05 مهر، 1400

کارگاه‌های ساختمانی با حقوق شهروندی چه می‌کنند؟

پیاده‌رو در تصرف ساخت‌وساز

دسته‌بندی: تجارت ، سطح ۱

1400/6/17 08:53
دسته‌بندی: تجارت ، سطح ۱
08:53:00 1400/6/17

ساخت‌وساز یکی از مولفه‌های ثابت شهرسازی است که روند آن در شهرها هیچ‌وقت متوقف نخواهد شد. فرسودگی ساختمان‌ها، نیاز به اصلاحات، تغییر کاربری و عواملی از این دست موجب می‌شود تخریب و بازسازی‌ها همواره در شهر ادامه یابد. این روند اگرچه در نهایت به بهسازی فضاهای شهری کمک می‌کند اما حواشی مراحل اجرایی آن در طول چندین ماه عملیات ساخت‌وساز می‌تواند مشکلاتی را برای عابران و ساکنان محل ایجاد کند که بی‌توجهی به این موضوع حتی ممکن است باعث بروز حوادث جانی نیز شود.

گودبرداری‌های غیراصولی، داربست‌های مزاحم، اشغال پیاده‌روها توسط مصالح ساختمانی و نخاله‌ها، آلودگی‌های صوتی و بسیاری از این موارد، در ساخت‌وسازهای شهری به طور مداوم دیده می‌شود و این وضعیت آنقدر تکراری است که دیگر کمتر کسی به آن معترض می‌شود. اما آیا این مزاحمت‌ها باید جزئی از روند عادی کار تلقی شوند یا مردم می‌توانند به آن معترض شوند؟ آیا قوانین خاصی برای این نوع عملیات ساختمانی وجود دارد؟ و آیا واحدهای نظارتی بر روند عملیات ساخت‌وسازهای شهری، نظارت ویژه‌ای دارند؟ روزنامه صمت در گزارش این شماره خود به بررسی برخی از مشکلات رایج در این حوزه پرداخته است که در ادامه می‌خوانید:

تضییع حقوق شهروندان با ساخت‌وسازهای شهری

خبرهای تلخ طی سال‌های گذشته درباره حوادث هنگام ساخت‌وساز در کشور کم نبوده‌اند و هنوز هم ادامه دارند. از خبر فروریختن داربست‌های مجتمع تجاری خیابان میرداماد و کشته شدن زن جوان در سال ۱۳۸۹ تا ریزش ساختمان مجاور محل گودبرداری یک کارگاه ساختمانی در مرداد امسال در تهران و حوادث مشابه و مکرر دیگر در طول این یک دهه بارها و بارها شنیده شده‌اند؛ حوادثی که با رعایت اصول ایمنی و اقدامات متناسب، می‌توانست اتفاق نیفتد و آسیب‌های مالی و جانی در پی نداشته باشد. اما آیا عملیات‌های ساختمانی آبستن حوادث محدود به همین فعالیت‌ها است و باقی عملیات‌ ساخت‌وساز با حفظ موارد ایمنی و در نظر گرفتن حقوق شهروندان انجام می‌شود؟ متاسفانه جواب این پرسش نیز منفی است به طوری که برخی از کارشناسان در این ‌باره معتقدند بدون حادثه سپری شدن بسیاری از پروژه‌های ساخت‌وساز شهری را باید یک خوش‌شانسی قلمداد کرد.

البته مشکلات ساخت‌وساز در شهرهایی مثل تهران تنها محدود به همین موارد نیست؛ تضییع حقوق شهروندان با ایجاد آلودگی‌های صوتی، اشغال پیاده‌روها و حتی بخشی از خیابان با داربست و تیرآهن و مصالح ساختمانی، مشکلات ترافیکی ایجادشده توسط خودروهای باری، ‌همه و همه مصداق مزاحمت برای شهروندان و نقض حقوق شهروندی است.

