‌بنیان‌ها را به منابع مالی می‌رساند

سیاوش ملکی‌فر-معاون توسعه صندوق نوآوری و شکوفایی
راه‌هایی که دانش‌بنیان‌ها را به منابع مالی می‌رساند

اقتصاد دانشبنیان زمانی رنگ واقعیت به خود میگیرد که فعالان این حوزه مسیر حمایت را هموار ببینند. بیشتر دانشبنیانها معتقدند تامین اعتبار و دریافت وام از بانکها بیشباهت با طی کردن هفتخوان رستم نیست و معمولا هم عطایش را به لقایش میبخشند؛ در واقع این شرایط حاکم بود که صندوق نوآوری و شکوفایی پا به میدان گذاشت و در نقش یک حامی مالی در اکوسیستم نوآوری قدعلم کرد. صندوقی که فلسفه شکلگیری آن حمایت مالی همهجانبه از اکوسیستم نوآوری است و وظیفه دارد با ارائه تسهیلات مختلف در قالبهایی مانند سرمایه در گردش، خرید دین، فروش اقساطی، تولید صنعتی، قبل از تولید صنعتی و ... بخشی از نیاز مالی فعالان دانشبنیان را برای تداوم فعالیتهایشان تامین کند. صندوق در این سالها تلاش کرده است تا با روشهای مختلف، منابعی را از نظام بانکی، بخش خصوصی و بازار سرمایه به دانشبنیانها تزریق کند. در واقع، بهجای اینکه نقش خود را، تامین مالی مستقیم شرکتهای دانشبنیان تعریف کند و خود را یگانه بازیگر تامین مالی شرکتهای دانشبنیان بداند، خود را «شکلدهنده و مکمل نظام تامین مالی فناوری» دانسته و تلاش کرده است تا منابع سایر بازیگران را نیز به میدان بیاورد. قانون جهش تولید نیز بهویژه با سازکار «اعتبار مالیاتی» و همچنین تسهیل سرمایهگذاری بانکها در حوزه دانشبنیان، بهطورقطع نقش موثری در بسیج منابع مالی برای رشد شرکتهای دانشبنیان خواهد داشت، اما در خود صندوق، در حال حاضر ما در شرایط کمابیش اضطراری بهسر میبریم، چرا که علاوه بر این دو عامل، تورم نیز مزید بر علت شده و در عمل صندوق از نیاز دانشبنیانها جامانده است. امیدواریم در سال ۱۴۰۲ شاهد ورود سرمایه جدید به صندوق باشیم، زیرا با ادامه روند فعلی، صندوق احتمالا بهسختی بتواند عملکرد گذشته خود را حفظ کند.

اگر کمکهای بلاعوض را کنار بگذاریم، روشهای تامین مالی به ۲ روش اعمال میشود؛ روشهای مبتنی بر بدهی و مشارکت. در روشهای مبتنی بر بدهی که یکی از مهمترین آنها، همین وامهای متعارف است، صندوق مبلغی را با هدف مشخصی برای مثال راهاندازی خط تولید یک محصول پیشرفته، در اختیار یک شرکت دانشبنیان قرار میدهد و آن شرکت دانشبنیان باید پس از مدتی، این مبلغ را در قالب اقساط به صندوق بازگرداند. در این حالت، صندوق در سود و زیان شرکت دانشبنیان شریک نیست. بهعبارت دیگر، چه این شرکت دانشبنیان شکست بخورد و چه با دریافت این تسهیلات بتواند به فروش و سود قابلتوجهی دست پیدا کند، در هر صورت باید اصل و فرع تسهیلات را به صندوق بازگرداند، نه کمتر و نه بیشتر. به همین دلیل، تسهیلات یا همان وام، نه در ایران، بلکه در همهجای دنیا، در ازای «وثیقه» پرداخت میشود. نقش وثیقه این است که بازگشت وام به نهاد، تامین مالی را تضمین کند. خوشبختانه شرکتهای دانشبنیان در کشور بسیار خوشحساب هستند و معوقات این شرکتها چه در صندوق و چه نزد شبکه بانکی کشور اندک است، اما در روشهای مبتنی بر مشارکت که یکی از مهمترین آنها، سرمایهگذاری جسورانه (یا همان VC) است، نهاد تامین مالی که در اکوسیستم دانشبنیان صندوق نوآوری و شکوفایی است، در سود و زیان شرکت دانشبنیان شریک میشود. در واقع، صندوق مبلغی را در اختیار شرکت دانشبنیان قرار میدهد و اگر طرح شرکت با موفقیت یا شکست روبهرو شود، صندوق در سود و ضرر آن سهیم است. در این فرآیند، دیگر سخن از «وثیقه» بهمیان نمیآید، بلکه نهاد تامین مالی به روشهای دیگری مانند تملک بخشی از سهام شرکت یا یک قرارداد رسمی، مشارکت خود از سود و زیان شرکت را قطعی میکند. در حال حاضر هر ۲ نوع روشهای تامین مالی در صندوق نوآوری و شکوفایی اعمال میشود. بهطورتقریبی ۲۰ نوع تسهیلات در صندوق وجود دارد که دانشبنیانها برای دریافت آن باید وثیقه بگذارند. عدهای به اشتباه تصور و تبلیغ میکنند که صندوق فقط یک نوع وثیقه میشناسد و آن هم «وثیقه ملکی» است، اما اینطور نیست. وثایق موردقبول صندوق متنوع است و از «چک و سفته» تا «ضامن حقیقی و حقوقی»، «محل اجرای طرحها» یا همان سولهها و کارگاههای مستقر در شهرکهای صنعتی، «تجهیزات و ماشینآلات»، «وثیقه ملکی سهلالبیع» یا همان آپارتمان در بافت شهری و حتی سهام شرکتها را دربر میگیرد. وثیقه، متناسب با وضعیت اعتباری شرکتها و ریسک طرح آنها مشخص میشود. پس اینگونه نیست که بگوییم شرکتهای دانشبنیان تنها در ازای وثیقه ملکی میتوانند از صندوق تسهیلات بگیرند. برای مثال، در صندوق تسهیلاتی موسوم به اشتغالزایی داریم، به این معنا که بهازای استخدام هر فرد جدید در شرکت دانشبنیان و تا سقف ۱۵ نفر، ۶۰ میلیون تومان تسهیلات قرضالحسنه (یعنی نرخ صفر درصد) از طریق یکی از ۲ بانک عامل به شرکتهای دانشبنیان میپردازیم. پس سقف این تسهیلات ۹۰۰ میلیون تومان است. این تسهیلات، فقط و فقط با چک و سفته در اختیار شرکتهای دانشبنیان قرار میگیرد و حتی نیاز به ضامن معتبر نیز ندارد. تسهیلات قرضالحسنه دیگری موسوم به «ودیعه رهن» ارائه میشود که در شهر تهران، تا ۶۵۰ میلیون تومان در اختیار شرکتهای دانشبنیان قرار میدهیم تا بتوانند دفتر کاری برای خود رهن کنند که دریافت این تسهیلات هم نیاز به وثیقه ملکی ندارد.

 


نویسنده:
کپی لینک کوتاه خبر: https://smtnews.ir/d/36ww77