بازار خودرو میزبان فرمول یک نشد

اگرچه پیش از این، حاشیه بازار تعیین‌کننده قیمت خودروها در بازار ایران بوده اما پس از افزایش نرخ تورم، افزایش نرخ ارز و تخصیص نیافتن ارز مبادله‌ای به خودروسازان در کنار مشکلات بانکی، آنها خواهان افزایش قیمت محصولات خود شدند که از اواخر سال ۹۱ با تعیین دستورالعمل قیمت‌گذاری خودرو از سوی شورای رقابت قیمت‌گذاری از حاشیه بازار به روی میز این شورا رفت. اگر چه شورای رقابت در آن زمان با تعیین دستورالعمل قیمت‌گذاری خودرو تا حدی بازار را تعدیل کرد اما این موضوع نیز نتوانست بازار را از این رخوت خارج کند. این درحالی است که کاهش تولید خودروسازان طی چند سال گذشته در کنار قیمت‌گذاری‌های جدید، این بازار را به رکودی بی‌سابقه برد.
با این حال انتظار می‌رفت با تغییر فضای سیاسی کشور و تغییر رویه در حوزه صنعت در کنار کاهش تحریم‌ها، کاهش نرخ تورم و همچنین تخصیص ارز مبادله‌ای به خودروسازان، قیمت‌ها نیز کاهش پیدا کند؛ اما دیدیم با نحوه قیمت‌گذاری خودرو و غافلگیری شورای رقابت با طریقه محاسبه قیمت‌ها و افزودن ۲ آپشن اجباری در کنار قیمت تمام‌شده که باید در قیمت کارخانه محاسبه می‌شد، اعتراضات به این‌گونه قیمت‌گذاری هم از سوی دولت و هم از سوی مجلس بالا گرفت. در این میان خریداران نیز با قهر از بازار خودروهای داخلی نشان دادند که با قیمت‌های اعلامی مخالف و همچنان خواستار کاهش قیمت‌ها هستند؛ اما آنچه قابل تامل است اظهارات رئیس شورای رقابت است که باتوجه به اعتراضات دولت، مجلس و خریداران به نحوه تعیین دستورالعمل قیمت‌گذاری خودرو همچنان بر قیمت‌های کنونی پافشاری و بازنگری آن را غیرقابل قبول اعلام کرده است. بر این اساس در نظر داریم در این گزارش، نحوه تعیین فرمول قیمت‌گذاری خودرو را به بوته نقد بگذاریم.

