بام خانهها ایستگاه تولید برق میشود
در دنیایی که امنیت و اقتدار ملی به شدت با توان و پایداری زیرساختهای حیاتی گره خورده، نیاز به انرژی و برق برای حفظ قدرت و مقابله با تهدیدات خارجی بیش از پیش ضروری شده است. هر قدر جنگهای اقتصادی و نظامی شدت بگیرد، اهمیت داشتن نظامی مقاوم و خودکفا در تامین منابع انرژی به عنوان خط اول دفاع ملی روشنتر میشود.
به اعتقاد کارشناسان اتکای صرف به راهکارهای متمرکز و دفاعی سنتی، پاسخپذیر و آسیبپذیر است و نمیتواند تضمینکننده امنیت در تامین انرژی پایدار و مقاوم در بلندمدت باشد از این رو باید به سمت رویکردهای نوین و کلان حرکت کنیم؛ یکی از مهمترین این استراتژیها، مردمیسازی تولید برق است. با نصب گسترده نیروگاههای خورشیدی خانگی و ترغیب میلیونها ایرانی به تولیدکنندگان کوچک، شبکه برق کشور تبدیل به سامانهای توزیعشده و مقاوم میشود که در مقابل حملات خارجی و بحرانها، کمتر آسیب میبیند و عملا چون سپر دفاعی عمل میکند. صمت در این گزارش نظر کارشناسان را در این زمینه جویا شده که در ادامه میخوانید.
تولید برق مبتنی بر پدافند غیرعامل
یکی از موضوعات مهم در دور دوم تقابلهای بین ایران با دشمن امریکایی صهیونیستی مسئله زدن زیرساختهای نیروگاهی ایران است. باید پذیرفت که هیچ پدافندی در برابر تهدیدات مدرن، ایستا و متمرکز پایدار نخواهد ماند. پذیرش این واقعیت، ضرورت بازنگری اساسی در الگوی تولید انرژی کشور را ایجاب میکند. بهجای صرف هزینههای گزاف و اتکای صرف به سازوکارهای دفاعی، باید به سمت راهکارهایی حرکت کرد که ماهیت و ساختار تهدید را تغییر دهد. مردمیسازی تولید برق بهویژه از طریق گسترش نیروگاههای خورشیدی خانگی، یک دکترین پدافندی نوین است که میتواند شبکه برق کشور را به یک موجودیت پیچیده، توزیعشده و مقاوم در برابر حملات تبدیل کند.
رویکرد ما در قبال پاسخ به تهدیدهای دشمن در زدن زیرساختها علاوه بر تهدید متقابل به پله تصاعد بالاتر، باید متمرکز بر اصلاح سازوکارهای تولید برق در کشور نیز باشد؛ از همین رو توسعه برق خورشیدی سقفی در هر یک از خانهها، ساختمانها و مغازههای ایرانیان با تکیه بر پرداخت وام بلندمدت ۵ ساله برای تامین کل هزینههای نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی از اقدامات کلیدی است که باید مدنظر قرار گیرد. همچنین مردمیسازی تولید برق، با تبدیل میلیونها ایرانی به تولیدکنندگان انرژی، شبکه برق کشور را به موجودی پیچیده، مقاوم و غیرقابل هدفگیری تبدیل میکند که دشمن در برابر آن درمانده است. این حرکت، ضمن ایجاد بازدارندگی قوی در عرصه جنگهای ترکیبی و نامتقارن، فرصتی طلایی برای توسعه اقتصادی، کاهش آلودگیهای حاصل از استفاده منابع فسیلی و امنیت انرژی کشور فراهم میکند. بنابراین تسریع در اجرای طرحهای مردمیسازی تولید برق با رویکرد توسعه نیروگاههای برق خورشیدی ۵ کیلوواتی، حیاتیترین اقدام پدافندی در هفتههای پیشرو برای توسعه توانمندی تولید برق و بازدارندگی کشورمان است.
