هرچند هر دو در سیستم‌های مختلف مورد استفاده قرار گرفته‌اند، اما از نظر ساختار شیمیایی، عملکرد فنی، اثرات زیست‌محیطی و هزینه‌های بهره‌برداری تفاوت‌های مهمی دارند که آگاهی از آن‌ها برای فعالان حوزه سردخانه، چیلر و تهویه مطبوع ضروری است.

تفاوت‌های فنی و عملکردی

گاز R22 که با نام شیمیایی HCFC-22 شناخته می‌شود، سال‌ها مبرد اصلی در کولرهای گازی و چیلرهای قدیمی بوده است. این گاز فشار کاری نسبتاً بالایی دارد و در سیستم‌هایی که بر اساس مشخصات آن طراحی شده‌اند، راندمان مناسبی ارائه می‌دهد. سازگاری R22 با روغن‌های معدنی یکی از مزیت‌های آن در تجهیزات نسل قدیم محسوب می‌شود، زیرا ساختار کمپرسورها و قطعات داخلی بر همین اساس طراحی شده‌اند.

در مقابل، گاز R134a از خانواده HFC بوده و فاقد کلر است. نبود کلر باعث شده این مبرد آسیبی به لایه اوزون وارد نکند. فشار کاری R134a نسبت به R22 متفاوت است و همین موضوع سبب می‌شود طراحی کمپرسور، کندانسور و اواپراتور بر اساس مشخصات خاص این گاز انجام شود.

همچنین R134a نیازمند استفاده از روغن پلی‌استر (POE) است که از نظر جذب رطوبت حساس‌تر بوده و در زمان سرویس و شارژ باید با دقت بیشتری مورد استفاده قرار گیرد.

از نظر راندمان، هر دو گاز در صورتی که سیستم متناسب با آن‌ها طراحی شده باشد عملکرد مطلوبی دارند. اما جایگزینی مستقیم این دو مبرد بدون اعمال تغییرات فنی در سیستم توصیه نمی‌شود، زیرا اختلاف در فشار و نوع روغن می‌تواند به کمپرسور آسیب جدی وارد کند.

ملاحظات زیست‌محیطی و قوانین جهانی

یکی از اصلی‌ترین دلایل کاهش استفاده از R22، اثرات آن بر محیط زیست است. این گاز دارای پتانسیل تخریب لایه اوزون است و به همین دلیل طبق توافقات بین‌المللی، تولید و مصرف آن در بسیاری از کشورها محدود یا متوقف شده است. در نتیجه، تأمین R22 روزبه‌روز دشوارتر و هزینه آن بالاتر می‌شود.

در مقابل، R134a فاقد خاصیت تخریب اوزون است و به همین دلیل به عنوان جایگزین R22 و R12 معرفی شد. هرچند این گاز همچنان دارای پتانسیل گرمایش جهانی (GWP) قابل توجهی است، اما از نظر استانداردهای زیست‌محیطی یک گام جلوتر از R22 محسوب می‌شود. به همین دلیل در یخچال‌های خانگی، سیستم‌های تهویه خودرو و بسیاری از تجهیزات برودتی مدرن مورد استفاده قرار گرفته است.

با توجه به روند جهانی حرکت به سمت مبردهای کم‌خطرتر، استفاده از گازهایی که در آینده با محدودیت قانونی مواجه نشوند، اهمیت زیادی در برنامه‌ریزی بلندمدت پروژه‌های صنعتی دارد.

هزینه‌ها، نگهداری و انتخاب مناسب

از نظر اقتصادی، یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها میان این دو گاز به وضعیت تولید و عرضه آن‌ها مربوط می‌شود. با توقف یا محدودیت تولید R22، قیمت این مبرد افزایش یافته و در برخی مناطق دسترسی به آن با چالش همراه است. این موضوع هزینه‌های نگهداری سیستم‌های قدیمی را بالا برده و بسیاری از بهره‌برداران را به سمت نوسازی تجهیزات سوق داده است.

در مقابل، R134a همچنان در بازار موجود است و تأمین آن ساده‌تر انجام می‌شود. با این حال، تغییر یک سیستم طراحی‌شده برای R22 به R134a نیازمند بررسی دقیق فنی، تعویض روغن، شست‌وشوی مدار و در برخی موارد تعویض قطعات کلیدی است. بنابراین تصمیم به تبدیل سیستم باید بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود.

در پروژه‌های سردخانه‌ای، انتخاب مبرد تنها به قیمت اولیه محدود نمی‌شود. ظرفیت مورد نیاز، شرایط اقلیمی، مصرف انرژی، هزینه تعمیرات در بلندمدت و الزامات قانونی آینده، همگی در انتخاب نهایی نقش دارند. اگر سیستم موجود بر پایه R22 طراحی شده و در شرایط مطلوب کار می‌کند، مدیریت صحیح شارژ و نگهداری می‌تواند عمر آن را افزایش دهد. اما در پروژه‌های جدید، استفاده از مبردهای سازگارتر با استانداردهای روز انتخاب منطقی‌تری خواهد بود.

در جمع‌بندی می‌توان گفت R22 نماینده نسل قدیمی مبردهاست که به دلیل اثرات زیست‌محیطی در حال خروج از چرخه مصرف جهانی است، در حالی که R134a به عنوان جایگزین آن، سازگارتر با مقررات فعلی و مناسب برای سیستم‌های مدرن شناخته می‌شود. انتخاب میان این دو باید با در نظر گرفتن شرایط فنی سیستم، هزینه‌های آینده و الزامات قانونی انجام شود تا عملکرد پایدار و اقتصادی در بلندمدت تضمین گردد.

برای استعلام قیمت، مشاوره تخصصی و خرید انواع گاز مبرد می توانید با دامون تماس بگیرید.