05 مهر، 1400

دستاوردهای داخلی تجارت خارجی

اشتغالزایی از جاده تجارت می‌گذرد

دسته‌بندی: تجارت

1400/6/20 09:59
دستاوردهای داخلی تجارت خارجی

اشتغالزایی از جاده تجارت می‌گذرد

دسته‌بندی: تجارت
09:59:00 1400/6/20

اشتغال و اشتغالزایی یکی از دغدغه‌های جدی کشور در طول این سال‌ها بوده تا حدی که همواره یکی از شعارهای انتخاباتی مربوط به اشتغال جوانان بوده است. در طول ماه‌های درگیری کشور با همه‌گیری کرونا، موضوع بیکاری شکلی جدی‌تر به خود گرفته و دست‌اندرکاران به هر شکل ممکن می‌خواهند این مشکل را برطرف کنند.

 در کنار تمام راه‌حل‌های ارائه‌شده برای اشتغالزایی، کارشناسان، توسعه تجاری و رونق تجارت را یکی از راه‌های ایجاد اشتغال در کشور می‌دانند و دست‌اندرکاران را برای این کار تشویق می‌کنند اما آیا واقعا رونق تجارت خارجی می‌تواند بخشی از نیاز به اشتغال در کشور ما را برطرف کند؟‌ با گزارش صمت در این باره همراه باشید:

تجارت کلید توسعه است

ابراهیم بهادرانی، مشاور عالی رئیس اتاق بازرگانی تهران درباره نقش تجارت و اشتغال در ایران در گفت‌وگو با صمت عنوان کرد: تجارت در همه ابعاد آن تاثیر بسزایی بر میزان اشتغالزایی در کشور دارد که این تاثیر جدا از اشتغالزایی مستقیم تجارت خارجی برای فعالان اقتصاد‌ کشور قابل‌بررسی است.

بهادرانی با اشاره به مزایای واردات در حوزه اشتغالزایی کشور تاکید کرد: در حوزه واردات اگر نگاهی به تجارت کشور بیندازیم، درخواهیم یافت که حدود ۸۵ درصد واردات کشور مربوط به واردات مواد اولیه، مواد واسطه‌‌ای و تجهیزات و ماشین‌آلات مربوط به تولید است. بنابراین این واردات کمک‌کننده به بحث تولید و سرمایه‌گذاری است.

وی در این زمینه تصریح کرد: پس در این شرایط طبیعی است که هرچه وارادات کمتر باشد، سرمایه‌گذاری و تولید نیز کمتر خواهد بود. با کاهش تولید، ظرفیت‌ها کاهش می‌یابد و این فعالیت اقتصادی غیررقابتی شده و از صرفه می‌افتد. بنابراین اشتغال نیز کاهش می‌یابد.

مشاور عالی رئیس اتاق بازرگانی تهران در ادامه بر نقش ابعاد دیگر تجارت در حوزه اشتغالزایی تاکید کرد و یادآور شد: در بعد صادرات نیز وقتی تجارت از وجهه نفتی ناگهان که تکیه بر صادرات نفت و تامین نیازهای کشور، ناگهان به وجهه غیرنفتی آن تغییر حالت می‌دهد و نرخ ارز شروع به افزایش می‌کند طبیعتا صادرات غیرنفتی باید در این زمینه کمک‌کننده باشد و برای این کار باید تولید کشور به حد مطلوبی رسیده باشد.

رابطه صادرات با ایجاد شغل

وی در این باره خاطرنشان کرد: افزایش صادرات، افزایش تولید را رقم می‌زند و به این شکل یعنی کارگران بیشتری در کشور مشغول به کار می‌شوند و اشتغالزایی مطلوب‌تری در این شرایط اتفاق می‌افتد. تولید بیشتر، هزینه‌های تمام‌شده کالا را کاهش می‌دهد و محصول رقابتی‌تری را روانه بازار می‌کند و این اثر در دو سوی این معادله مدام تشدید می‌شوند.

