رقیبی برای پایان انحصار

اگرچه از دهه ۸۰ و با ورود خودروهای وارداتی، خیابان‌ها رنگ و لعابی به خود گرفتند اما مصرف‌کننده قشر کم‌درآمد و متوسط ایرانی همواره مجبور به استفاده از خودروهایی بوده که تنوع و کیفیت در آن به انتها رسیده و جای پیشرفت دیگری نداشت. به‌هرحال خودروسازان ما طی سال‌های گذشته سعی کرده‌اند تا در سایه تعامل با خودروسازان خارجی سبد محصولات خود را رنگین‌تر کنند اما خریداران با توجه به مقایسه حال حاضر خودروهای داخلی و خودروهای متوسط خارجی، حداقل خواسته خود را تنوع در تولید خودروسازان داخلی به همراه قیمت مناسب در کنار کیفیت بالا می‌دانند. از سویی برخی کارشناسان معتقدند، بازار خودرو در ایران انحصاری بوده و راه‌حل آن ورود خودروساز دیگری با توان ساخت محصولاتی به‌مراتب متنوع‌تر در کنار کیفیت بالا و قیمتی درخور محصول تولیدشده خواهد بود.
اگرچه تولد خودروسازی دیگر می‌تواند تا حدی شکست انحصار در بازار خودرو را در پی داشته و بازاری رقابتی در کنار خودروهایی جدید با کیفیت و خدمات پس از فروش بالایی به همراه داشته باشد اما باید توجه داشت ورود این تازه‌وارد، خالی از دردسر نخواهد بود. از سوی دیگر، باید دید که آیا محصولات خودروساز سوم با محصولات دیگر خودروسازان متفاوت خواهد بود و در سایه جذابیت‌های سرمایه‌گذاری در مناطق آزاد، تولیدات خودروسازان دیگر را تحت‌الشعاع قرار خواهد داد یا اینکه همان خودروها را با کمی تغییر ظاهری تولید و به بازار عرضه خواهد کرد. اما به‌تازگی مشاور رئیس‌جمهوری از دستور ویژه روحانی برای راه‌اندازی قطب سوم خودروسازی در مناطق آزاد کشور خبر داده و گفت: نظر رئیس‌جمهور راه‌اندازی منطقه‌ای برای تولید خودروهایی رقابتی در کیفیت و قیمت است که بر این اساس، بخش خصوصی با خودروسازان بزرگ دنیا وارد مذاکره شده است. علی‌اکبر ترکان گفت: نظر رئیس‌جمهور این است که خودروسازها باید در فضای رقابتی کار کنند و کیفیت و قیمت خودرو براساس رقابت اصلاح شود و بر همین اساس، بر این باور است که چنانچه غیر از ۲ گروه فعلی، خودروسازی قدرتمند با گرایشی صادراتی در مناطق آزاد کشور متولد شود، موجب منافع مصرف‌کننده و ارتقای صنایع داخلی خواهد شد. با این حال ورود خودروساز سوم مشکلاتی را دربر خواهد داشت که یکی از مشکلات پیش‌روی آن را می‌توان جانمایی آن نام برد تا جایی‌که عضو هیات‌رئیسه مجلس در این خصوص گفته است: تصمیم‌گیری‌ها در این خصوص باید براساس آمایش سرزمینی کشور و اظهارات مبتنی بر برنامه‌ریزی و کار کارشناسی صورت گیرد. سیدشریف حسینی درخصوص اینکه آیا ایجاد یکی از بزرگ‌ترین سایت‌های تولید خودرو آسیا در منطقه آزاد چابهار منطقی است؟ گفت: همواره مسئولان به‌دنبال آن هستند که در چارچوب‌های صنعت، پلتفرم‌های جدید وارد کشور کنند، اما اینکه کجا واقع شود بستگی به آمایش سرزمینی داشته و این تصمیم‌گیری باید به نوعی باشد که هزینه قیمت تمام‌شده را افزایش ندهد.

ما استقبال می‌کنیم
مشاور انجمن خودروسازان ایران در گفت‌وگو با خبرنگار صمت درخصوص ورود خودروسازی دیگر به باشگاه خودروسازان ایران گفت: بیشتر خودروسازانی که باهدف تاسیس و تولید تیراژ بالا پا به عرصه تولید گذاشتند و محصولات خود را وارد بازار کردند، امروز با تیراژ پایین و به‌صورت فول مونتاژ مشغول فعالیت هستند که تولید این خودروسازان ارزش‌افزوده قابل‌توجهی به همراه نداشته و به اقتصاد کمک چندانی نمی‌کند. داوود میرخانی‌رشتی با بیان اینکه تیراژ حدود ۲۰۰هزار خودرو می‌تواند برای خودروساز مقرون‌به‌صرفه باشد، تصریح کرد: این امر می‌تواند شرایط رقابتی شدن بازار را فراهم کند و ما نیز از حضور این خودروساز در میان دیگر تولیدکنندگان استقبال خواهیم کرد. وی با اشاره به اینکه شرایط سرمایه‌گذاری در منطقه ویژه چابهار به‌طور حتم رصد شده است، در عین حال آن را بدون اشکال ندانست و عنوان کرد: موانعی همچون ایجاد زیرساخت برای اسکان نیروی کار و بالا بودن دستمزد نیروی متخصص و هزینه‌بر بودن آن می‌تواند قیمت تمام‌شده محصول را بالا ببرد که برای تولیدکننده به‌صرفه نخواهد بود.

جذابیت بازار با رقابتی شدن
عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار صمت معتقد است: برای ایجاد یک سایت تولید خودرو علاوه بر جانمایی و برنامه‌ریزی تولید و عرضه باید زمان زیادی را صرف زیرساخت‌ها و تاسیس کارخانه خودروسازی کرد. امرالله امینی با اشاره به این مطلب که علاوه بر موارد ذکرشده تامین نیروی انسانی نیز می‌تواند مشکل‌ساز باشد، گفت: انتقال نیروی کار متخصص به چابهار که برای این منظور انتخاب‌شده سخت بوده و در سطوح تخصصی نمی‌توان از نیروی کار بومی بهره گرفت. وی عوامل دیگری همچون دور بودن از بازار مصرف و نبود زیرساخت‌های لازم برای ایجاد یک سایت خودروسازی را از موانع دیگر دانست و تصریح کرد: اگرچه ممکن است هدف خودروساز سوم وارد کردن قطعات و مونتاژ آن باشد اما نباید فراموش کرد که ساخت این قطعات در داخل به‌مراتب ارزان‌تر بوده و این فرآیند تولید به‌صرفه نخواهد بود. اگرچه وجود قطب سوم بزرگی همسان با دو خودروساز بزرگ کشور می‌تواند بازار رقابتی به‌وجود آورده که در سایه آن کیفیت محصولات تولیدی خودروسازان نیز افزایش پیدا کند اما به هر ترتیب نمی‌توان این نکته را نادیده گرفت که حضور وارداتی‌هایی که هم کلاس خودروهای داخلی‌ساز بوده با کاهش تعرفه‌ها بازار خودرو را جذاب‌تر خواهد کرد. با این حال باید منتظر بود و دید که تولد سومین خودروساز تا چه اندازه شش‌های بازار خودرو را پر از هوای تازه کرده و به آن طراوت می‌بخشد.


چاپ