06 مهر، 1401

به‌دنبال گمانه‌زنی‌های اجرای طرح عرضه سرب و روی در بورس کالا بررسی شد

سرنوشت صادرات معادن در دست طرح‌های دولتی

دسته‌بندی: معدن

1400/11/19 21:36
دسته‌بندی: معدن
21:36:00 1400/11/19

بحث ۳ نوبت عرضه محصولات زنجیره سرب و روی به بورس کالا پیش از صادرات، از طرح‌هایی است که در چند مدت اخیر نوسانات زیادی داشته و به دلیل مخالفت‌های زیاد فعالان معدنی هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.

شنیده‌ها حاکی از آن است که وزارت صنعت، معدن و تجارت بر عملیاتی شدن این طرح تاکید داشته و در حال پرداختن به جزئیات مورد نیاز ابلاغ بخشنامه‌ لزوم عرضه در بورس کالا پیش از صادرات زنجیره سرب و روی است. اما همچنان برخی فعالان معدنی معایب متعددی را برای این طرح برشمرده و آن را به زیان فعالیت‌های بخش معدن معرفی می‌کنند. در مقابل برخی دیگر معتقدند ایجاد ساز کار و چارچوبی قانونمند برای نظام‌بخشی و ثبات به معاملات داخلی و خارجی مواد معدنی می‌تواند ضمن شفاف‌سازی، بسیاری از مشکلات اقتصادی این بخش را رفع کند. در زمینه جزئیات هر یک از نظرات موافق و مخالف این طرح،صمت با کارشناسان و فعالان معدنی گفت‌وگو کرده که در ادامه، شرح آن را می‌خوانید: 

شناسایی نیازهای صنایع داخلی

امین صفری، معاون شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات در گفت‌وگو باصمت جزئیات طرح عرضه سرب و روی به بورس کالا پیش از صادرات را در هاله‌ای از ابهام معرفی کرد اما احتمال اجرای آن را بالا دانست. او توضیح داد: طرح عرضه زنجیره سرب و روی به بورس کالا پیش از صادرات همچنان برای فعالان معدنی شبهات زیادی داشته و جزئیات دقیقی از آن مشخص نشده است. اما به‌طور کلی گفته شده محصولات زنجیره سرب و روی باید ۳ بار در بورس کالا عرضه شود و اگر در این روند خریداری نداشت، پس از آن تولیدکنندگان می‌توانند به صادرات محصولات خود بپردازند. شنیده شده نه‌تنها برای زنجیره سرب و روی بلکه برای بخش عمده‌ای از تولیدات بخش معدن، به‌ویژه محصولاتی که قابل عرضه در بورس کالا هستند (مانند شمش‌های مواد معدنی و مواد اولیه صنایع معدنی)، لزوم عرضه در بورس کالا پیش از صادرات مطرح شده است. این طرح به منظور ساماندهی به فعالیت‌های تجاری بخش معدن، شناسایی و اولویت‌بخشی نیاز بازارهای داخلی در نظر گرفته شده است. این فعال معدنی افزود: با اجرای این طرح، نیازهای صنایع داخلی شناسایی شده و متناسب با این احتیاج، روند عرضه تولیدات و مواد معدنی در بورس کالا تنظیم خواهد شد. برای مثال، اگر بیش از ۹۰ کالایی با یک بار عرضه شدن در بورس به فروش رفت، به این معناست که در بازار داخلی کمبود آن محصول وجود داشته و به دلیل تقاضای بالا، همچنان باید در بورس کالا عرضه شود. از سوی دیگر، اگر مواد معدنی پس از ۳ بار عرضه در بورس خریدار آنچنانی نداشت، یعنی بازار اشباع بوده و تولیدکننده می‌تواند به صادرات محصولات خود بپردازد و در این شرایط مجوزهای صادراتی صادر می‌شود.