بهادرانی تجارت داخلی را نیز در موضوع اشتغالزایی موثر دانست و در این زمینه تصریح کرد: جدا از این موارد موضوع تجارت داخلی نیز بر میزان اشتغال به نحو قابل‌توجهی تاثیر می‌گذارد؛ یعنی اگر کارخانه‌ای را احداث کنیم و نتوانیم برای محصولات آن تقاضا ایجاد کنیم، پس از مدت کوتاهی کارخانه ورشکست می‌شود. بنابراین باید گفت هم سرمایه‌گذاری، هم تولید و هم اشتغال و به طور کلی همه شاخص‌های کلانی که در توسعه اقتصادی کشور مهم هستند، به نحوی به تجارت وابسته‌اند.

نقش تجارت در کارآفرینی

وی درباره نقش کنونی تجارت در کارآفرینی و درآمدزایی کشور نیز بیان کرد: با توجه به آمارها و گزارش‌های موجود به نظر می‌رسد در برخی بخش‌ها به شکل مطلوب عمل کرده‌ایم که از آن جمله می‌توان به خودکفایی در تولید بنزین و صادرات آن اشاره کرد که امروز می‌تواند بخشی از کمبود درآمدهای حاصل از فروش نفت را جبران کند.

علاوه‌بر این مورد، در صادرات گازها و پتروشیمی‌ها نیز در این سال‌ها عملکرد مطلوبی داشته‌ایم به طوری که حدود دو دهه قبل صادرات ما در این موارد حدود ۴ تا ۵ میلیارد دلار بود درحالی که این رقم امروز تا ۴۰ میلیارد دلار هم می‌رسد. در زمینه‌هایی مثل فولاد نیز گسترش ظرفیت‌های مطلوبی در این سال‌ها اتفاق افتاده است.

بهادرانی در پایان گفت: از سوی دیگر، در چند سال اخیر به دلیل تحریم‌ها و عضو نشدن در سازمان‌های بین‌المللی مثل سازمان تجارت جهانی و FATF در شرایط سختی قرار گرفته‌ایم که به تجارت کشور لطمه وارد می‌کند.

از سوی دیگر، به همین دلایل سرمایه‌گذاری در کشور کاهش پیدا کرده است. البته به علاوه از عدم سرمایه‌گذاری، دچار عدم بهره‌وری سرمایه و نیروی کار هم بوده‌ایم.

اشتغالزایی و تجارت مکمل یکدیگرند

محمد‌ محمدپورعمران، کارشناس اقتصاد و مدرس دانشگاه نیز در گفت‌وگو با صمت درباره تاثیرات متقابل تجارت و اشتغال در اقتصاد کشور اظهار کرد: نوع و میزان صادرات کشور در حوزه صادرات غیرنفتی، در صورت تداوم و قرار گرفتن در یک مسیر درست، می‌تواند بستر مناسبی را برای کارآفرینی و ایجاد اشتغال در کشور فراهم کند؛ البته این رابطه یک‌سویه نیست و در کشورهای مختلف و موفق دنیا در حوزه تجارت، توجه به کارآفرینی و ایجاد اشتغال نیز می‌تواند ‌شرایط مطلوب‌تری را برای تجارت رقم بزند؛ به همین دلیل در این زمینه باید گفت کارآفرینی و تجارت فرآیندهای مکمل یکدیگر هستند.

محمدپور‌عمران ایجاد فضا برای فعالیت حداکثری خطوط تولید در کشور افزود: اگر کارآفرین با برنامه‌ریزی مناسب خط تولید کالایی را راه‌اندازی و از حداکثر ظرفیت تولید استفاده ‌کند، می‌تواند علاوه‌بر ایجاد اشتغال، بهره‌وری در تولید را نیز ایجاد ‌کند. این بهره‌وری در نرخ تمام‌شده کالا تاثیر می‌گذارد و می‌تواند باعث کاهش نرخ نهایی و سود خریدار نیز می‌شود. بنابراین صادرکنندگان می‌توانند در قیمت‌گذاری و حاشیه سود آن انعطاف بیشتری نشان دهد و با تدابیر درست نبض بازارهای هدف را در دست بگیرد. به این ترتیب کالای موردنظر را در بازارها با قیمت‌های منعطف‌تری عرضه کند.

وی با اشاره به وضعیت اقتصادی کشور و پیامدهایی مثل تحریم، فهرست سیاه FATF و کاهش نرخ ارز در کشور درباره حضور ایران در عرصه تجارت تصریح کرد: متاسفانه به دلایل مطرح‌شده، درحال‌حاضر خطوط تولید ما با بخش محدودی از ظرفیت خود به فعالیت مشغول هستند؛ همین موضوع هزینه‌ها و بهای تمام‌شده کالای تولیدی را افزایش می‌دهد و آن را از گردونه رقابت بیرون می‌کند. این افزایش نرخ باعث عدم رقابت‌پذیری کالا در بازار رقابت می‌شود و در نهایت تولید و تجارت هر دو کاهش می‌یابد.

