05 مهر، 1400

به دنبال ابلاغ دستورالعمل صدور مجوز «مراکز تجاری ایران در خارج»

توسعه صادرات عملیاتی می‌شود

دسته‌بندی: تجارت

1400/6/23 10:22
دسته‌بندی: تجارت
10:22:00 1400/6/23

تجارت از مولفه‌هایی است که رشد و توسعه اقتصادی کشورها را تعریف می‌کند. با واردات کالا هر کشور نیاز داخلی خود را تامین کرده و با صادرات محصولات تولیدی در بازارهای بین‌المللی جایگاهی را برای خود به‌دست می‌آورد که به بهبود شرایط اقتصادی می‌انجامد.

 چندی پیش دستورالعمل صدور مجوز تاسیس و فعالیت مراکز تجاری و بازاریابی محصولات و خدمات ایرانی در خارج از کشور ابلاغ شد. این دستورالعمل براساس اصل ۱۳۸ قانون اساسی و تحقق سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی با هدف حمایت همه‌جانبه و هدفمند از صادرات کالاها و خدمات و اجرایی کردن مفاد بسته‌های حمایت از صادرات غیرنفتی کشور تدوین و ابلاغ شده است. 

وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز چندی پیش در سفر دولت به استان خراسان جنوبی با اشاره به اینکه حوزه صادرات از اهداف مهم وزارت صنعت، معدن و تجارت است از دوبرابر شدن صادرات غیرنفتی تا سال ۱۴۰۴ خبر داد. فاطمی‌امین بازارسازی و مذاکرات سیاسی را از الزامات تحقق این مهم دانست و بر اولویت کشورهای همسایه مانند پاکستان، افغانستان تاکید کرد.

هدف از ابلاغ دستورالعمل توسعه بازاریابی و صادرات محصولات و خدمات ایران در خارج از کشور، تسهیل زمینه همکاری‌های تجاری بین بنگاه‌های کشور میزبان و ایران عنوان شده است. به عبارتی، قرار است این دستورالعمل برای حمایت از توسعه صادرات در گام نخست به بازارسازی و بازاریابی کالا در بازهای هدف پرداخته و همکاری‌های تجاری بین بنگاه‌های کشور میزبان و ایران را تسهیل کند؛ درخواستی که همواره از سوی فعالان تجاری مطرح شده و بر ضرورت حضور رایزنان بازرگانی و ورود وزارت امور خارجه به مذاکرات اقتصادی تاکید داشته است.

از سوی دیگر، یکی از مهم‌ترین اهرم‌های توسعه صادرات ایجاد مراکز تجاری دائمی یا نمایندگی‌هایی است که بتوانند در خارج از کشور در راستای اهداف و سیاست‌های بازرگانی کشور گام بردارند. این مراکز امکان فعالیت صادرکنندگان در خارج از کشور را مهیا کرده و درواقع به معرفی کالاهای ایرانی و کسب بازار برای تولیدات داخلی می‌پردازند؛ این همان راهی است که به نظر فعالان اقتصاد، می‌تواند بار توسعه صادرات را به مقصد برساند. 

تسهیل همکاری بین بنگاه‌های اقتصادی

حمید زادبوم، رئیس کل سازمان توسعه تجارت ایران: هدف این دستورالعمل توسعه بازاریابی و صادرات محصولات و خدمات ایران در خارج از کشور و تسهیل زمینه همکاری‌های تجاری بین بنگاه‌های کشور میزبان و ایران است. دامنه این دستورالعمل شامل این موارد می‌شود: تمام اشخاص حقوقی عضو بانک اطلاعات مجریان رویدادهای تجاری سازمان، شرکت‌های مدیریت صادرات دارای مجوز از سازمان که فعالیت آنها به نوعی در ارتباط با صادرات باشد، تشکل‌های عضو مورد تایید و صاحب صلاحیت اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی و اتاق تعاون ایران که مطابق اساسنامه خود مجاز به فعالیت در امور صادرات هستند و اشخاص حقوقی صادرکننده کالا و خدمات که دارای فعالیت صادراتی مستمر باشند.

