سپاه صنعت، یاران تولید

حال که بیکاری در کشور بین جوانان زیر ۳۰ سال بیداد می‌کند و صنعت نیز از رکود شدید می‌نالد، خبرهایی در رابطه با رایزنی وزیر صنعت، معدن و تجارت در شورای‌عالی کار برای جذب سربازان وظیفه تحصیلکرده در بخش صنعت به گوش می‌رسد. چندی پیش مهندس نعمت‌زاده، وزیر صنعت، معدن و تجارت، پیشنهاد بهره‌گیری از سربازان وظیفه تحصیلکرده در بخش صنعت را در قالب «سربازان صنعت» در دومین جلسه شورای‌عالی اشتغال در سال‌جاری مطرح کرد. مهندس نعمت‌زاده بر این عقیده است که افراد با توجه به میزان تحصیلات می‌توانند پس از گذراندن دوران سربازی و کسب مهارت در همان واحد جذب شوند که از این طریق شاید ۳۰ تا ۴۰درصد مشکل بیکاری فارغ‌التحصیلان برطرف شود. این طرح که می‌توان از آن به‌عنوان «سپاه صنعت» نیز یاد کرد، در دولت‌های گذشته نیز مطرح شده بود و با وجود استقبال بخش صنعت و اجرایی شدن آن در برخی از دولت‌ها، متوقف شد. حال با طرح مجدد این موضوع از سوی وزیر صنعت، معدن و تجارت، بارقه‌هایی از امید برای کاهش بیکاری از سویی و جذب نیروهای کارآمد و نیمه‌متخصص در واحدهای صنعتی برای خروج از وضعیت کنونی به‌وجود آمده است. البته طرح این موضوع انتقادهایی را نیز در پی داشته است. به عقیده حمید حاج‌اسماعیلی، کارشناس بازار کار، مشکل کنونی صنعت، نیروی کار نیست و مهم‌ترین مسئله رکود در بازار کار است که باید به آن توجه شود، زیرا نیروی کار آماده است و چشم‌انتظار ایجاد بستری مناسب برای ورود به این بازار که بارها برای تحرک‌بخشی در آن اقداماتی صورت گرفته اما متوقف شده است. از سویی معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت از اعزام نیروی کار حرفه‌ای به کشورهای همسایه برای جذب در بازار کار این کشورها که با کمبود نیروی انسانی نیز مواجه است، خبر داد.

بهره‌گیری از دوران سربازی برای رونق واحدهای صنعتی
محمدرضا مرتضوی، دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: به عقیده من، بخش عمده‌ای از نیروهای تحصیلکرده کشور در دوران سربازی همسو با تخصص‌شان از آنها استفاده نمی‌شود، بنابراین ما با یک منبع بزرگ از نیروهایی روبه‌رو هستیم که می‌توانیم از زمان آنها در واحدهای صنعتی به‌درستی استفاده کنیم. پیشنهاد آقای نعمت‌زاده در این‌خصوص موجب حل تمامی مشکلات صنعت نخواهد شد اما قطعا برای نیروهای تحصیلکرده‌ای که ۲ سال از عمرشان در سربازی به هدر می‌رود و هیچ کار مثبتی در رشته تحصیلی خود نمی‌کنند بسیار کارا خواهد بود و برای صیانت از سرمایه‌های انسانی کشور در بهترین سن و با معلومات مرتبط در بخش‌های مختلف صنعت می‌توان از آنها بهره برد.
مرتضوی افزود:‌ سرباز صنعت در تاریخ کشور ما پیشینه حدود ۵۰ ساله دارد. پیش از این نیز سپاه دانش، سپاه ترویج و سپاه بهداشت به روستاها فرستاده می‌شد و پیشنهاد مهندس نعمت‌زاده درواقع رجوع به اندیشه و ایده مثبتی است که در کشوهای وزارتخانه‌ها خاک می‌خورد.

معضل کمبود کارگران ماهر و تکنسین‌ها در بخش تولید
دبیرکل خانه صنعت، معدن و تجارت در پاسخ به این پرسش که گفته می‌شود در بخش صنعت با کمبود نیروهای متخصص مواجهیم، اظهار کرد: ما در کشور مشکل نیروی متخصص نداریم، بلکه مشکل ما تکنسین‌ها هستند. مشکل ما بین کارگر صفر و فوق‌تخصص‌ها هستند. مشکلی در جذب نیروهای دانشگاهی و نیروهایی با تخصص بالا نداریم و حتی در این زمینه صادرات نیز داریم. میلیون‌ها نفر ایرانی از نیروهای متخصص از کشور خارج می‌شوند. وی افزود: اما درعین‌حال مشکلی که به‌وضوح در بخش نیروی انسانی صنعت و تولید به چشم می‌خورد، کمبود کارگرهای ماهر یا تکنسین‌ها هستند. در اروپا افراد به مدرسه کار می‌روند تا در این زمینه ماهر شوند اما اینجا کسی که قصد ندارد درس بخواند به هنرستان‌ها می‌رود. باید فکری به حال موسسه‌های فنی و حرفه‌ای کشور شود، زیرا بخش صنعت کشور از نبود آموزش برای کارگرهای ماهر یا تکنسین‌ها رنج می‌برد. باید ارتباطی بین وزارت کار و صنعت و سمن (NGO) ایجاد شود تا در این زمینه چاره‌ای اندیشیده شود.