این کارشناس اقتصاد در این باره تاکید کرد: اگر کارآفرین ما بتواند تولیدات خود را با حداکثر ظرفیت تولید کند و کالای تولیدشده در بازارهای هدف موفق شود، سود حاصل از آن دوباره به چرخه تولید بازمی‌گردد و بالا رفتن تقاضا در بازار مصرف، افزایش مضاعف تولید را نیز در پی خواهد داشت.

محمدپور‌عمران در پایان گفت: در هر حال نمی‌توانیم موضوع کارآفرینی، ایجاد اشتغال و تجارت را جدا از هم ببینیم زیرا این دو مقوله در ارتباط متقابل با یکدیگر هستند و بهبود هر یک می‌تواند آن دیگری را نیز بهبود بخشد و برعکس، تضعیف هر‌کدام دیگری را دچان نقصان خواهد کرد.

تجارت واقعی اشتغالزاست

مسعود دانشمند، فعال و کارشناس اقتصاد‌ درباره ارتباط تجارت خارجی و تاثیر آن بر اشتغالزایی در کشور در گفت‌وگو با صمت اظهار کرد: دنیای امروز بر پایه تولید و تجارت شکل گرفته است بخش عمده‌ای از آورده‌های مالی کشورها از طریق تجارت و مبادلات تجاری فراهم می‌شود و پرداختن به این موضوع از اولویت‌های اصلی همه کشورهای پیشرو در این حوزه است‌ زیرا از این طریق دولت‌ها می‌توانند با ایجاد توسعه تجاری، کارآفرینی، اشتغال و ارزش‌افزوده اقتصاد و توسعه اقتصادی خود را رقم بزنند.

دانشمند در این باره افزود: این موضوع همان حلقه گمشده در تفکر تجاری ماست و باعث شده در طول این سال‌ها سیاست‌گذاران اقتصادی کشور به هیچ وجه به این ظرفیت‌ها توجه نداشته باشند؛ نتیجه این بی‌توجهی نیز این بوده که تجارت ما در حوزه صادرات هیچ‌‌وقت در راستای کارآفرینی و اشتغالزایی قرار نگیرد.

وی با اشاره به صادرات غیرنفتی کشور در حوزه معدن که اغلب به شکل خام از کشور صادر می‌شوند، یادآور شد: اگر قصد صادرکننده در این بخش فقط استخراج سنگ معدن و صادرات آن باشد، کمترین گامی را در جهت توسعه اقتصادی، اشتغالزایی و کارآفرینی برنداشته است؛ در حالی که فرآیند تبدیل سنگ معدن به محصول نهایی می‌تواند افراد زیادی را در مسیر اشتغال قرار دهد و از این طریق نیز به توسعه اقتصادی کشور کمک کند.

این فعال و کارشناس اقتصاد در این باره تاکید کرد: سنگ آهنی که پس از استخراج، فرآوری شود و مراحل تبدیل شدن به قطعات و محصولات فولادی را در خود کشور طی کند، می‌تواند برای بسیاری از افراد اشتغالزایی کند. یک کارآفرینی با بازده بالا که ارزش‌افزوده بی‌مانندی را نیز نصیب کشور می‌کند اما متاسفانه برای این کار تا امروز کمتر سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی شده است.

زیان خام‌فروشی برای اشتغال

دانشمند در عین حال موضوع خام‌فروشی را محدود به صادرات غیرنفتی ندانست و در این باره تاکید کرد: ما سال‌ها درباره صادرات نفت خام نیز با این مشکل و معضل مواجه بوده‌ایم و در تمام این سال‌ها تمام فرصت‌های شغلی نهفته در این مواد خام را به کشورهای واردکننده مواد خام کشور خود تقدیم کرده‌ایم.