به علاوه اینکه با توجه به اهمیت تشکل‌گرایی، متقاضیان عضو تشکل‌های صادراتی و اعضای اتاق‌های بازرگانی و تعاون در صورت دارا بودن صلاحیت‌های عمومی و تخصصی در اولویت خواهند بود. 

این دستورالعمل، دفتر تجاری انحصاری یک شرکت با برند تجاری خاص را دربر نمی‌گیرد و حداقل شرط لازم ارائه خدمات برای یک گروه کالایی صادراتی است.

تنها راه نجات و توسعه صادرات کشور

سید رسول رنجبران، عضو هیات‌رئیسه اتاق بازرگانی اصفهان: اغلب تولیدکنندگان و فعالان تجاری کشور بر این باورند که دولت‌های پیشین نسبت به حمایت ویژه از آنها اهمال داشته و نتوانسته‌اند زمینه را برای تجاری‌سازی تولیدات داخل فراهم کنند. اما چرا ما در تجاری‌سازی محصولات و تولیدات بومی کشور ناکام هستیم؟ نقش دولت در این میان چیست و برای رسیدن به این هدف چه باید کرد؟ امروزه مردم کوچه و بازار نیز از دلایل ناکامی ایران در صنعت و تجارت و همچنین تجاری‌سازی تولیدات داخل مطلع هستند. درحال‌حاضر مهم‌ترین مشکل کشور نبود ارتباط و اتصال اقتصاد کشور به اقتصاد بین‌الملل است.

مادامی که اقتصاد ملی ما به اقتصاد جهانی گره نخورد ما حرفی برای گفتن و زمینه‌ای برای فعالیت نخواهیم داشت چراکه هیچ ارزیابی از نقاط ضعف و قوت خود نداریم.

باید فضای رقابت فراهم شود

این واقعیتی انکارناپذیر است که هر انسانی در میدان رقابت می‌تواند از خود ارزیابی درستی داشته باشد. بنابراین تا زمانی که میدان رقابت میان ما و دیگر کشورهای جهان ایجاد نشود ما عملا به دور خود خواهیم چرخید. وضعیت امروز اقتصاد و تجارت کشور ما نتیجه همین دور خود چرخیدن است که پس از گذشت بیش از ۴ دهه هنوز ره به جایی نبرده و سرگردان مانده‌ایم. به‌طور کلی تا زمانی که سیاست‌های همه دولت‌ها پایدار و مبتنی‌بر ارزش‌گذاری برای تولید ملی نباشد و همچنان خلق‌الساعه و بدون در‌نظر گرفتن شرایط موجود اخذ شوند چیزی به نام توسعه صادرات کشور نخواهیم داشت.

به‌عنوان مثال، تولید‌کننده با پشت‌سر گذاشتن تمام چالش‌های موجود و پس از گذشت چندین سال و هزینه منابع مختلف سهم بازاری در یک بازار هدف صادراتی به‌دست می‌آ‌ورد. از سوی دیگر، دولت با یک تصمیم یک‌شبه مبنی‌بر ممنوعیت صادرات تمام زحمات و بافته‌های تولیدکننده را به باد 

می‌دهد. امیدواریم دولت سیزدهم همین رویه را در پیش نگیرد اما شاکله دولت فعلی نیز نشان می‌دهد متاسفانه تغییری در این روند ایجاد نخواهد شد.

ظرفیت بازار‌های صادراتی همسایه‌ها

از آنجا که سیاست‌های تجاری دولت بسیار ناپایدار است و از طرفی وجود قوانین دست و پاگیر و ضعیف بودن تمام ذی‌نفعان دخیل در تجارت کشور مانند گمرک، بانک‌ها، حمل‌ونقل و... موجب شده نتوانیم از این ظرفیت بزرگ بهره کافی و وافی ببریم. بعضا مشاهده می‌شود هزینه حمل‌ونقل یک کالا از داخل کشور تا مرز‌ها بسیار بالاتر از هزینه حمل کالا از مرز تا مقصد در کشور هدف است. تا زمانی که زیربنا‌ و بسترهای لازم وجود نداشته باشد نمی‌توانیم کالای رقابتی صادر کنیم. دولت باید بتواند تمام امکانات مورد نیاز صادرکنندگان را فراهم کند. در تجارت خارجی علاوه‌بر کیفیت و قیمت، زمان حرف بسیار اساسی را می‌زند. متاسفانه در کشور ما ابدا برای زمان ارزش قائل نیستند.

