«اسلامی» برای قفل مسکن مهر کلیدی دارد؟

حتی رئیس‌جمهوری کشورمان نیز مسکن را محور خودانتقادی از دولت قرار داده و در جلسه رای اعتماد وزیر راه و شهرسازی که شنبه برگزار شد، با گفتن «در حوزه مسکن کم‌کاری کرده‌ایم» سرخط برنامه‌های محمد اسلامی را برای وزارت مشخص کرد. اگرچه اسلامی در برنامه‌های اعلامی خود برای وزارت و نیز در سخنرانی خود در مجلس پیش از کسب رای اعتماد، بر اهمیت مسئله مسکن تاکید کرده است اما طرح در حال اجرای «مسکن مهر» به عنوان میراث دولت احمدی‌نژاد، بعد از آخوندی به او رسیده و تضمینی نیست که مانند آخوندی، اسلامی را نیز از اجرای برنامه‌های اختصاصی خود برای مسکن بازدارد. به گزارش صمت، ساخت و تحویل حدود ۷۰۰ هزار واحد مسکونی، تنها دستاورد دولت‌های نهم و دهم در پیشبرد طرحی بود که رئیس این دولت‌ها با هدف ساخت ۲.۵ میلیون واحد مسکونی و با هدف خانه‌دار کردن قشر کم‌درآمد کلید زده بود. این طرح که بعد از حدود ۲ سال اماواگر و مطالعه و گذراندن مراحل تصویب، در سال ۸۸ کلید خورد و با صرف هزینه ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی تاکنون، به پرهزینه‌ترین طرح مسکن تاریخ کشور تبدیل شده است در حالی به وزارت راه و شهرسازی دولت یازدهم سپرده شد که فقط حدود ۳۰ درصد کار پیش رفته بود اما ۴۳ هزار میلیارد تومان از بودجه ۵۰ هزار میلیارد تومانی تخصیصی دولت در طرح هزینه شد و در عمل، بار اصلی طرح بر دوش دولت یازدهم افتاده بود. حدود ۵ سالی که عباس آخوندی، سکاندار وزارت راه و شهرسازی در دولت‌های یازدهم و دوازدهم بود، بخش‌های قابل‌توجهی از طرح مسکن مهر پیش رفته است. تاکنون حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار واحد به متقاضیان تحویل داده شده است که یک میلیون و ۲۰۰ هزار واحد آن در دولت‌های یازدهم و دوازدهم بوده است.


مروری بر طرح مسکن مهر
طرح مسکن مهر، مبنی بر آورده‌های مردمی بین ۸ تا ۱۲ میلیون تومان و وام ۲۰ میلیون تومانی دولت کلید خورد. البته با توجه به گذشت چند سال از کلنگ‌زنی برخی پروژه‌ها و تکمیل نشدن آنها، به متقاضیان اعلام شد که باید هزینه‌های دیگری نیز برای تکمیل و تجهیز واحدهای خود بپردازند که همین مسئله تبدیل به چالش برخی واحدها شده و هنوز تحویل متقاضیان نشده است. وزیر راه و شهرسازی دولت یازدهم از ابتدای حضور در این وزارتخانه از طرح مسکن مهر انتقاد کرد و آن را مسکنی بدون زیرساخت نامید که مردم را در بیابان سرگردان می‌کند. این کنایه آخوندی به جانمایی نامناسب مسکن مهر در حاشیه شهرها و در مناطق بدون زیرساخت بود که همین مسئله نیز منجر به دشوارتر شدن تکمیل بخش‌های زیادی از این واحدها و ناتمام ماندن بخشی از پروژه با گذشت حدود ۱۰ سال شد. با توجه به اینکه دولت پیشین در زمینه تکمیل و تحویل واحدهای مسکن مهر تا آخرین واحد تعهد داده بود، دولت‌های یازدهم و دوازدهم نیز این طرح را در اولویت خود قرار دادند و کار تا جایی پیش رفت که عباس آخوندی از اجرای طرح مسکنی خود با عنوان «مسکن اجتماعی» بازماند. درواقع دولت یازدهم وارث مشکلات مسکن مهر شد و باید تعهدات دولت پیشین را در این زمینه اجرا می‌کرد. طرح مسکن مهر به عنوان پروژه‌ای کلان، بخش اصلی بودجه عمرانی دولت یازدهم را به خود اختصاص داد و همین مسئله موجب فشار مضاعف بر وزارت راه و شهرسازی شد. ازسوی دیگر با توجه به اینکه بیشتر تسهیلات و بودجه‌های عمرانی که باید صرف تولید و عرضه مسکن می‌شد، در سال‌های گذشته به سمت مسکن مهر سرازیر شد، رونق از بخش مسکن گرفته و رکود بر این بخش حاکم شد.