گسترش نیروگاههای خورشیدی خانگی یک اقدام راهبردی در حوزه پدافند غیرعامل و توسعه پایدار است. در بُعد پدافندی، این اقدام دو سطح بازدارندگی ایجاد میکند؛ اول، بازدارندگی مستقیم از طریق ایجاد یک شبکه برق غیرمتمرکز که هدف قرار دادن آن بیاثر است. دشمن با علم به اینکه تخریب یک نیروگاه خانگی کوچک، تأثیری بر کل شبکه نخواهد داشت، انگیزه خود را برای حمله به این اهداف جزئی از دست میدهد. دوم، بازدارندگی غیرمستقیم از طریق ایجاد یک تهدید متقابل است؛ در صورت حمله به نیروگاههای بزرگ، ایران میتواند با فعالسازی سریع و گسترده نیروگاههای خانگی، هرگونه تلاش برای قطع برق را خنثی کرده و دشمن را از دستیابی به اهداف استراتژیکش باز دارد. در بُعد توسعه، نیروگاههای خورشیدی خانگی فرصتی طلایی برای مشارکت همگانی در تولید انرژی، کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، کاهش آلودگی هوا، ایجاد اشتغال پایدار و همچنین تأمین انرژی موردنیاز مناطق دورافتاده فراهم میآورند. این رویکرد، اقتصاد را از اتکای صرف به منابع نفتی رهایی بخشیده و به سمت انرژی پاک و پایدار هدایت میکند.
علاوه بر ابعاد امنیتی و دفاعی، مردمیسازی تولید برق دارای مزایای اقتصادی و اجتماعی شگرفی است که خود به تقویت امنیت ملی کمک میکند. اولا، این حرکت باعث کاهش هزینههای انتقال و توزیع برق میشود، زیرا برق در محل مصرف تولید شده و نیاز به سیمکشیهای طولانی و پرهزینه نیست. ثانیا با تولید برق توسط مردم و واحدهای تولیدی، بار هزینه تأمین برق از دوش دولت برداشته شده و درآمدی پایدار برای خانوادهها و مشاغل خرد ایجاد میشود. این درآمدزایی، به ویژه در مناطق روستایی و حاشیهای، به کاهش مهاجرت، ایجاد اشتغال و افزایش رضایت اجتماعی منجر میشود. جامعهای که از نظر اقتصادی پایدارتر و از نظر اجتماعی مسالمتجویتر است، در برابر توطئههای روانی و جنگ نرم دشمن مقاومتر خواهد بود. همچنین، با کاهش مصرف گاز و نفت در نیروگاههای حرارتی، این سوختها برای صادرات یا تولید محصولات با ارزشافزوده بالاتر حفظ میشوند که خود یک امنیت اقتصادی ایجاد میکند.
بنابراین برای تحقق سریع و گسترده طرح مردمیسازی تولید برق از طریق نصب نیروگاههای خورشیدی خانگی ۵ کیلوواتی، ارائه وام بلندمدت ۵ ساله با نرخ سود اندک است که کل هزینههای نصب یک نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی را پوشش دهد. به این ترتیب، در زمان تامین پایدار برق از طریق شبکه توزیع، هر خانواده میتواند برق خورشیدی تولیدی را به شبکه بفروشد و از منابع آن بازپرداخت تسهیلات را انجام دهد و در زمان قطعی برق نیز از همین برق استفاده کند و بعد از ۵ سال، منابع درآمدی مستقیما به منفعت مالی برای هر خانواده تبدیل خواهد شد.
در نهایت در مواجهه با تهدیدات فزاینده علیه زیرساختهای نیروگاهی کشور، اتکا صرف به راهکارهای دفاعی متمرکز، پاسخی ناپایدار خواهد بود. راهبرد بنیادین برای تضمین امنیت انرژی و مقاومت در برابر حملات، حرکت به سمت مردمیسازی تولید برق از طریق نصب گسترده نیروگاههای خورشیدی خانگی است. این رویکرد، با تبدیل میلیونها ایرانی به تولیدکنندگان کوچک انرژی، شبکه برق را به موجودیتی توزیعشده، مقاوم و غیرقابل هدفگیری تبدیل میکند که عملا دشمن را در برابر اهدافش درمانده میسازد.