حقوق شهروندی عابر پیاده‌ای که هنگام عبور از روبه‌روی یک کارگاه ساختمانی نگران ریختن مصالح از بالای دربست یا فرویختن زمین زیر پایش باشد، توسط پیمانکار و سازنده آن ساختمان رعایت نشده است. عابری که از بیم همین حوادث به جای عبور از پیاده‌رو، حاشیه خیابان را برای عبور انتخاب می‌کند و در معرض تصادف با وسایل نقلیه قرار می‌گیرد، بخشی از حقوق شهروندی خود را پایمال‌شده می‌بیند. حتی فرد سالمندی که به همین دلایل و خطرات در کمین سلامتش، در خانه ماندن را به پیاده‌روی روزانه ترجیح می‌دهد، در این موارد صاحب حقوقی است که تا امروز توسط نهادهای ناظر چندان توجهی به آن نشده است.

باید پرسید آیا کشیدن یک نوار زرد «هشدار» یا «کارگاه ساختمانی» در محدوده این کارگاه‌ها و مسدود کردن مسیر پیاده‌رو، قرار دادن تابلوی «خطر ریزش مصالح» یا حتی نصب تابلوی «عذرخواهی از عابران و ساکنان محل برای مشکلات به وجود آمده» می‌تواند گزینه کافی و موثر برای رفع مسئولیت پیمانکاران ساختمانی باشد و آیا می‌توان با اتکا به همین موارد، خطاهای آشکار عملیاتی در این ساخت‌وسازها را توجیه کرد؟

کدام مناسب‌سازی؟!

خانمی حدود ۳۰ ساله که روبه‌روی یکی از مراکز درمانی منطقه ۵ تهران ایستاده بود، درباره وضعیت موجود ساخت‌وسازهای شهری و رعایت نکردن حقوق شهروندان در گفت‌وگو با صمت گفت: برادر من حدود ۳ سال پیش به دلیل آسیب‌های ناشی از یک سانحه رانندگی دچار مشکل حرکتی شده و در طول این سال‌ها بنا بر تجویز پزشک درمان‌های مختلف فیزیوتراپی روی او انجام می‌شود.

وی همچنین گفت: ما در این سال‌ها حتی برای اینکه مشکل نقل و انتقال مکرر برادرم به مرکز فیزیوتراپی را حل کنیم، محل سکونت خود را به نزدیکی این مرکز درمانی منتقل کردیم زیرا او هفته‌ای دو تا سه بار باید برای درمان به این مرکز بیاید. این نقل مکان در ماه‌های ابتدایی بسیار نتیجه‌بخش بود و در حدود ۱۰ دقیقه برادرم را با ویلچر به محل فیزیوتراپی می‌بردیم، اما در طول ۷ ماه گذشته و با آغاز عملیات ساختمانی در مجاورت مرکز درمانی، مسیر پیاده‌رو مسدود شده و فضای عبور ویلچر از بین رفته است.

این شهروند تهرانی در ادامه عنوان کرد: درحال‌حاضر ناچاریم برای ورود به مرکز درمانی یا از حاشیه خیابان استفاده کنیم که بسیار خطرناک است یا مسیری ۳۰ دقیقه‌ای را اضافه بر مسیر عادی بپیماییم تا از کوچه فرعی و از طرف مقابل بتوانیم وارد مرکز درمانی شویم که کاری توان‌فرساست.

وی درباره وضعیت پیاده‌روهای شهر تهران تاکید کرد: این مشکل تنها محدود به یک پیاده‌رو و یک محل خاص نیست و وضعیت در تمام پیاده‌روهای شهر، همین است. نهادهای شهری شعارهای مربوط به مناسب‌سازی شهر برای معلولان و شهر دوستدار سالمند را در دستور کار قرار داده‌اند، اما هنوز هم هیچ پیاده‌رویی مناسب عبور این اقشار نیست.