چارچوب واحد برای تمام مواد معدنی

صفری معتقد است با وجود نقایصی در طرح اولیه عرضه محصولات سرب و روی به بورس کالا پیش از صادرات، دارای مزیت‌های متعدد بوده و در صورت اجرایی شدن می‌تواند سبب ثبات در فعالیت‌های معاملاتی بخش معدن شود. این فعال معدنی در ادامه گفت: عرضه محصولات زنجیره سرب و روی در بورس کالا پیش از صادرات، مدت‌هاست مطرح شده اما همچنان در حد یک طرح باقی مانده است؛ هر چند اجرایی شدن آن در آینده‌ای نزدیک را می‌توان پیش‌بینی کرد. همان‌طور که پیش‌تر اشاره کردم، ورود به بورس کالا برای بسیاری از تولیدات بخش معدن در نظر گرفته شده است. واضح است هر نوع ماده معدنی و زنجیره محصولات آن رویکرد و شیوه مختص به خود در عرضه به بازار را دارد. اما نهادهای دولتی هنوز راهکارها چارچوب‌هایی مشخص برای عرضه هر نوع ماده معدنی در بورس کالا در نظر نگرفته و ساز کار مشابهی برای تمامی بخش‌ها در نظر گرفته‌اند. معاون شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات در ادامه خاطرنشان کرد: به‌طور کلی طرح عنوان شده مبنی‌بر عرضه محصولات زنجیره سرب و روی پیش از صادرات، رویکرد خوبی است اما اگر این روند به‌طور یکپارچه و یکسان برای تمامی مواد معدنی اجرایی شود، ضعف‌هایی خواهد داشت که البته پس از آزمون و خطاهای متعدد، این نقایص رفع خواهند شد. اجرای این طرح را می‌توان گامی در جهت توسعه فعالیت‌های بخش معدن دانست چرا‌که از بی‌قانونی و بی‌ثباتی فعلی جلوتر رفتیم و این یک نکته‌ای مثبت به شمار 

می‌رود. 

قانون بد بهتر از بی‌قانونی

صفری به معایبی که این طرح می‌تواند در ادامه داشته باشد اشاره کرد. او تاخیر در فعالیت‌های تجاری و صادراتی بخش معدن را یکی از ضعف‌های این بخش عنوان کرد و توضیح داد: در زنجیره محصولات سرب و روی می‌توان گفت عمده تجارت‌ها و خرید‌ و فروش‌ها مربوط به بازارهای داخلی نیست. فقط یک‌چهارم تولیدات بخش سرب و روی در صنایع داخلی مصرف می‌شود و بخش زیادی از فروش این حوزه مربوط به بازارهای صادراتی است. از این رو، نگه داشتن فروش خارجی و صادرات در این بخش از اهمیت زیادی برخوردار است. حال براساس طرح عرضه در بورس کالا پیش از صادرات، تولیدات زنجیره سرب و روی باید طی ۳ نوبت در بورس کالا عرضه شده و پس از آن در صورت نداشتن خریدار، تولیدات را صادر کنند. ۳ بار عرضه و بررسی‌های این‌چنینی زمان‌بر بوده و ممکن است ماه‌ها طول بکشد. از این رو، چنین روند طولانی سبب از دست رفتن بازارهای صادراتی برای تولیدکنندگان بخش سرب و روی خواهد شد. در این شرایط فعالیت‌های تولیدی بخش معدن از صرفه اقتصادی خارج شده و ممکن است آسیب‌های اقتصادی مهمی به فعالان معدنی وارد کند. معاون شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات تاکید کرد: در نظر گرفتن ساز کار مناسب عرضه در بورس کالا برای نوع ماده معدنی و تولیدات هر بخش، باعث کاهش این‌گونه زیان و رفع نقایص طرح‌های مورد نظر خواهد شد. اما اجرای این طرح را می‌توان از نبود آن بهتر و موثرتر دانست چرا‌که یک قانون بد بهتر از بی‌قانونی است. نبود چارچوب و ساز کار برای اجرای فعالیت‌های مهم و گسترده باعث بی‌ثباتی و نابسامانی‌های مهم شده و یک روند ثابت که با آزمون و خطا قابلیت تغییر دارد، بسیار مناسب‌تر از شرایط فعلی است.