دانشمند با اشاره به بهره‌گیری کشورهای واردکننده مواد خام از ایران به منظور ایجاد اشتغال برای مردم خود، یادآور شد: در‌واقع ما نه‌تنها از فرصت موجود در مواد خام موجود در کشور برای اشتغالزایی استفاده نمی‌کنیم بلکه با همراه کردن همین مواد خام با یارانه‌هایی که به آن تعلق گرفته، قابلیت ارائه نرخ پایین‌تری پیدا کرده و به سود ظاهری حاصل از فروش آن دل خوش می‌کنیم.

این کارشناس حوزه تجارت با تاکید بر اینکه امروز نگاه ما در حوزه تجارت باید فراتر از صرف دریافت وجه باشد، عنوان کرد: ما می‌توانیم با اشتغال حاصل از فرآیند فرآوری مواد خام و تولید محصولات نهایی، ارزش افزوده ثابتی را ایجاد کنیم و به جای فروش منابع طبیعی کشور، حاصل فناوری و مهارت جوانان کشور را در قالب محصولات نهایی در معرض فروش قرار دهیم.

وی تصریح کرد: سرمایه‌گذاری در این حوزه علاوه‌بر اینکه سودآوری بیشتری برای کشور دارد، با ایجاد اشتغال، جوانان کشور را در سودای دستیابی به کار مناسب از کشور کوچ نمی‌دهد؛ آنچه به‌عنوان تجارت کشور نامیده می‌شود نباید تنها به صادرات مواد طبیعی و خام محدود شود و به جای اینکه برای خودمان اشتغال ایجاد کند، دستاوردی برای کارآفرینی خریداران مواد خام کشور ما ‌شود.

دانشمند در پایان گفت: در نهایت اگر قرار است کسب‌و‌کاری در حوزه تولید در کشور شکل بگیرد، به این نکته نیز توجه داشته باشیم که این کار می‌تواند با ایده‌های کارآفرینانه‌ای همراه باشد که هدف خود را در یک خام‌فروشی خلاصه نکند. کشور ما با در اختیار داشتن نیروی کار جوان، دانش و منابع طبیعی مورد نیاز در بسیاری از عرصه‌ها، می‌تواند خود را در مسیر توسعه بیشتر قرار دهد و اگرچه با مشکلات فراوانی از جمله تحریم‌ها روبه‌رو است، باید تلاش خود را برای رسیدن به جایگاه مطلوب انجام دهد.

سخن پایانی

ما درگیر جنگی اقتصادی هستیم که خوب یا بد، مسیر تجارت نفت را بسته و ما را دلخوش به تکه‌پاره‌های اقتصاد غیرنفتی کرده است که سال‌ها نسبت به آن بی‌توجه بوده‌ایم. این صادرات درحال‌حاضر تنها مسیر ارزآوری کشور است که برای تامین ارز آن سوی معادله یعنی واردات، باید آن را به شکل مطلوب درآورد. صادرات اگر برمبنای خام‌فروشی و یارانه‌های پنهان آن نباشد، باید در یک گردونه رقابتی حساس حضور پیدا کند.

بنابراین مهم‌ترین عامل موفقیت ما در این عرصه کاهش قیمت‌ها خواهد بود. کلید اصلی کاهش نرخ تمام‌شده کالا نیز، استفاده از حداکثر ارز توان تولید و نیروی انسانی جوان و ارزان است. از سوی دیگر، اشتغالزایی در این مسیر خود به‌عنوان یک عامل تعیین‌کننده در بکارگیری حداکثر ظرفیت تولید و کاهش هزینه‌ تولید خواهد بود.

در این میان می‌توان به این نکته نیز اشاره کرد که تمرکز واقعی بر بکارگیری همه ظرفیت‌های تولید و کاهش قیمت، می‌تواند کالاهای تولیدشده را نیز با نرخ مطلوب‌تری به‌دست مصرف‌کننده داخلی برساند و به معیشت او نیز کمک کند. در نهایت اینکه تجارت و اشتغالزایی در اقتصاد کشور ما مانند دو قطعه از پازلی است که تکمیل شدن آن نیاز به قرار گرفتن سایر قطعات‌ در جای صحیح خود دارد و همه بخش‌ها باید در این زمینه تلاش کنند.

 


نویسنده: پیمان صفردوست
برچسب: صفحه ۷ ، پیمان صفردوست ، شماره ۱۸۸۰



https://smtnews.ir/direct/1615

  • دیدگاهی برای این نوشته ثبت نشده است.
  • افزودن دیدگاه


روزنامه صمت

جستجو


  |