مشکل صنعت، رکود است نه نیروی انسانی
حمید حاج‌اسماعیلی، کارشناس بازار کار نیز در گفت‌وگو با صمت در رابطه با به‌کارگیری سربازان وظیفه در واحدهای صنعتی، اظهار کرد: مشکل صنایع در ایران سربازان فارغ‌التحصیل نیستند که با این راه‌حل‌ها بتوان مشکل را حل کرد. مشکل صنعت در کشور رکود در بازار تولید است که باید به آن پرداخته شود.
حاج‌اسماعیلی در ادامه افزود: در حال حاضر با خیل عظیمی از فارغ‌التحصیلان بیکار مواجهیم که جویای کار هستند. مشکل تامین نیروی انسانی نیست، بلکه کارجویانی که فارغ‌التحصیل شده‌اند و مهارت دارند اما جذب بازار نمی‌شوند. مهم‌ترین مشکلی که در این زمان با آن مواجهیم، مسئله تحرک‌بخشی به بازار کار است که دولت و وزارت صنعت، معدن و تجارت باید برای آن به دنبال برنامه باشد. وی با اشاره به نبود ظرفیت برای جذب نیروی انسانی اظهار کرد: این راه‌حل زمانی مفید و کارآمد خواهد بود که تنها مشکل نیروی انسانی وجود داشته باشد و بازار کار آنقدر گسترده باشد که قدرت جذب نیروهای مازاد و پاره‌وقت را نیز دارا باشد اما در حال حاضر چنین ظرفیتی وجود ندارد. این کارشناس بازار کار، مشکل بازار کار را رکود در صنایع دانست و بیان کرد:‌ صنایع و بنگاه‌های اقتصادی کشور نیاز به شارژ و انرژی جدیدی دارند که به حرکت درآیند. باید باعث تحرک فضای تولید، رقابت و کسب‌وکار در کشور باشیم. یکی از مهم‌ترین راه‌حل‌ها این است که سرمایه در گردش این واحدها را تامین کنیم. مورد دیگر بحث تامین مواد خام و مواد اولیه این واحدهاست.

تحرک‌بخشی در واحدهای صنعتی
وی افزود: باید یک ارتباط صحیح و منطقی بین موسسه‌های مالی و بانکی و صنایع و بازار کار شکل گیرد. در کنار اینها باید مشکلات صادرات و واردات را نیز حل کنیم، زیرا پس از تحریم‌ها این روند دچار آسیب شده است. از سویی صنایع بزرگ در کشور باید به حرکت درآید تا بنگاه‌های کوچک نیز به تحرک درآیند. نیروی کار در حال حاضر آماده است و در انتظار مهیا شدن بازار کار به سر می‌برد. دولت باید به فکر تامین بسترهای اقتصادی موجود باشد. حاج‌اسماعیلی با انتقاد از دولتی بودن بزرگ‌ترین صنایع کشور گفت:‌ صنایع اساسی در کشور ما صنعت نفت، صنعت خودروسازی و صنایع دیگری چون فولاد، همگی در اختیار دولت هستند. این تغییر نگرش باید از سوی مدیریت صنایع بزرگ دولتی صورت گیرد تا نیروهای کارآمد و متخصص را جذب بازار کار کند. اگر مشکلی در صنایع ما وجود داشته باشد که من بعید می‌دانم از سوی نیروی کار متخصص باشد، به نگرش مدیران دولتی بازمی‌گردد. آنها هستند که باید یک رقابت سالم را بین نیروهای کارآمد و متخصص در صنایع کشور ایجاد کنند، زیرا در حال حاضر صنایع بزرگ ما در دستان بخش خصوصی نیست. با توجه به اینکه نمی‌توان از اجرایی شدن این طرح، توقع رفع عمده مشکلات صنعت را داشت اما می‌توان این نگاه را علاوه بر بخش تولید و صنعت در بخش‌های دیگر نیز در نظر داشت تا سربازان وظیفه همراه با بهره‌گیری از تخصص خود در دوره سربازی برای آینده حرفه‌ای خود نیز برنامه‌ریزی کنند؛ اما پیش از آن این انتظار از دولت می‌رود که برای خروج بخش تولید از رکودی که دامن‌گیر آن شده، چاره‌ای بیندیشد و در کنار آن از چنین روش‌هایی بهره گیرد.


چاپ