نبود مدیریت باثبات

معاون شرکت سرمایه‌گذاری توسعه معادن و فلزات ثبات را مولفه گمشده امروزه فعالیت‌های معدنی عنوان کرد. او نبود نظام واحد و مدیریت یکپارچه در بخش معدن را سبب بروز بسیاری از مشکلات در فعالیت معادن و بازارهای اقتصادی این بخش عنوان کرد و گفت: شنیده‌ها حاکی است سازمان ایمیدرو با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت در حال آماده‌سازی چارچوب و روند اجرایی شدن طرح عرضه تولیدات زنجیره سرب و روی در بورس کالا پیش از صادرات است. احتمال تصویب و ابلاغ آن به بورس کالا نیز بسیار بالا پیش‌بینی می‌شود؛ بنابراین باید فعالان معدنی خود را برای اجرایی شدن این طرح آماده کنند. انتظار می‌رود نهادهای دولتی مصوبه‌های رسمی خود را برای دوره‌های طولانی مدت به‌طور ثابت حفظ کنند و کمتر شاهد تغییر و تحولات اساسی و مهم در این زمینه باشیم. این فعال معدنی ادامه داد: متاسفانه در سال‌های اخیر همواره شاهد بودیم دولت در مدت‌زمان‌ بسیار کوتاه، قوانین و بخشنامه‌های متعدد و گاه متناقض صادر کرده و از این رو، فعالان معدنی با چالش‌های مهم مواجه شدند. باید تاکید کرد نبود ثبات در مدیریت و تصمیم‌گیری‌های کلان برای بخش‌های اقتصادی سبب آشفتگی بازارها و فعالیت‌های تولیدی خواهد شد. بخش معدن و صنایع معدنی کشور نیز از این قاعده مستثنا نیست و طی این مدت فعالان معدنی آسیب‌های متعددی از بی‌ثباتی در تصمیم‌گیری‌ها متحمل شده‌اند.

از دست رفتن بازارهای خارجی

برخی فعالان معدنی عرضه تولیدات زنجیره سرب و روی پیش از صادرات را به نفع بخش معدن ندانسته و اجرایی شدن این طرح را افزایش مشکلات و محدودیت‌های فعالیت این حوزه عنوان می‌کنند. حسن حسینقلی، رئیس اتحادیه صادرکنندگان سرب و روی ایران در گفت‌وگو باصمت عملیاتی شدن طرح یادشده را تهدیدی برای بازارهای خارجی عنوان کرد. او نگاه‌های نادرست نهادهای دولتی را عامل اصلی تدوین شدن قوانین و بخشنامه‌های متعدد و زیان‌بار برای معادن دانست و گفت: فعالان بخش خصوصی همواره مشکلات مختلفی را در سال‌های اخیر پشت سر گذاشته‌اند که اغلب این دست‌اندازها ریشه در تصمیمات نهادهای دولتی داشت. رویکردهای نامناسب دولت در برابر بخش معدن سبب شده ضمن اجرایی نشدن متن قانون معادن و همچنین بی‌توجهی ضرورت بر تسهیل کسب‌وکارها، موانع جدیدی بر سر راه فعالیت معادن قرار گیرد. طرح ۳ بار عرضه تولیدات سرب و روی در بورس کالا نیز یکی از مواردی است که از نگاه منفی نهادهای دولتی به بخش معدن منشأ می‌گیرد. در سال‌های اخیر دولت چالش‌های زیادی را برای صادرات مواد معدنی ایجاد کرده و با اجرایی شدن این طرح نیز محدودیت‌ها بر صادرات افزایش خواهد یافت. حسینقلی ادامه داد: ۳ بار عرضه شدن تولیدات سرب و روی در بورس کالا، به قدری زمان‌بر است که اغلب فعالیت‌های صادراتی را از چرخه اقتصادی خارج می‌کند. همچنین دچار ناامنی در میزان صادرات سرب و روی خواهد شد و طرف‌های خارجی مطمئن نیستند که ایران تا چه حد می‌تواند نیازهای آنها را تامین کند. از این رو، به‌تدریج بازارهای صادراتی را از دست خواهیم داد. 