وی در این زمینه افزود: علاوه‌بر مشکلاتی که اجرای عملیات ساختمانی برای عابران ایجاد می‌کند، اختلاف ارتفاع‌های موجود در تمام پیاده‌روهای شهر نیز محدودیت‌های فراوانی برای معلولان، سالمندان و حتی عابرانی که از نظر جسمی سالم هستند به وجود می‌آورد. به علاوه اینکه فعالیت کارگاه‌های ساختمانی و مزاحمت‌های آنها برای عابران و ساکنان محلی یک مشکل مضاعف است و شاید بتوان گفت شهری مانند تهران و پیاده‌روهای آن نه‌تنها دوستدار سالمندان و معلولان نیست بلکه می‌تواند به‌عنوان دشمن این اقشار نیز محسوب شود.

تله‌هایی برای عابران‌ پیاده

یکی از ساکنان حدود ۷۰ ساله منطقه ۶ تهران در گفت‌وگو با صمت درباره مشکلات ایجادشده توسط کارگاه‌های ساختمانی برای عابران پیاده عنوان کرد: ایجاد این مشکلات در شهر تهران و تصرف بلندمدت پیاده‌رو‌ها توسط ساختمان‌های در حال ساخت‌وساز، صحبت امروز و دیروز نیست. سال‌های زیادی است به جای اینکه کارگاه‌های ساختمانی ملزم به رعایت حقوق شهروندی شوند، شهروندان هستند که خود را با محدودیت‌های ساخت‌وساز این کارگاه‌ها منطبق می‌کنند. تنها فرق این روند در چند سال‌ اخیر با گذشته این است که سازندگان و سرمایه‌گذاران با نصب یک بنر عذرخواهی از اهالی محل به‌اصطلاح سر و ته قضیه را هم می‌آورند.

این شهروند تهرانی در ادامه توضیح داد: درحال‌حاضر بسیاری از ساختمان‌های در حال بازسازی که جلوی ساختمان را داربست کشیده‌اند، فضایی برای عبور عابران پیاده باقی نمی‌گذارند و عابران مخصوصا در ساعات تاریکی هوا یا باید از میان داربست‌ها که شبیه منطقه تله‌گذاری شده است عبور کنند یا خطر عبور از خیابان را به جان بخرند.

وی به‌عنوان نمونه درباره ساخت‌وساز انجام شده در بسیاری از خیابان‌های شهر گفت: این مورد یکی از صدها موردی است که مردم در طول روز با آن مواجه می‌شوند. حصاربندی دور محوطه کارگاه حدود نیمی از فضای پیاده‌رو را گرفته است؛ داربست‌ها با ارتفاع کم به‌خصوص در تاریکی شب برای عابران پیاده خطرآفرین هستند؛ با توجه به سابقه گودبرداری‌های سال‌های گذشته خطر فروریختن پیاده‌رو وجود دارد و تنها کاری که سازنده برای جبران این همه مشکل انجام داده، نصب یک تابلوی «خطر سقوط مصالح» است.

این شهروند گلایه‌مند عنوان کرد: البته تعرض این کارگاه‌های ساختمانی فقط محدود به پیاده‌رو نمی‌شود و در طول مدت ساخت‌وساز به صورت مقطعی حتی بخشی از خیابان و جوی آب را نیز به محدوده کارگاهی خود اضافه می‌کنند. چطور است که شهرداری و نهادهای ناظر برای نظارت بر بریدن یک درخت خشکیده در حیاط منزل مسکونی، خبردار می‌شوند اما این همه بی‌قانونی در اصول اولیه ساخت‌وساز و نادیده گرفتن حقوق شهروندی را متوجه نمی‌شوند؟!

وی در این باره تصریح کرد: به نظر می‌رسد نظارت‌ها در این موارد کافی نیست و در مواقعی هم که نظارت وجود دارد، سازندگان با پرداخت جریمه‌ همچنان به کار خود ادامه می‌دهند.