چشم‌انداز تجارت خارجی کشور

با توجه به موارد یادشده وقتی می‌توان از تجارت خارجی صحبت کرد که تولید ملی ما تقویت شود. متاسفانه در سال‌های گذشته نرخ سرمایه‌گذاری در کشور ما بسیار پایین بوده است. این امر به این معنی است که آن‌طور که باید به موضوع تولید توجه نکرده و به آن نپرداخته‌ایم. وقتی تولید ملی ضعیف باشد بدون شک ارزش پول ملی سقوط خواهد کرد. دقیقا به همین دلیل است که به صورت روزانه ارزش ریال کشور ما در برابر دیگر ارزهای دنیا ریزش می‌کند.

متاسفانه وقتی تولید ملی تقویت نمی‌شود نمی‌توان انتظار گشایش در اقتصاد و تجارت کشور داشت. با تمام این تفاسیر من به آینده تجارت کشور خوشبین نیستم و گمان نمی‌کنم که گشایش خاصی در حوزه تجارت و اقتصاد کشور را حداقل تا پایان سال شاهد باشیم.

توجه به بازارهای بزرگ صادراتی همسایه

رحمان قره‌باش، عضو اتاق بازرگانی مشترک ایران و ترکمنستان: صادرات به کشورهای همسایه و استفاده از ظرفیت بازارهای منطقه‌ای، فرصتی است که می‌توانیم برای عبور از بحران‌ها و شرایط کنونی از آن بهره ببریم. براساس سیاست‌های دولت‌ها نیز همراه بازارکشورهای همسایه در صدر اولویت‌های تجاری ایران قرار داشته و دارد. یکی از این بازارها بازار ترکمنستان است که اگر در معرض از دست رفتن است.

براساس بررسی‌ها میزان تجارت میان دو کشور ایران و ترکمنستان در ۲۰ سال گذشته به کمترین میزان رسیده و به عبارتی، می‌توان گفت متاسفانه بازار صادراتی ما از دست رفته است. کشور ترکمنستان به‌عنوان دروازه ورود به کشورهای آسیای میانه به شمار می‌رود و همین موضوع اهمیت مراودات تجاری با این کشور را بیش از پیش می‌کند. در سال‌های اخیر ترکمنستان بعد از عراق و افغانستان سومین بازار صادراتی ایران به شمار می‌رفت اما شیوع ویروس کرونا موجب شد تا این کشور قوانین بسیار سختگیرانه‌ای را برای تجارت و عبور و مرور در مرزهای خود در پیش بگیرد. نباید فراموش کنیم که تنها ویروس کرونا موجب کاهش میزان تجارت ایران با کشور ترکمنستان نشد بلکه نباید از بروز برخی سوءتفاهمات میان دو کشور نیز غافل بود.

اختلاف‌نظر میان دو کشور درباره بدهی‌‌های گازی، اختلاف پرداخت هزینه‌‌های برق و راه‌آهن ایران و ترکمنستان از جمله دلایل عمده کاهش تجارت میان دو کشور است. البته خبرهای خوبی هم درباره موضوع رفع اختلافات در زمینه راه‌آهن‌ میان ایران و ترکمنستان شنیده شد و نخستین قطار باری خط عریض، به صورت آزمایشی وارد ایستگاه اینچه‌برون شد. با این حال، ما هزاران کیلومتر مرز مشترک آبی، زمینی و هوایی با ترکمنستان داریم اما میزان تجارت میان دو کشور به‌شدت پایین است.

نباید فراموش کرد تجارت ایران به این کشور هنوز به صورت کامل قطع نشده اما از آنجا که ورود ما به ترکمنستان ممنوع است صادرکنندگان ما کالاهای صادراتی که بیشتر گل و گیاه و مصالح ساختمانی هستند را به مرز سرخس می‌فرستند و وسایل نقلیه ترکمنستان در این مرز کالاها را بار زده و به کشور خود می‌برند.