سردرگمی بخش خصوصی 

حسینقلی در ادامه تزلزل بازارهای تجاری را مهم‌ترین نتیجه تغییرات مداوم قوانین بخش معدن عنوان کرد و گفت: زمانی که در روند تصمیم‌گیری و قانون‌گذاری‌های رسمی و کلان بخش معدن، ثبات و روند واحدی وجود نداشته باشد، نخستین ضربه بر بدنه فعالیت‌های تجاری و معاملات اقتصادی این بخش وارد خواهد شد. بدون ثبات، نه‌تنها بازارها و بسترهای معاملات خارجی را از دست می‌دهیم، بلکه تامین بازارهای داخلی نیز دچار نوسان و مشکل خواهد شد. در این شرایط از رغبت سرمایه‌گذاران برای ورود به فعالیت‌های معدنی کاسته شده و در ادامه با پیشرفت چنین اتفاقی، چرخه حیات معادن دچار بحران می‌شود. در دو سال گذشته برای روند صادرات بخش معدن به‌ویژه حوزه سرب و روی رویکردها قوانین متعددی وضع شده است. از ممنوعیت در صادرات گرفته تا وضع عوارض برای فعالیت‌های صادراتی برای این محصولات. اکنون نیز بحث ورود به بورس کالا پیش از صادرات مطرح است. این فعال معدنی افزود: این تغییر مداوم قوانین نشان از حاکم بودن بی‌ثباتی مدیریتی در تصمیم‌گیری‌ّهای بخش معدن داشته که رفع آن برعهده نهادهای دولتی است. رئیس اتحادیه صادرکنندگان سرب و روی تاکید کرد: بی‌ثباتی‌های فعلی منجر به سردرگمی فعالان معدنی، بخش خصوصی و صاحبان صنایع شده است. حرف و حدیث‌های فعلی در زمینه اجرایی شدن یا نشدن طرح عرضه سرب وروی در بورس پیش از صادرات نیز به این سردرگمی‌ها افزوده است. انتظار می‌رود نهادهای دولتی قانون و چارچوب مشخصی را برای فعالیت‌های بخش معدن در نظر گرفته و در ادامه شاهد رفع این تزلزل‌های قانونی باشیم. در این صورت فعالان معدنی و صاحبان صنایع می‌توانند برای چند سال آینده خود برنامه‌ریزی‌های بلندمدت و مطمئن داشته باشند.

سخن پایانی

فعالان معدنی معتقدند تا زمانی که دولت نگاه خود به معدنکاری را در کشور تغییر ندهد، همچنان شاهد افزایش موانع در فعالیت‌های معادن خواهیم بود. این موضوع را نمی‌توان ساده گرفت و از کنار آن به‌راحتی رد شد چراکه در صورت استمرار وضع موجود، بخش معدن دچار رکود و تعطیلی گسترده خواهد شد. در ادامه اصلاح نگاه دولت سبب تدوین مقررات مناسب، کاهش محدودیت‌ بر فعالیت‌های صادراتی و همچنین کاهش گلایه فعالان معدنی خواهد شد.

 

برچسب: ملیکا انصاری ، صفحه۱۲ ، شماره ۱۹۹۸



https://smtnews.ir/direct/13741

  • دیدگاهی برای این نوشته ثبت نشده است.
  • افزودن دیدگاه


روزنامه صمت

جستجو


  |