قانون چه می‌گوید؟

براساس قانون، عبور از پیاده‌راه جزو حق و حقوق شهروندی است و هیچ فردی حق استفاده خصوصی و تعرض به معابر شهر را ندارد. این موضوع در مواردی از جمله احداث ساختمان مستثنا شده است. در این موارد طبق ضوابط شهرسازی مناطق، ساختمان‌سازان در یک بازه زمانی محدود اجازه تصرف تنها یک‌سوم از پیاده‌راه را با پیش‌بینی تمهیدات و اجرای ضوابط ایمنی دارند.

برمبنای قانون، حصار کارگاهی می‌تواند تا حداکثر ۵۰ درصد یا یک‌دوم عرض پیاده‌راه را اشغال کند و در مواردی که عرض پیاده‌راه کمتر از یک متر باشد، حصار کارگاهی به عرض تمام پیاده‌راه خواهد بود. همچنین دپوی مصالح حداکثر می‌تواند تا ۵۰ درصد پیاده‌راه را اشغال کند. البته در قانون این مورد در نظر گرفته نشده که در پیاده‌روهای با عرض کمتر از یک متر که تمام آن توسط کارگاه ساختمانی اشغال می‌شود، محل عبور عابر پیاده کجاست. قانون کنترل این ضوابط را برعهده شهرداران قرار داده است و البته در صورت رعایت نشدن این مسئله توسط ساختمان‌سازان، شهروندان می‌توانند واحد مربوطه ناحیه و منطقه مشکل را پیگیری کنند.

براساس بخشنامه معاونت معماری و شهرسازی، میزان اشغال معابر و همچنین روال نگهداری مصالح ساختمانی در معابر برای انجام عملیات ساختمانی به منظور تعبیه حصار ایمنی موقت در اطراف کارگاه‌های ساختمانی به این صورت است:
الف- درباره املاک واقع در محورهای اصلی و همچنین شمال تمامی معابر فرعی، بعد از اتمام سقف طبقه اول، نگهداری مواد و مصالح و نخاله‌های ساختمانی در پیاده‌رو مجاز نبوده و باید به داخل محدوده ملک انتقال یابد.

ب- در زمینه املاک واقع در جنوب محورهای فرعی باید بعد از اجرای سقف طبقه آخر (در صورتی ‌که تردد عابران پیاده و وسایل نقلیه مختل نشود و رعایت کامل ضوابط پوشش موقت و حصار کارگاهی صورت گیرد) اقدام یادشده انجام شود.
اما آیا این موارد برای حفظ حقوق شهروندی عابران پیاده و ایمنی آنها برای یک عبور ساده روزمره از پیاده‌روها کافی است؟ و آیا مواردی که به‌عنوان قوانین فعلی ساخت‌و‌ساز وجود دارند، به‌درستی اجرا می‌شوند و نظارت‌های لازم بر آنها وجود دارد؟

سخن پایانی

شهرها مجموعه‌هایی از ساکنان و ساختمان‌ها هستند که با توجه به عرف، ساختمان‌ها و ابزار باید در خدمت آسایش شهروندان باشند. اما در سال‌های اخیر و در مسیر توسعه و نوسازی شهرها، همین ساختمان‌ها، تبدیل به عاملی برای سلب آسایش شهروندان شده‌اند؛ سلب آسایشی که عابران شهرنشین را از نظر جسمی و روانی در معرض آسیب قرار می‌دهد. اگرچه توسعه، نوسازی و بهسازی برای هر شهر لازم است و نمی‌توان از آن صرف‌نظر کرد اما قوانین مدنی و اخلاقی می‌گوید مجموعه این عملیات حتی اگر جان یک شهروند را در معرض آسیب قرار دهد، نهادهای سیاست‌گذار و ناظر در برابر آن مسئول هستند و باید از این کار جلوگیری کنند.




نویسنده: پیمان صفر دوست
برچسب: صفحه ۷ ، پیمان صفردوست ، شماره ۱۸۷۸



https://smtnews.ir/direct/1444

  • دیدگاهی برای این نوشته ثبت نشده است.
  • افزودن دیدگاه


روزنامه صمت

جستجو


  |