پدافند غیرعامل هوشمند: تولید برق روی سقف خانهها
محمدرضا کارگزار، کارشناس انرژی در ابتدای صحبتهای خود با اشاره به اهمیت توسعه برق خورشیدی خانگی سقفی به صمت گفت: یکی از مهمترین موضوعات در شرایط فعلی جنگی کشور و نزدیکی به آغاز دور دوم جنگ امریکایی صهیونیستی به کشورمان در پایان توقف آتش، مسئله حمله به زیرساختهای انرژی کشور در دور دوم این جنگ است. موضوعی که علاوه بر بالا بردن سطح تنش و لزوم پاسخ مناسب ایران به دشمنان در صورت سر زدن هر گونه خطا از سوی امریکا و رژیم صهیونیستی، نیازمند این است که طرح بدلی برای آن نیز تعریف شود. یکی از ابزارهای مهم و در دسترس برای از بین بردن تهدید قطعی برق حتی در صورت هدف قرار دادن زیرساختهای نیروگاهی کشور، توسعه برق خورشیدی در کشور است. یکی از جذابترین جنبههای توسعه برق خورشیدی در ساختمانها (پشتبام هر خانه) یا ایجاد مزرعههای خورشیدی نزدیک به محل زندگی افراد، امکان تامین پایدار برق هر خانواده در زمان قطعی برق چه در اوج ناترازی تابستانی و همچنین چه در زمان قطعی برق به دلیل حمله به زیرساختهای انرژی کشور است و در زمان صلح نیز موجب درآمدزایی برای هر خانواده خواهد شد.
وی ادامه داد: یکی از جنبههای دکترین پدافند غیرعامل هوشمند، به معنای آن است که چگونه میتوان نقاط ضعف استراتژیک کشور را به نقاط قوت تبدیل کرد، به گونهای که دشمن در صورت هدف قرار دادن آن نقاط، نه تنها ضربه مهلکی وارد نکند، بلکه با ساختاری متقابل و مقاوم مواجه شود که تابآوری ملی را تضمین کند. یکی از حیاتیترین بخشهای زیرساختی هر کشوری، شبکه نیروگاهی و انتقال انرژی است. در شرایط فعلی و با توجه به تهدیدات جدی علیه زیرساختهای انرژی کشور توسط امریکا و رژیم صهیونیستی، تمرکز بر حفاظت فیزیکی از نیروگاههای فسیلی و هستهای به تنهایی کافی نیست. راهکار استراتژیک و کارآمد برای خنثیسازی این تهدید، تنوعبخشی به تولید برق کشور از مسیر توسعه گسترده و غیرمتمرکز انرژی خورشیدی است. این رویکرد نه تنها یک تغییر در سبد انرژی کشور است، بلکه یک تغییر پارادایم در امنیت ملی نیز محسوب میشود؛ چرا که با توزیع منابع تولید برق در سراسر کشور و در مقیاس خرد، عملا امکان هدف قرار دادن موثر کل سیستم انرژی را از دست دشمن میگیرد.
لزوم تنوع دادن به سبد انرژی
این کارشناس انرژی با اشاره به رویکرد کلان کشور در حوزه تنوع بخشیدن به سبد تولید برق کشور گفت: وقتی ساختار تولید برق از حالت متمرکز و مبتنی بر انرژیهای فسیلی به حالت پراکنده و مبتنی بر خورشید تغییر کند، معادلات به نفع دفاع و تابآوری ملی تغییر میکند. در این سناریو، هزاران مزرعه خورشیدی کوچک و بزرگ در سراسر ایران پخش شدهاند. دشمن برای قطع برق، نه تنها باید دهها نیروگاه بزرگ را نابود کند، بلکه باید میلیونها پشتبام مسکونی و هزاران مزرعه خورشیدی پراکنده را هدف قرار دهد که از نظر لجستیکی و اقتصادی برای دشمن غیرممکن یا بسیار پرهزینه است. بنابراین، توسعه برق خورشیدی، به نفع ماست و فن بدل به دشمن میدهد. از منظر اقتصادی و اجتماعی، توسعه برق خورشیدی در دوران جنگ و پس از آن، پیامدهای مثبت فراوانی دارد. در دوران جنگ، با کاهش دسترسی به سوختهای فسیلی بهدلیل تحریمها یا آسیب به پالایشگاهها، برق خورشیدی که منبعی رایگان و بیکران است، جایگزینی ایدهآل برای حفظ چرخش صنایع کوچک و متوسط است. این امر باعث میشود حتی در بدترین شرایط جنگی، اقتصاد کشور فلج نشود. در دوران پساجنگ نیز، زیرساختهای خورشیدی توسعهیافته، پایههای بازسازی اقتصادی را شکل میدهند. هزینههای تعمیر و بازسازی نیروگاههای آسیبدیده فسیلی بسیار سنگین و زمانبر است، در حالی که پنلهای خورشیدی آسیبپذیری کمتری دارند و در صورت آسیب دیدن، تعویض آنها سریع و کمهزینه است. بنابراین، سرمایهگذاری روی خورشید، سرمایهگذاری روی تابآوری بلندمدت کشور است.
حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر
وی افزود: وابستگی به سوختهای فسیلی، ایران را در معرض تهدیدات ناشی از تحریمهای نفتی و گازی قرار میدهد. با حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر، ایران میتواند بخشی از نیازهای انرژی داخلی خود را بدون نیاز به واردات یا مصرف منابع سوختی راهبردی نظیر گاز و ایجاد فرصت صادرات برای کشور در این زمینه، تأمین کند. این استقلال انرژی، کارت بازی قدرتمندی در مذاکرات بینالمللی و مدیریت تنشهاست. دشمنی که بداند ایران ظرفیت عظیمی در تولید انرژی پاک داخلی دارد، دستش برای فشارهای اقتصادی کوتاهتر میآید. علاوه بر این، توسعه مزارع خورشیدی در مرزها و مناطق حساس، میتواند به توسعه زیرساختهای ارتباطی و نظارتی در آن مناطق کمک کند و حضور دولت را در دورافتادهترین نقاط کشور نیز در زمان بحران حفظ نماید.
کارگزار در پایان با تاکید بر اینکه توسعه نیروگاههای خورشیدی سقفی در هر خانه، یک ضرورت استراتژیک امنیتی در عصر جنگهای نوین است، گفت: این فناوری، علاوه بر خنثیسازی تهدید حملات به زیرساختهای کشور، به سپری تبدیل میشود که قطعی برق خانهها و بخشهای تجاری را به حداقل میرساند. با توزیع تولید برق در سراسر کشور و توانمندسازی خانوادهها، ایران میتواند به کشوری تبدیل شود که حتی در سختترین شرایط حمله نظامی، چراغ خانهها خاموش نمیشود و چرخهای تولید و زندگی با قدرت به گردش خود ادامه میدهد.
توسعه برق تجدیدپذیر در دستور کار
احمد مرادی، رئیس کمیته برق کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به اینکه صنعت برق کشور باید تغییرات اساسی داشته باشدبه صمت گفت: تقویت و نوسازی تجهیزات شبکه در جریان عملیات بازسازی میتواند به افزایش تابآوری شبکه توزیع برق کمک کند. باید توسعه نیروگاههای خورشیدی خانگی پشتبامی و همچنین تجهیز ادارات دولتی و مساجد به نیروگاههای خورشیدی انجام شود.
مرادی توسعه نیروگاههای خورشیدی را از پروژههای اساسی و مهم کشور پس از دوره جنگ تحمیلی سوم عنوان کرد و افزود: سرمایهگذاری در توسعه تجدیدپذیرها به عنوان پدافند غیرعامل بسیار ضرورت دارد و اجرای پروژه تجهیز مساجد به نیروگاههای خورشیدی پشتبامی در بحبوحه جنگ، از اقدامات مهم دولت بوده است.
این نماینده مجلس افزود: بازسازی سریع شبکههای آسیبدیده برق در کشور پس از وقوع خسارتهای گسترده به تأسیسات توزیع برق، یکی از مهمترین اقدامات صنعت برق برای حفظ پایداری شبکه پیش از آغاز دوره اوج مصرف تابستان است، چراکه اکنون زمانی است که باید نیروگاهها وارد فرآیند تعمیرات اساسی شوند؛ تا زمان فصل گرما وارد مدار شوند و در این شرایط همه باید در مصرف برق صرفه جویی کنند. باید نیروگاههای خورشیدی پشتبامی نیز ایجاد شود.
سخن پایانی
بنا براین گزارش در مواجهه با تهدیدات فزاینده علیه زیرساختهای نیروگاهی کشور، اتکا صرف به راهکارهای دفاعی متمرکز، پاسخی ناپایدار خواهد بود. راهبرد بنیادین برای تضمین امنیت انرژی و مقاومت در برابر حملات، حرکت به سمت مردمیسازی تولید برق از طریق نصب گسترده نیروگاههای خورشیدی خانگی است. این رویکرد، با تبدیل میلیونها ایرانی به تولیدکنندگان کوچک انرژی، شبکه برق را به موجودیتی توزیعشده، مقاوم و غیرقابل هدفگیری تبدیل میکند که عملا دشمن را در برابر اهدافش درمانده میسازد.