کیسه هوا جزو ملزومات خودرو است
در این خصوص رئیس سابق شورای رقابت در گفت‌وگوی اختصاصی با خبرنگار صمت با اعلام اینکه فرمول تعیین قیمت‌گذاری خودرو در گذشته از سوی شورای رقابت بی‌نقص بوده است، درخصوص نحوه این فرمول اظهار کرد: درگذشته در کنار محاسبه افزایش تورم، بحث افزایش بهره‌وری و کیفیت نیز در نحوه تعیین قیمت‌گذاری در نظر گرفته شده بود که اگر در کنار تورم بخشی کیفیت افزایش پیدا نمی‌کرد الزامی به افزایش قیمت‌ها وجود نداشت. جمشید پژویان افزود: ورود شورای رقابت به بحث قیمت‌گذاری در زمان تحریم صورت گرفت و با استعلامی که از بانک مرکزی گرفتیم، مشخص شد که خودروسازان محصولات خود را با ارز آزاد در کنار جهش یکباره نرخ تورم به بازار عرضه می‌کردند که در این شرایط افزایش قیمت‌ها نیز اجتناب‌ناپذیر بود. وی ادامه داد: اما در حال حاضر شاهد افزایش نرخ تورم نیستیم و از سوی دیگر در محاسبه بخشی از به‌اصطلاح تورم‌بخشی که مربوط به واردات مواد و لوازم اولیه خودرو که از چین وارد می‌شود، است نیز شاهد افزایش تورم در این کشور نبودیم.
بنابراین با توجه به این موضوع در کنار تعدیل قیمت نرخ ارز، نباید شاهد افزایش قیمت خودروها باشیم. پژویان در پاسخ به این سوال که قیمت کیسه هوا و استاندارد یورو۴ در گذشته به چه صورتی محاسبه می‌شد، تصریح کرد: در گذشته یک کیسه هوا جزو ملزومات خودرو بوده و بیش از آن و به درخواست خریدار محاسبه و به قیمت نهایی افزوده می‌شد. اما رویه‌ای که در محاسبه آپشن‌هایی همچون کیسه هوا انجام شده خلاف آنچه ما در گذشته تعیین کرده‌ایم، است. این عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در خصوص استاندارد یورو۴ نیز افزود: اساس افزایش قیمت‌ها با اجرای استاندارد یورو۴ زمانی صورت می‌گیرد که خودروساز محصول خود را مطابق با استانداردهای اعلامی سازمان ملی استاندارد تولید کند و شورای رقابت با تطبیق کیفیت محصولات خودروسازان و استانداردهای اعلام شده از سوی سازمان ملی استاندارد، افزایش قیمتی آن هم ۲ یا ۳درصدی داشته باشد. در اینجاست که شاخص کیفیت و بهره‌وری می‌تواند عاملی باشد برای افزایش قیمت که تاکنون این مهم به‌درستی اجرا نشده است. وی درخصوص بازنگری دوباره قیمت‌ها از سوی شورای رقابت گفت: این شورا می‌تواند با دلایل و توجیهات علمی دستورالعمل را دوباره بازنگری کند. اما باید در نظر داشت که داشتن کیسه هوا از ابتدا جزو ملزومات خودرو بوده و افزایش قیمت در بحث استاندارد یورو۴ نیز باید در سایه ارتقا، افزایش کیفیت و بهره‌وری صورت گیرد.

قیمت‌های جدید خودرو غیرواقعی است
با این حال آخرین اظهارنظرات رئیس شورای رقابت درخصوص بازنگری دستورالعمل قیمت‌گذاری خودرو حاکی از آن است که این شورا قصد ندارد از نظر خود بازگردد و قیمت‌های اعلامی خود را تا ۱ سال بدون تغییر می‌داند. این درحالی است که وظیفه اصلی شورای رقابت در کنار ایجاد و نظارت بازاری رقابتی، تعیین فرمول قیمت‌گذاری خودرو است نه قیمت‌گذاری خودرو. اما نکته قابل توجه این است که خودروسازان طی سال‌های گذشته مدعی بودند که از ارز آزاد استفاده می‌کردند و نرخ تورم بالا در کنار افزایش تحریم‌ها، افزایش قیمت‌ها را اجتناب‌ناپذیر کرده بود.
حال این پرسش مطرح می‌شود که در حال حاضر باتوجه به کاهش نرخ تورم و کاهش تحریم‌ها در کنار تخصیص ارز مبادله‌ای چرا قیمت‌ها به جای کاهش از افزایش معناداری برخوردار است؟ با این حال یکی از شروط اصلی شورای رقابت که در گذشته مورد توجه این شورا بوده افزایش کیفیت و بهره‌وری بوده که این مهم در محصولات تولیدی خودروسازان دیده نمی‌شود. عزت‌الله یوسفیان‌ملا عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس نیز در این خصوص به خبرنگار صمت گفت: با شرایط حال حاضر وبا اعلام کاهش نرخ تورم از سوی دولت که از عدد ۴۰ به ۳۰ رسیده است مردم بایدآثار آن را در سبد خانوار خود احساس کنند. با این حال خودرو نیز به‌عنوان یکی از کالاهای اساسی که ارتباط مستقیم با کاهش و افزایش سطح زندگی اقشار متوسط و کم درآمد دارد، باید از این شرایط بهره می‌برد و کاهش پیدا می‌کرد که این اتفاق نیفتاد.


چاپ