مشکلات مسکن مهر
جانمایی نامناسب، ساخت بی‌کیفیت و استفاده از مصالح ساختمانی نامرغوب، از مهم‌ترین مشکلات مسکن مهر است که بیشتر کارشناسان حوزه مسکن و ساختمان در سال‌های گذشته به آنها اشاره کرده‌اند. اگرچه مسکن مهر همواره آماج انتقاد صاحبنظران صنعت ساخت‌وساز بوده اما در این میان بیشترین و جدی‌ترین انتقادها را عباس آخوندی، وزیر پیشین راه و شهرسازی بیان کرده است. آخوندی معتقد است مسکن مهر با از بین بردن مفهوم پس‌انداز، منطق خانه‌دار شدن را به هم زده و بازار مسکن را دچار به هم‌ریختگی و آشفتگی کرده و تاثیر زیادی در تورم بالای نرخ مسکن در سال‌های گذشته داشته است. او معتقد است با جانمایی نامناسب در مناطق بدون زیرساخت، حقوق شهروندی در ساخت مسکن مهر رعایت نشده است. به گفته او باید حقوق شهروندی رعایت و برای ساکنان فضای سبز، معبر، مدرسه و مسجد و بازار ساخته می‌شد. همچنین باید خدمات روبنایی و زیربنایی، آب و برق و گاز و شبکه فاضلاب فراهم می‌آمد و امنیت‌شان تامین می‌شد. به عبارت دیگر نمی‌توان مسکن را به یک قوطی تنزل داد و بعد هم گفت حالا که این قوطی‌ها را ساخته‌ایم باید تحویل دهیم. در حقیقت دولت گذشته پول مردم را از آنها گرفت و به‌جای آنکه خانه قابل سکونت به آنها بدهد، برای‌شان در کوه و کمر و بیابان بنایی ساخته یا خواسته که بسازد که با تعریف خانه تفاوت دارد. او همچنین به واگذاری ساخت بیش از ۵۰ هزار واحد مسکن مهر به سازندگان ترکیه‌ای انتقاد کرده و گفته است ساخت ۵۳‌ هزار واحد مسکن مهر را به یک شرکت ترک واگذار کردند. باید جواب دهند ساختمان‌سازی مسکن مهر چه پیچیدگی فناورانه‌ای برای ما داشته که ساخت ۵۳‌ هزار واحد مسکونی در پردیس و پرند را به یک شرکت خارجی ترک واگذار کرده‌اند؟ میزان کاری که به این شرکت ترک واگذار شده بیش از ۳‌ هزارمیلیارد تومان است؛ اگر به قیمت‌های وقت درنظر بگیریم بیخ گوش تهران حدود ۳ میلیارد دلار را به یک شرکت خارجی ارجاع داده‌اند در حالی‌که هیچ دلیل فناورانه‌ای برای آن نداشته‌اند.
وزیر راه و شهرسازی پیشین معتقد است با بیان مشکلات و ایرادهای طرح مسکن مهر، باید از تکرار چنین طرح‌هایی در آینده جلوگیری شود.


سفره مسکن مهر جمع می‌شود؟
با کسب رای اعتماد در جلسه شنبه، وزارت راه و شهرسازی در حالی به محمد اسلامی سپرده می‌شود که همچنان ساخت و تحویل حدود ۵۰۰ هزار واحد مسکن مهر ادامه دارد. در این میان، واحدهای دارای مشکلات حقوقی و بدون زیرساخت و نیز حدود ۱۰۰ هزار واحد ساخته شده یا در حال ساخت بدون متقاضی نیز وجود دارد که بر دغدغه‌های دولت افزوده است. اسلامی در برنامه پیشنهادی خود برای وزارت و نیز در سخنرانی پیش از رای اعتماد، علاوه بر تاکید بر حل مشکلات مسکن، در زمینه تکمیل مسکن مهر نیز سخن گفته است. وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه از ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار واحد مسکن مهر یک میلیون و ۷۰۰ هزار واحد آن تحویل داده شده که یک میلیون و ۲۰۰ هزار واحد در دولت یازدهم بوده است و از حدود ۵۰۰ هزار واحد باقی مانده ۲ هزار و ۳۰۰ واحد تکمیل و ۲۷۰ هزار واحد ناتمام است که به دلیل نداشتن تاسیسات زیربنایی موجب رنجش ساکنان شده است، گفت: با کمک مجلس باید با برنامه زمان‌بندی مشخص و استانی مسکن مهر باقی‌مانده را به انتها برسانیم. او با بیان اینکه برخی از واحدهای مسکن مهر دارای مشکلاتی بوده و مسائلی دارد که باید با همکاری بین‌بخشی و تعامل بین دستگاه‌ها حل شود، گفت: برخی از واحدهای مسکن مهر نیمه‌تمام است و با توجه به شرایط تورمی موجود و مابه‌التفاوت‌ها دچار مشکل شده‌ایم باید با تدبیر و سیاست‌های مناطق تصمیم‌های متناسبی گرفته شود. اسلامی بیان کرد: برخی از مسکن‌های مهر دارای تسهیلات زیربنایی نیستند که باید با توجه به شرایط با هماهنگی‌های لازم مشکلات آنها حل شود البته این خانه‌ها بدون متقاضی هستند که لازم است مشکلات این واحدها حل شود. وی مسکن مهر را مطالبه جدی متقاضیان دانست و تصریح کرد: اگرچه برخی کمبودها ناشی از مسئولیت دیگران است اما وقفه آنها ‌جز استهلاک و بحرانی کردن مطالبات اجتماعی، دستاورد دیگری نخواهد داشت. وزیر راه و شهرسازی گفت: پاسخگویی به مطالبات مردم در قبال مسکن مهر از سوی رئیس‌جمهوری مورد تاکید قرار داشته و در ملاقات با نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز همواره مورد پیگیری قرار دارد. اگرچه اسلامی هنوز از جزییات برنامه خود برای واحدهای باقی‌مانده مسکن مهر سخن نگفته است اما با توجه به تاکید رئیس‌جمهوری بر لزوم حل مشکلات مسکن، به طور قطع این طرح در اولویت کاری او قرار خواهد داشت. یادآوری این نکته نیز خالی از لطف نیست که آخوندی وزیر راه و شهرسازی پیشین گفته بود «کاری که در دولت گذشته در زمینه مسکن مهر کردند حداقل وزیران ۴ دوره دیگر را درگیر خود خواهد کرد و نباید تصور کرد که سفره این طرح به زودی جمع خواهد شد.» حال باید منتظر بمانیم و ببینیم طرح مسکن مهر در دوره اسلامی جمع خواهد شد یا پیش‌بینی آخوندی به وقوع خواهد پیوست.




چاپ