سوختن تیغ اره نواری در واقع به معنای از دست رفتن سختی لبه دندانه‌ها به دلیل افزایش بیش از حد حرارت است. وقتی دمای محل تماس تیغ و قطعه بالا می‌رود، ساختار متالورژیکی لبه برش تغییر می‌کند. نتیجه آن تغییر رنگ دندانه‌ها به آبی یا سیاه، کند شدن سریع تیغ و در موارد شدید، لب‌پر شدن یا شکستگی است. در این شرایط حتی بهترین برند تیغ هم دوام نخواهد آورد.

بسیاری از کارگاه‌ها تصور می‌کنند مشکل از کیفیت تیغ است و سریعاً به فکر خرید تیغ اره نواری جدید می‌افتند، در حالی که در اغلب موارد، تنظیمات دستگاه و سیستم خنک‌کاری عامل اصلی سوختن تیغ است. اگر علت ریشه‌ای برطرف نشود، تیغ جدید هم سرنوشت مشابهی خواهد داشت.

مهم‌ترین دلایل سوختن تیغ اره نواری

سوختن تیغ معمولاً نتیجه ترکیب چند عامل است، نه یک دلیل واحد. مهم‌ترین عوامل عبارت‌اند از:

• نبود آب صابون یا خنک‌کاری ناکافی

• غلظت نامناسب آب صابون

• سرعت برش بالاتر از حد استاندارد متناسب با جنس قطعه

• فشار پیشروی بیش از حد هد دستگاه

• انتخاب نادرست نوع تیغ برای متریال (مثلاً استفاده از تیغ معمولی برای استیل سخت)

هر کدام از این عوامل به‌تنهایی می‌تواند دمای ناحیه برش را بالا ببرد، اما زمانی که چند عامل همزمان وجود داشته باشند، سوختن تیغ تقریباً قطعی است.

نقش دما در سوختن تیغ اره نواری

در فرآیند برش، دندانه‌های تیغ با سرعت بالا وارد قطعه می‌شوند و اصطکاک قابل توجهی ایجاد می‌کنند. اگر حرارت تولیدشده تخلیه نشود، دمای لبه دندانه از محدوده تحمل فولاد آلیاژی عبور می‌کند. در تیغ‌های Bi-Metal که لبه برش از فولاد تندبر ساخته شده، حفظ سختی حرارتی بسیار حیاتی است. افزایش دما باعث افت سختی و در نتیجه کند شدن سریع لبه می‌شود.

یکی از نشانه‌های واضح سوختن تیغ اره نواری، ایجاد دود هنگام برش یا داغ شدن بیش از حد قطعه کار است. این وضعیت نشان می‌دهد سیستم خنک‌کاری عملکرد مناسبی ندارد.

آب صابون چگونه از سوختگی تیغ جلوگیری می‌کند؟

آب صابون یا سیال خنک‌کننده سه وظیفه اصلی در برش با اره نواری دارد:

1. کاهش دمای ناحیه تماس تیغ و قطعه

2. کاهش اصطکاک از طریق روانکاری

3. شست‌وشو و تخلیه براده‌ها از شیار دندانه‌ها

اگر براده‌ها در فضای بین دندانه‌ها باقی بمانند، باعث گیرکردن تیغ و افزایش ناگهانی حرارت می‌شوند. آب صابون با جریان مداوم، براده را از محل برش دور می‌کند و از تمرکز حرارت جلوگیری می‌کند. این موضوع مستقیماً بر جلوگیری از سوختن تیغ اره نواری اثر دارد.

غلظت مناسب آب صابون چقدر است؟

یکی از عوامل مهم در جلوگیری از سوختن تیغ اره نواری، تنظیم صحیح نسبت ترکیب آب و روغن محلول است. در بیشتر کاربردهای برش فولاد ساختمانی، غلظت ۵ تا ۷ درصد مناسب است. برای برش استیل یا آلیاژهای سخت، غلظت می‌تواند تا حدود ۸ یا ۱۰ درصد افزایش یابد.

غلظت کمتر از حد استاندارد باعث کاهش خاصیت روانکاری و خنک‌کاری می‌شود. در مقابل، غلظت بیش از حد نیز گردش سیال را مختل کرده و ممکن است به تجمع حرارت منجر شود. استفاده از رفراکتومتر برای اندازه‌گیری دقیق غلظت در کارگاه‌های حرفه‌ای توصیه می‌شود.

تاثیر سرعت و پیشروی در سوختن تیغ

حتی با بهترین آب صابون، اگر سرعت محیطی تیغ متناسب با جنس قطعه تنظیم نشود، احتمال سوختن تیغ اره نواری بالا می‌رود. برش استیل با سرعتی که برای آهن نرم مناسب است، باعث افزایش شدید حرارت می‌شود. همچنین فشار بیش از حد هد دستگاه برای افزایش سرعت تولید، اصطکاک را بالا می‌برد.

تنظیم صحیح این دو پارامتر باید بر اساس جدول پیشنهادی سازنده تیغ و دستگاه انجام شود. کاهش جزئی سرعت و پیشروی در بسیاری از موارد می‌تواند چند برابر در طول عمر تیغ تاثیر داشته باشد.

از کجا بفهمیم مشکل از آب صابون است؟

چند نشانه مشخص وجود دارد که نشان می‌دهد سیستم خنک‌کاری عملکرد درستی ندارد. تغییر رنگ سریع دندانه‌ها، داغ شدن غیرعادی قطعه، بوی نامطبوع مخزن یا کف بیش از حد روی سطح سیال، همگی می‌توانند هشداردهنده باشند. همچنین اگر سطح برش زبر شود و تیغ صدای غیرعادی تولید کند، باید وضعیت پمپ، نازل‌ها و غلظت سیال بررسی شود.

جلوگیری از سوختن تیغ اره نواری؛ رویکرد اصولی

برای جلوگیری از سوختن تیغ اره نواری، باید مجموعه‌ای از اقدامات همزمان انجام شود: انتخاب تیغ مناسب برای جنس قطعه، تنظیم سرعت و پیشروی، حفظ کشش استاندارد تیغ، و استفاده از آب صابون با غلظت صحیح و گردش مداوم. قطع کردن پمپ برای صرفه‌جویی در مصرف سیال، در نهایت هزینه بیشتری بابت تعویض تیغ تحمیل خواهد کرد.

در عمل، آب صابون یک هزینه جانبی نیست، بلکه بخش جدایی‌ناپذیر فرآیند برش است. مدیریت صحیح سیستم خنک‌کاری می‌تواند عمر تیغ را به‌طور محسوسی افزایش دهد و کیفیت سطح برش را بهبود ببخشد.

در نهایت، باید توجه داشت که سوختن تیغ اره نواری بیشتر از آنکه به کیفیت تیغ مربوط باشد، به نحوه استفاده و شرایط کاری وابسته است. با کنترل دما، اصطکاک و تخلیه مناسب براده‌ها، می‌توان از سوختگی تیغ جلوگیری کرد و بهره‌وری دستگاه اره نواری را در بالاترین سطح حفظ نمود.