این در حالی است که در روزگاری نه چندان دور بیش از ۳ میلیارد دلار گردش مالی با ترکمنستان داشتیم اما درحال‌حاضر این رقم به ۲۰۰ میلیون دلار کاهش پیدا کرده است! شیوع ویروس کرونا، مدیریت ناقص در کشور و طبیعت ذاتی ترکمنستان از جمله دلایل مهم این موضوع است. سابق بر این، ترکمنستان بسیاری از کالاها را از ایران خریداری می‌کرد اما امروزه خود، به تولیدکننده آن کالاها تبدیل شده است. به نظر می‌رسد باید روش‌های بازاریابی و تجارت خارجی را تغییر دهیم که امیدواریم با راه‌اندازی مراکز دائمی تجاری ایران در خارج تاین روند سرعت گیرد.

ظرفیت افزایش تجارت رسمی ایران و پاکستان

پیرمحمد ملازهی، کارشناس ارشد مسائل غرب آسیا: ظرفیت بازار کشورهای همسایه مهم‌ترین ابزار برای افزایش حجم تجارت کشور به شمار می‌رود. در میان کشورهای همسایه، ترکیه و پاکستان بیشترین امکان برای صادرات را در اختیار دارند. پاکستان با توجه به نیازهایی که دارد از ظرفیت‌های خوبی برای صادرات برخوردار است. این کشور ضمن تجارت رسمی با ایران بخشی از کالاهای مورد نیاز ایران را به شکل تجارت مجدد به ایران وارد کند که البته این نوع تجارت هزینه بالایی دارد.

در این بین از تاثیر افزایش بازارچه‌های مرزی و شعاع نوار منطقه آزاد بر تجارت نمی‌توان گذشت. پیش‌بینی‌ها بر این اساس است که تجارت رسمی میان ایران و پاکستان به ۵ میلیارد دلار در سال برسد.

ظرفیت‌های لازم نیز وجود دارد اما بروکراسی موجود در دو کشور مانع از تحقق این ظرفیت می‌شود. متاسفانه تاجران ایرانی اطلاعات دقیق از بازار مصرف پاکستان ندارند این بازاریابی باید توسط دولت‌ها صورت گیرد. به هر حال امکاناتی برای توسعه تجارت هر دو کشور وجود دارد؛ مشروط بر اینکه بازارسازی و بازاریابی در یک روال طبیعی قرار بگیرد.

حقیقت این است امروزه بخشی از درآمدهای مرزی به گمرک و صندوق دولت نمی‌رسد بلکه گروه‌هایی در منطقه وجود دارند که منافع به آنها می‌رسد. سالانه حدود ۶ هزار میلیارد دلار نفت، بنزین و گازوئیل از کشور خارج می‌شود اما حتی یک ریال آن به دولت نمی‌رسد و سود این کار تنها به مافیایی که ایجاد شده است می‌رسد؛ یعنی قاچاق سازماندهی‌شده در مرزها وجود دارد.

سخن پایانی

تغییر سیاست‌ تجاری از الزاماتی است که برای توسعه تجاری راه گریز از آن نیست. به گفته بسیاری از کارشناسان‌، استفاده از ظرفیت‌های صادراتی تنها فرصتی است که برای گذر از بحران‌های فعلی دارد. تحقق این مهم، اشتغال و تعادل در قیمت‌ها را به دنبال دارد و از سوی دیگر با توسعه صادراتی، دولت می‌تواند ارز مورد نیاز کشور را تامین و به رشد اقتصادی کند. از سوی دیگر، تحقق نگاه دولت سیزدهم به منظور بهره‌گیری از ظرفیت تجاری کشورهای جهان در بعد کلان و استفاده بیشتر از ظرفیت تجاری همسایگان، بستگی به نوع تعاملات روابط بین‌المللی با جهان و همسایگان دارد.

 


نویسنده: سهیل فرزین
برچسب: صفحه ۷ ، سهیل فرزین ، شماره ۱۸۸۳



https://smtnews.ir/direct/1926

  • دیدگاهی برای این نوشته ثبت نشده است.
  • افزودن دیدگاه


روزنامه صمت

جستجو


  |